روکش دندان عصب‌کشی شده؛ کی لازم است و کدام بهتر است؟
روکش دندان عصب‌کشی شده برای آسیاها و آسیاهای کوچک تقریباً همیشه لازم است، چون این دندان‌ها بعد از عصب‌کشی بخش بزرگی از دیواره‌هایشان را از دست داده‌اند و زیر فشار جویدن ترک برمی‌دارند.
دندان جلویی که فقط یک سوراخ کوچک برای عصب‌کشی خورده، معمولاً با یک پرکردگی محکم کافی است. بهتر است روکش کمتر از دو ماه بعد از پایان عصب‌کشی گذاشته شود.
اگر دندان هنوز عصب‌کشی نشده، قیمت عصب‌کشی دندان را هم جدا از هزینهٔ روکش در نظر بگیرید.
فهرست مطالب
اگر دندان عصب‌کشی شده روکش نشود، چه اتفاقی می‌افتد؟
اگر دندان عصب‌کشی شده روکش نشود، به‌خصوص اگر آسیا باشد، احتمال ترک خوردن و شکستنش زیاد است.
اگر ترک تا ریشه برود، دندان دیگر نجات پیدا نمی‌کند و کشیده می‌شود. این اتفاق معمولاً ماه‌ها بعد و بی‌خبر رخ می‌دهد، با یک لقمهٔ معمولی.
برخلاف باور رایج، دندان عصب‌کشی‌شده خیلی «خشک» و پوک نمی‌شود. ضعف اصلی آن از دیواره‌هایی است که پوسیده یا برداشته شده‌اند.
در یک پژوهش آزمایشگاهی، سوراخی که برای عصب‌کشی باز می‌شود به‌تنهایی فقط حدود ۵٪ از سفتی دندان کم کرد.
وقتی دو دیوارهٔ کناری دندان هم از دست رفته بود، این کاهش به حدود ۶۳٪ رسید (Reeh و همکاران، Journal of Endodontics، ۱۹۸۹).
اینکه ترک تا کجا برود، سرنوشت دندان را تعیین می‌کند:
هشدار اولیه معمولاً خفیف است: دردی مبهم وقتی روی یک نقطهٔ خاص گاز می‌زنید و با رها کردن گاز تیر می‌کشد. اگر این حس را در دندان عصب‌کشی‌شدهٔ بی‌روکش دارید، صبر نکنید تا دندان لق شود یا لثه‌اش ورم کند.
اگر بعد از عصب‌کشی روکش نکنیم چه می‌شود و دندان کی می‌شکند؟
اگر بعد از عصب‌کشی روکش نکنیم چه می‌شود؟ دو خطر هم‌زمان پیش می‌آید: دندان ضعیف با هر لقمه ممکن است بشکند و پانسمان موقت نشت می‌کند.
پانسمانی که بعد از آخرین جلسه از مراحل عصب‌کشی دندان روی دندان می‌گذارند، فقط ۲ تا ۴ هفته دوام دارد. بعد از آن میکروب‌های دهان از لبه‌اش دوباره به کانال ریشه می‌رسند.
در بررسی بیش از ۱۶۰ هزار دندان عصب‌کشی‌شده در آمریکا، وقتی بیش از ۲ ماه بین عصب‌کشی و ساختن پایهٔ دندان یا بین پایه و روکش فاصله افتاد، احتمال شکست درمان بالاتر رفت (Yee و همکاران، Journal of Endodontics، ۲۰۱۸).
اگر چند ماه است عصب‌کشی کرده‌اید و هنوز پانسمان دارید، دندان را رها نکنید. با یک عکس ساده معلوم می‌شود که کانال سالم مانده و می‌شود مستقیم سراغ روکش رفت، یا دوباره آلوده شده و اول عصب‌کشی دوباره لازم است.
اگر دندان را روکش نکنیم چه می‌شود؛ جلو و آسیاب فرق دارند
اگر دندان را روکش نکنیم چه می‌شود، برای دندان جلو و آسیاب جواب یکسانی ندارد. دندان جلو فشار کمی تحمل می‌کند و اگر دیواره‌هایش سالم مانده، پرکردن همرنگ کافی است.
تنها کارآزمایی‌ای که روکش و پرکردن را مستقیم مقایسه کرده، در ۳ سال فرقی ندید و مرور کاکرین نتیجه گرفت شواهد برای یک حکم کلی کافی نیست.
در دندان‌های عقب، مطالعه‌ها روی بیماران واقعی نتیجهٔ روشن‌تری دارند. در بررسی Aquilino و Caplan روی ۴۰۰ دندان عصب‌کشی‌شده، دندان‌هایی که روکش نگرفته بودند حدود ۶ برابر بیشتر کشیده شدند.
آسیای کوچک هم به‌خاطر شکل باریکش، وقتی دو طرفش پرکردگی دارد، از وسط دو نیم می‌شود. دندان خودتان را در این جدول پیدا کنید:
طول عمر دندان عصب‌کشی شده بدون روکش
طول عمر دندان عصب‌کشی شده بدون روکش را نمی‌شود با یک عدد ثابت گفت. دندان جلوی کم‌آسیب گاهی ده‌ها سال بدون روکش می‌ماند.
آسیایی که دیواره‌هایش رفته، ممکن است همان سال اول بشکند. در همان بررسی Yee، از دندان‌هایی که روکش گرفته بودند ۹۲٫۳٪ بعد از ۵ سال و ۸۳٫۸٪ بعد از ۱۰ سال بدون نیاز به درمان دوباره یا کشیدن مانده بودند.
برای دندان‌های بی‌روکش عقب، عدد قابل اتکایی جز همان خطر چندبرابری کشیده شدن وجود ندارد.
پانسمان موقت روی دندان عصب‌کشی‌شده پیش از روکش
بعد از عصب‌کشی دندان چه نوع روکش‌هایی وجود دارد؟
بعد از عصب‌کشی دندان چه نوع روکش‌هایی وجود دارد؟ چهار جنس اصلی: PFM یا فلز و چینی، زیرکونیای یکپارچه، زیرکونیای لایه‌دار و سرامیک شیشه‌ای یا ایمکس. زیر روکش هم بسته به مقدار دندانِ باقی‌مانده یکی از این سه پایه ساخته می‌شود:
- بازسازی تاج یا بیلدآپ: وقتی دیواره‌های کافی مانده است. حفره با مادهٔ همرنگ پر و شکل داده می‌شود و روکش روی آن می‌نشیند.
- پست و کور: وقتی تاج دندان تقریباً از بین رفته است. یک میلهٔ باریک داخل ریشه می‌رود تا پایه روی آن بند شود.
- اندوکراون: یک تکهٔ یکپارچه که هم داخل حفرهٔ دندان می‌نشیند و هم سطح جویدن را می‌پوشاند. بیشتر برای آسیای بزرگی که دیواره‌هایش کوتاه شده است.
مقایسه انواع روکش دندان عصب‌کشی شده
انواع روکش دندان عصب‌کشی شده همان روکش‌های دندان زنده‌اند و هر جنس یک نقطه قوت و یک نقطه ضعف دارد:
بهترین روکش دندان عصب‌کشی شده کدام است؟
بهترین روکش دندان عصب‌کشی شده برای همه یکی نیست و سه چیز آن را تعیین می‌کند: جای دندان، رنگ خود دندان و فشاری که رویش می‌آید.
- آسیای بزرگ: زیرکونیای یکپارچه، که فشار جویدن و حتی دندان‌قروچه را تحمل می‌کند.
- دندان جلوی تیره‌شده: زیرکونیا یا PFM. تیرگی دندان عصب‌کشی‌شده از داخل است و با بلیچینگ معمولی نمی‌رود. سرامیک‌های خیلی شفاف این رنگ خاکستری را از زیر نشان می‌دهند.
- دندان جلوی روشن: سرامیک شیشه‌ای یا زیرکونیای لایه‌دار، که طبیعی‌ترین ظاهر را دارند.
- بودجهٔ محدود در دندان عقب: PFM، که جایش در دهان کمتر دیده می‌شود.
مراحل روکش دندان عصب‌کشی شده چیست؟
مراحل روکش دندان عصب‌کشی شده چیست؟ معمولاً دو جلسه با یک هفته فاصله:
روکش دندان عصب‌کشی شده چقدر طول می‌کشد؟
اینکه روکش دندان عصب‌کشی شده چقدر طول می‌کشد، از جلسهٔ تراش تا چسباندن معمولاً ۷ تا ۱۰ روز است. جلسهٔ اول حدود یک ساعت و جلسهٔ نصب حدود نیم ساعت است. اگر پست و کور لازم باشد، یک جلسه اضافه می‌شود.
روکش دندان عصب‌کشی شده درد دارد؟
آیا روکش دندان عصب‌کشی شده درد دارد؟ خود دندان نه، چون دیگر عصب ندارد و تراشیدنش حس نمی‌شود.
چیزی که حس می‌شود لثهٔ دور دندان است، چون لبهٔ روکش کمی زیر لثه می‌رود. به همین دلیل برای راحتی بیمار معمولاً یک بی‌حسی ملایم زده می‌شود.
بعد از نصب، یکی دو روز سفتی لثه طبیعی است. اگر موقع گاز زدن روکش زودتر از بقیهٔ دندان‌ها به دندان مقابل می‌خورد یا جویدن درد دارد، روکش کمی بلند است. این ایراد در چند دقیقه برطرف می‌شود و نباید به آن عادت کنید.
فیلم روکش دندان عصب‌کشی شده؛ در هر مرحله چه اتفاقی می‌افتد؟
فیلم روکش دندان عصب‌کشی شده چهار صحنهٔ اصلی دارد: دندان با فرز از دور باریک می‌شود، یک نخ نازک دور گردن دندان زیر لثه می‌رود تا لبهٔ تراش دیده شود، قالب گرفته می‌شود و در جلسهٔ بعد روکش روی دندان فشرده و چسب اضافه‌اش پاک می‌شود.
صدای فرز و آب در فیلم ترسناک است، ولی همهٔ این کارها روی دندانی انجام می‌شود که حسی ندارد.
فیلم پر کردن دندان بعد از عصب‌کشی؛ بازسازی پیش از روکش
فیلم پر کردن دندان بعد از عصب‌کشی معمولاً همان بازسازی تاج را نشان می‌دهد. پانسمان برداشته می‌شود، دهانهٔ کانال‌ها مهر و موم می‌شود، دیواره‌ها با مادهٔ چسبنده آماده می‌شوند و مادهٔ همرنگ لایه‌لایه گذاشته و با نور آبی سفت می‌شود.
در دندان جلو همین پرکردن ممکن است کار نهایی باشد. در آسیاب، این پایه‌ای است که روکش روی آن ساخته می‌شود.
عکس روکش دندان عصب‌کشی شده
در عکس روکش دندان عصب‌کشی شده، روکش از نظر رنگ و شکل باید با دندان‌های کناری یکی باشد و لبه‌اش کنار لثه پله یا خط سیاه نداشته باشد.
در عکس رادیوگرافی، روکش سفیدِ یکدست است و پرکردگی کانال به شکل خطوط سفید باریک داخل ریشه دیده می‌شود.
دندان عصب‌کشی‌شده پیش و پس از گذاشتن روکش
پست و کور داخل ریشه، پایهٔ روکش دندان عصب‌کشی‌شده
هزینه روکش دندان عصب‌کشی شده چقدر است؟
هزینه روکش دندان عصب‌کشی شده چقدر است؟ در مطب دکتر کندری ۱۰ میلیون تومان برای PFM و ۱۵ میلیون تومان برای زیرکونیا.
بیشتر دندان‌های عقب پیش از روکش یک پایهٔ تازه هم می‌خواهند که ۷ میلیون تومان است، پس جمع معمولاً ۱۷ تا ۲۲ میلیون تومان می‌شود.
جدول هزینه روکش دندان عصب‌کشی شده ۱۴۰۵
هزینه روکش دندان عصب‌کشی شده ۱۴۰۵ برای هر حالت، به میلیون تومان:
مطب با بیمه قرارداد ندارد، ولی گواهی درمان با عکس قبل و بعد داده می‌شود تا هزینه را از بیمهٔ تکمیلی بگیرید. پرداخت با دیجی‌پی در ۴ قسط هم ممکن است.
چرا قیمت روکش دندان عصب‌کشی شده در مطب‌ها این‌قدر فرق دارد؟
بیشتر اختلاف قیمت روکش دندان عصب‌کشی شده بین مطب‌ها از جنس روکش نمی‌آید، از چیزهایی می‌آید که در عدد اعلام‌شده هست یا نیست. وقتی تلفنی قیمت می‌گیرید، این سه سؤال را بپرسید:
- این عدد فقط روکش است یا بازسازی تاج را هم شامل می‌شود؟
- روکش موقت و تنظیم بعد از نصب جداگانه حساب می‌شود؟
- زیرکونیا یکپارچه است یا لایه‌دار، و در کدام لابراتوار ساخته می‌شود؟
هزینه روکش دندان عصب‌کشی شده ۱۴۰۴ هنوز معتبر است؟
نه. هزینه روکش دندان عصب‌کشی شده ۱۴۰۴ که هنوز در خیلی از سایت‌ها هست، با قیمت امروز مواد و دستمزد لابراتوار جور درنمی‌آید. ملاک، تعرفهٔ ۱۴۰۵ در جدول بالاست.
عمر روکش دندان عصب‌کشی شده چقدر است؟
عمر روکش دندان عصب‌کشی شده با مراقبت درست اغلب بیش از ۱۰ سال است. در مروری روی ۶۷ مطالعه، بیش از ۹۰٪ روکش‌های فلز و چینی و سرامیکی بعد از ۵ سال هنوز در دهان کار می‌کردند. لب‌پریدگی لایهٔ چینی روی زیرکونیای لایه‌دار بیشتر دیده شد (Sailer و همکاران، Dental Materials، ۲۰۱۵).
دندان‌قروچه بزرگ‌ترین دشمن این عدد است. دندان زنده وقتی فشار زیادی می‌بیند درد می‌گیرد و شما ناخودآگاه آن سمت را کمتر به کار می‌برید.
دندان عصب‌کشی‌شده این هشدار را نمی‌دهد و فشار شبانه رویش جمع می‌شود. اگر صبح‌ها فکتان خسته است یا کسی صدای ساییدن دندانتان را شنیده، پیش از روکش به دندانپزشک بگویید و نایت‌گارد بگیرید.
آیا دندان روکش شده خراب می‌شود؟
آیا دندان روکش شده خراب می‌شود؟ بله، اگر لبهٔ روکش تمیز نماند. خود روکش نمی‌پوسد، ولی دندانِ زیرش می‌پوسد.
پوسیدگی از لبهٔ روکش، همان مرز روکش و دندان کنار لثه، شروع می‌شود و دندان عصب‌کشی‌شده دردش را حس نمی‌کند. برای همین تا وقتی روکش لق نشده یا بو نگرفته، بیمار خبردار نمی‌شود.
- نخ دندان را هر شب از دو طرف روکش رد کنید. مسواک به لبهٔ روکش بین دندان‌ها نمی‌رسد.
- در چکاپ سالانه عکس بایت‌وینگ بخواهید. پوسیدگی زیر لبهٔ روکش فقط در عکس پیدا می‌شود.
- اگر لثه دور روکش عقب رفت و لبهٔ آن پیدا شد، فقط مشکل ظاهری نیست و آن نقطه را به دندانپزشک نشان دهید.
مزایا و معایب روکش دندان عصب‌کشی شده چیست؟
مزایا و معایب روکش دندان عصب‌کشی شده چیست؟ مزیت اصلی همان جلوگیری از شکستن دندان است و عیب‌ها بیشتر به نوع روکش و کیفیت کار برمی‌گردند تا خود روکش.
مزایا:
- دندان را مثل کمربند از بیرون نگه می‌دارد تا زیر فشار جویدن از هم باز نشود.
- روی دندان را کامل می‌پوشاند و راه نشت میکروب از بالا به کانال ریشه را می‌بندد.
- رنگ تیرهٔ دندان عصب‌کشی‌شده را می‌پوشاند و شکل دندان را برمی‌گرداند.
معایب:
- تراش دندان برگشت‌پذیر نیست. دندانی که روکش گرفت، همیشه روکش لازم دارد.
- هزینه‌اش چند برابر یک پرکردن ساده است.
- روکش ایراد داخل ریشه را درست نمی‌کند. اگر کانال خوب پر نشده باشد، بهترین روکش هم دندان را نگه نمی‌دارد.
- در دندانی که تاجش خیلی کوتاه شده، روکش بدون پست یا اندوکراون ممکن است لق شود.
روکش دندان عصب‌کشی شده شکسته؛ چه کنیم؟
اگر روکش دندان عصب‌کشی شده شکسته یا کنده شده، تکه‌ها را نگه دارید، با آن سمت نجوید و همان روز تماس بگیرید. هیچ‌وقت روکش را با چسب قطره‌ای خانگی نچسبانید، چون هم لثه را می‌سوزاند و هم چسباندن دوباره را سخت می‌کند. اینکه چه کاری لازم است، به جای شکستگی بستگی دارد:
آیا روکش دندان قابل ترمیم است؟
آیا روکش دندان قابل ترمیم است؟ فقط برای ایرادهای کوچک. لب‌پریدگی کوچک چینی را می‌شود صاف کرد یا با مادهٔ همرنگ در دهان پر کرد و اگر کوچک باشد، مدت زیادی می‌ماند.
ولی ترک در بدنهٔ روکش، لبه‌ای که فاصله گرفته و میکروب از آن نشت می‌کند، یا روکشی که فلزش پیدا شده، تعمیر نمی‌شود و باید عوض شود. ترمیم روکش نشت‌دار فقط پوسیدگی زیرش را پنهان می‌کند.
آیا می‌شود روکش دندان را تراش داد؟
آیا می‌شود روکش دندان را تراش داد؟ کمی، بله. اگر روکش بلند است یا لبهٔ تیزی زبان را اذیت می‌کند، چند دهم میلی‌متر تراش و پرداخت مشکلی ایجاد نمی‌کند.
ولی ضخامت روکش محدود است و تراش زیاد، فلز یا لایهٔ زیرین را بیرون می‌اندازد یا روکش را ضعیف می‌کند. رنگ روکش هم با تراش یا بلیچینگ عوض نمی‌شود و برای تغییر رنگ باید روکش تازه ساخت.
آیا عصب‌کشی از روی روکش امکان‌پذیر است؟
آیا عصب‌کشی از روی روکش امکان‌پذیر است؟ بله، و در بیشتر موارد روکش برداشته نمی‌شود. اگر روکش سالم است و درست نشسته، دندانپزشک از بالای آن یک سوراخ کوچک باز می‌کند، کانال را دوباره تمیز و پر می‌کند و سوراخ را با مادهٔ همرنگ می‌بندد.
اگر روکش لق است، لبه‌اش پوسیده یا خودش ترک دارد، بهتر است برداشته شود تا دندان زیرش هم دیده و درمان شود. باز کردن زیرکونیا سخت‌تر است و احتمال پریدن لبه‌های چینی در روکش‌های لایه‌دار کمی وجود دارد.
روکش دندان بدون عصب‌کشی؛ همیشه لازم است اول عصب‌کشی شود؟
نه. بیشتر روکش‌ها روی دندان‌های زنده گذاشته می‌شوند و روکش دندان بدون عصب‌کشی کاملاً رایج است. عصب‌کشی فقط وقتی لازم است که عصب دندان ملتهب یا عفونی شده باشد.
یعنی درد خودبه‌خودی، درد شبانه یا دردی که بعد از سرما مدتی می‌ماند، یا عفونت در عکس دیده شود. تراش برای روکش به‌تنهایی دلیل عصب‌کشی نیست.
عوارض روکش دندان بدون عصب‌کشی
شایع‌ترین عارضهٔ روکش دندان بدون عصب‌کشی، حساسیت به سرما در یکی دو هفتهٔ اول است که معمولاً خودش کم می‌شود.
عوارض روکش دندان بدون عصب‌کشی گاهی جدی‌تر است. در مرور سال ۲۰۲۳ روی مطالعه‌های مختلف، حدود ۵٪ دندان‌های زنده‌ای که روکش یا ترمیم غیرمستقیم گرفته بودند، بعدها عصبشان از بین رفت و عصب‌کشی لازم شد (Al-Manei و همکاران، BMC Oral Health).
این خطر وقتی بیشتر است که دندان قبلاً پوسیدگی عمیق یا پرکردگی بزرگ داشته، دندان جلو بوده یا روکش موقت بیش از دو هفته روی دندان مانده است.
اگر چند هفته بعد از روکش، دندان بی‌دلیل تیر کشید یا شب‌ها بیدارتان کرد، حساسیت ساده نیست. در این حالت معمولاً عصب‌کشی از روی همان روکش انجام می‌شود و روکش عوض نمی‌شود.
سؤال‌های پرتکرار
می‌شود روکش را همان روز عصب‌کشی گذاشت؟
بازسازی تاج را بله، اغلب در همان جلسهٔ آخر عصب‌کشی انجام می‌دهند. روکش دائم باید در لابراتوار ساخته شود. خیلی از دندانپزشکان هم ترجیح می‌دهند چند روز صبر کنند تا مطمئن شوند دندان آرام است و دردی ندارد.
برای دندان عصب‌کشی‌شده، روکش بهتر است یا کشیدن و ایمپلنت؟
اگر ریشه سالم است و دست‌کم ۱٫۵ تا ۲ میلی‌متر دندانِ سالم بالای لثه مانده، روکش تقریباً همیشه بهتر است. دندان خودتان را نگه می‌دارد، ارزان‌تر است و کار در دو هفته تمام می‌شود. ایمپلنت برای دندانی است که ترکش به ریشه رسیده یا آن‌قدر خراب است که روکش جایی برای بند شدن ندارد.
