چرا بعد از جرم گیری دندان زرد می شود؟
نویسنده و بازبینی علمی: دکتر کیهان کندری، دندانپزشک•آخرین بروزرسانی: مهر ۱۴۰۵•زمان مطالعه: ۷ دقیقه
چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود؟ چون لایه‌ی جرم برداشته می‌شود و رنگ واقعی مینای دندان که زیر آن پنهان بود، دیده می‌شود. مینای سالم به‌طور طبیعی ته‌رنگ زرد دارد؛ این یعنی دندان تمیز شده، نه اینکه آسیب دیده باشد.
دو حالت را باید از هم جدا کرد: زردی ناشی از لکه‌ی سطحی که با پولیش برداشته می‌شود، و رنگ ذاتی مینا که فقط با بلیچینگ روشن‌تر می‌شود.
اگر زردی از لکه‌ی سطحی باشد، پولیش در همان جلسه انجام می‌شود و جدا حساب نمی‌شود؛ قیمت جرم‌گیری دندان در مطب شامل همین مرحله است.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
جرم‌گیری دندان چیست و چرا انجام می‌شود؟
جرم‌گیری دندان یعنی برداشتن پلاک و جرم سفت‌شده از سطح دندان و خط لثه. این رسوب از تجمع باکتری، مواد غذایی و املاح بزاق ساخته می‌شود و اگر بماند، به التهاب لثه، خونریزی و در بلندمدت تحلیل استخوان فک می‌انجامد.
کار با ابزار دستی یا دستگاه اولتراسونیک انجام می‌شود. در این فرایند چند میکرومتر از سطح دندان برداشته می‌شود، در برابر ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ میکرومتر ضخامت مینا؛ مقداری که در عمل بی‌اثر است.
تفاوت مهمی بین جرم دندان و لکه‌ی رنگی سطحی وجود دارد. جرم، لایه‌ای سخت و چسبنده است که فقط دندانپزشک برمی‌دارد؛ لکه‌ی رنگی از چای، قهوه، سیگار یا دهان‌شویه‌ی کلرهگزیدین می‌آید و درمان جداگانه‌ای مثل پولیش یا بلیچینگ می‌خواهد.
همین تفاوت، ریشه‌ی این پرسش است که چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود.
ابزار جرم‌گیری دندان و زردی مینای نمایان‌شده
چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود؟
پنج دلیل پشت این تغییر ظاهری وجود دارد. سه دلیل اول طبیعی‌اند و دو دلیل آخر قابل پیشگیری.
۱. کنار رفتن لایه‌ی جرم
جرم روی دندان گاهی سطحی صاف و براق می‌سازد که رنگ واقعی دندان را می‌پوشاند. وقتی این لایه برداشته می‌شود، آنچه دیده می‌شود رنگ خود دندان است؛ رنگی که بیمار مدت‌ها ندیده بود.
۲. رنگ طبیعی مینا؛ اصلی‌ترین پاسخ به اینکه چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود
رنگ دندان در افراد مختلف فرق دارد و به ژنتیک، سن و ضخامت مینا بستگی دارد. مینا نیمه‌شفاف است و رنگ عاجِ زیرِ آن از پشتش دیده می‌شود؛ عاج ذاتاً زرد است. هرچه مینا نازک‌تر باشد، دندان زردتر به نظر می‌رسد.
۳. آشکار شدن لکه‌های قدیمی
بعضی رنگ‌دانه‌ها به داخل مینا نفوذ کرده‌اند و جرم‌گیری آن‌ها را برنمی‌دارد. این لکه‌ها پیش از درمان زیر جرم پنهان بودند و حالا بیشتر به چشم می‌آیند.
در این حالت، پاسخ به اینکه چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود نه به خود درمان، که به سابقه‌ی مصرف چای، قهوه و دخانیات برمی‌گردد.
۴. انجام نشدن پولیش
اگر بعد از جرم‌گیری پولیش انجام نشود، سطح دندان زبر می‌ماند، نور را کمتر بازمی‌تاباند و کدر به نظر می‌رسد. سطح زبر رنگ‌دانه را هم سریع‌تر می‌گیرد.
۵. مصرف مواد رنگ‌زا در روزهای اول
بعد از جرم‌گیری، لایه‌ی نازک پروتئینی روی دندان برداشته می‌شود و ظرف چند ساعت دوباره ساخته می‌شود. در این فاصله سطح دندان کاملاً برهنه است و چای، قهوه، نوشابه‌ی تیره و دخانیات راحت‌تر روی آن لکه می‌گذارند.
این تنها دلیلی است که در آن، چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود به رفتار خود بیمار در ۴۸ ساعت اول بستگی دارد.
قبل و بعد از جرم‌گیری با ایرفلو و حذف جرم دندان
زردی بعد از جرم‌گیری طبیعی است یا نشانه مشکل؟
در بیشتر موارد طبیعی است. اما جواب دقیق به این بستگی دارد که زردی از کدام نوع باشد:
- لکه‌ی سطحی — روی سطح دندان نشسته و با پولیش در همان جلسه برداشته می‌شود.
- رنگ ذاتی مینا و عاج — بخشی از ساختار دندان است. با پولیش، خمیردندان یا گذشت زمان روشن‌تر نمی‌شود؛ فقط بلیچینگ روی آن اثر دارد.
تفاوت زردی سطحی با تغییر رنگ عمقی دندان
زردی سطحی با یک جلسه پولیش برطرف می‌شود. تغییر رنگ عمقی از نفوذ رنگ‌دانه به مینا، مصرف سیگار یا ضربه‌ی قدیمی به دندان می‌آید و پیش از جرم‌گیری هم وجود داشته، فقط زیر جرم پنهان بوده است.
این نکته را صریح بگوییم تا انتظار اشتباهی شکل نگیرد: اگر آنچه بعد از جرم‌گیری می‌بینید رنگ ذاتی دندانتان باشد، با گذشت چند روز تغییر نمی‌کند.
جرم‌گیری دندان را تمیز می‌کند، سفید نمی‌کند. پس وقتی می‌پرسید چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود، اول باید معلوم شود با کدام یک از این دو طرف هستید.
چگونه از زرد شدن دندان‌ها بعد از جرم‌گیری جلوگیری کنیم؟
لکه‌ی سطحی کاملاً قابل پیشگیری است. چهار کار مؤثر است:
- پولیش را در همان جلسه انجام دهید. سطح صاف رنگ‌دانه را کمتر می‌گیرد. مؤثرترین اقدام همین است.
- ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول از مواد رنگ‌زا پرهیز کنید. چای پررنگ، قهوه، نوشابه‌ی تیره، سس گوجه، زعفران و دخانیات.
- روزی دو بار مسواک و روزی یک بار نخ دندان. پلاک تازه، بستر زردی دوباره است.
- خمیردندان فلورایددار استفاده کنید. خمیرهای سفیدکننده فقط ساینده‌اند؛ مینا را تقویت نمی‌کنند و مصرف روزانه‌ی بلندمدتشان سطح دندان را می‌ساید. آنچه مینا را مقاوم می‌کند فلوراید است، نه عامل سفیدکننده.
با رعایت همین چهار مورد، آن نگرانی که چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود در بیشتر بیماران اصلاً پیش نمی‌آید.
اگر باز هم از رنگ دندانتان راضی نیستید، یعنی رنگ ذاتی دندان است و انتخاب بعدی بلیچینگ زیر نظر دندانپزشک است. ایرفلو هم لکه‌ی سطحی مقاوم را برمی‌دارد، اما به رنگ‌دانه‌ی داخل مینا نمی‌رسد.
دلایل و راهکارهای اینکه چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود، در یک نگاه
| علت زردی | راه‌حل |
|---|---|
| رنگ طبیعی مینا و عاج | فقط بلیچینگ |
| انجام نشدن پولیش | پولیش در همان جلسه |
| لکه‌ی نفوذکرده به مینا | ایرفلو یا بلیچینگ |
| مواد رنگ‌زا در ۴۸ ساعت اول | پرهیز موقت |
| پلاک تازه | مسواک و نخ دندان منظم |
آیا زرد شدن دندان بعد از جرم‌گیری خطرناک است؟
خیر. آنچه می‌بینید رنگ خود دندان است، نه آسیب به آن. دستگاه جرم‌گیری با ارتعاش، جرم سفت‌شده را از سطح دندان جدا می‌کند و چند میکرومتر از سطح برداشته می‌شود؛ در برابر ضخامت مینا مقداری ناچیز است.
این باور که جرم‌گیری دندان را ضعیف می‌کند درست نیست. برعکس، باقی ماندن جرم به تحلیل لثه، لق شدن دندان و بوی بد دهان می‌انجامد.
پس پاسخ کوتاه به اینکه چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود این است: چون جرم رفته، نه چون دندان آسیب دیده.
لبخند زرد بیمار و دستگاه جرم‌گیری دندانپزشکی
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
در بیشتر موارد پاسخ به اینکه چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود همان آشکار شدن رنگ مینا است و نیازی به مراجعه نیست. اما با این چهار نشانه باید معاینه شوید:
- زردی همراه با درد یا حساسیت شدید به گرم، سرد یا شیرین که بیش از دو هفته ادامه دارد.
- لکه‌ی قهوه‌ای یا خاکستری موضعی روی یک دندان که بعد از جرم‌گیری مانده — ممکن است پوسیدگی باشد، نه لکه.
- سطح ناصاف و کدر بعد از درمان، که معمولاً یعنی پولیش انجام نشده است.
- تیره شدن سریع دوباره بدون تغییر در رژیم غذایی؛ گاهی جرم در نقاطی که دیده نمی‌شود باقی مانده.
جمع‌بندی: چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود
اگر بعد از جرم‌گیری دندانتان زردتر به نظر می‌رسد، اول یک سؤال را جواب بدهید: قبل از درمان چه مدت جرم روی دندانتان بود؟ هرچه بیشتر، تفاوت ظاهری بعد از برداشتنش بیشتر است — چون مدت طولانی‌تری رنگ واقعی دندانتان را ندیده‌اید.
این رنگ با انتظار ذهنی شما فرق دارد، اما نشانه‌ی آسیب نیست. اگر از آن راضی نیستید، مسیر درستش بلیچینگ است، نه تکرار جرم‌گیری.
تلفن مطب: ۰۲۱۸۸۷۸۱۹۷۸
واتساپ: ۰۹۹۱۲۹۵۳۸۸۵
سؤال‌های پرتکرار درباره‌ی اینکه چرا بعد از جرم‌گیری دندان زرد می‌شود
زردی بعد از جرم‌گیری چند روز طول می‌کشد؟
اگر از لکه‌ی سطحی باشد، با پولیش همان جلسه برداشته می‌شود. اگر رنگ ذاتی مینا باشد، طول نمی‌کشد چون رنگ خود دندان است و با گذشت زمان تغییر نمی‌کند.
آیا بلیچینگ بلافاصله بعد از جرم‌گیری اشکالی دارد؟
اشکال ندارد و نتیجه‌اش هم بهتر است، چون ماده روی سطح تمیز یکنواخت اثر می‌کند. فقط بدانید حساسیت گذرای دندان عارضه‌ی شناخته‌شده‌ی بلیچینگ است و چند روز بعد برطرف می‌شود.
چرا دندان‌های من زردتر از دندان‌های دیگران است؟
ضخامت مینا در افراد فرق دارد. هرچه مینا نازک‌تر باشد، عاج زرد زیرش بیشتر دیده می‌شود. با افزایش سن هم مینا نازک‌تر و عاج ضخیم‌تر می‌شود، برای همین دندان‌ها با گذر سال‌ها زردتر به نظر می‌رسند.
جرم‌گیری زیاد دندان را زرد می‌کند؟
نه. آنچه دندان را زودتر تیره می‌کند، نبود پولیش نهایی است که سطح را زبر می‌گذارد. فاصله‌ی استاندارد جرم‌گیری برای فرد با لثه‌ی سالم هر ۶ تا ۱۲ ماه است.
آیا خمیردندان زغالی زردی بعد از جرم‌گیری را برطرف می‌کند؟
نه. خمیردندان زغالی ساینده است و لکه‌ی سطحی را کم می‌کند، اما رنگ مینا را تغییر نمی‌دهد و مصرف مداومش سطح دندان را می‌ساید. بیشتر این محصولات فلوراید هم ندارند.
