پرکردن دندان عقل

پرکردن دندان عقل یا کشیدن آن، به دو عامل بستگی دارد: عمق پوسیدگی و موقعیت دندان. اگر پوسیدگی هنوز به عصب نرسیده باشد و دندان صاف و در جای درست رویش کرده باشد، دندان قابل ترمیم است و نیازی به کشیدن ندارد.

اما اگر پوسیدگی تا عصب پیش رفته یا دندان کج و نهفته باشد، ترمیم مؤثر نیست و درمان به عصب‌کشی یا کشیدن تغییر می‌کند.

بنابراین سرنوشت دندان عقل را همین دو عامل تعیین می‌کند: عمق پوسیدگی و موقعیت دندان.

در ادامه مشخص می‌شود هر یک از این دو عامل، در چه شرایطی به حفظ دندان و در چه شرایطی به کشیدن آن منجر می‌شود.

آیا دندان عقل پوسیده را می‌توان پر کرد یا باید کشید؟

دندان عقل پوسیده در بیشتر موارد قابل ترمیم است و لزوماً کشیده نمی‌شود؛ آنچه تصمیم را تعیین می‌کند، عمق پوسیدگی و موقعیت دندان است. جدول زیر دقیقاً نشان می‌دهد شرایط شما در کدام سمت مرز قرار دارد:

اگر شرایط دندان شما با ستون چپ جدول بخواند، دندان قابل نگهداری است و باید پر شود، نه کشیده.

تا زمانی که ساختار دندان اجازه دهد، پر کردن همیشه انتخاب اول است؛ چون هدف اصلی، حفظ خودِ دندان عقل و جلوگیری از رسیدن کار به کشیدن است.

چه زمانی پرکردن دندان عقل جواب می‌دهد؟ (نقش عمق پوسیدگی)

پرکردن دندان عقل تا وقتی جواب می‌دهد که پوسیدگی به عصب نرسیده باشد؛ به‌محض رسیدن پوسیدگی به عصب، دیگر پر کردن کافی نیست. عمق پوسیدگی سه پله دارد و تکلیف درمان در هر پله فرق می‌کند:

پله‌ی اول – پوسیدگی سطحی: کرم‌خوردگی دندان عقل تازه شروع شده و فقط لایه‌ی بیرونی درگیر است. در این مرحله حفره‌ی کوچکی ایجاد شده و دندان معمولاً درد ندارد. ساده‌ترین و مطمئن‌ترین حالت برای پر کردن است.

پله‌ی دوم – پوسیدگی متوسط: حفره‌ی دندان عقل عمیق‌تر شده و ممکن است با خوردن سرد، گرم یا شیرینی حساسیت یا درد خفیف حس کنید. این مرحله هنوز پر می‌شود، اما با احتیاط بیشتر؛ چون هرچه پوسیدگی به عصب نزدیک‌تر باشد، احتمال درگیری عصب بالاتر می‌رود.

پله‌ی سوم – پوسیدگی عمیق و رسیده به عصب: پوسیدگی عمیق دندان عقل تا مغز دندان پیش رفته و معمولاً با درد دندان عقل پوسیده همراه است؛ دردی که خودبه‌خود یا شب‌ها تشدید می‌شود. اینجا کار از پر کردن ساده گذشته و درمان به عصب‌کشی دندان عقل یا کشیدن آن تغییر می‌کند.

پس پاسخ کوتاه به «کِی فایده دارد و کِی نه» همین است: تا پله‌ی دوم، دندان پر می‌شود؛ از پله‌ی سوم به بعد، دیگر پر کردن راه‌حل نیست.

پرکردن دندان عقل چه فرقی با دندان‌های دیگر دارد؟ (چالش دسترسی)

پرکردن دندان عقل از نظر روش با بقیه‌ی دندان‌ها یکی است؛ چیزی که فرق می‌کند، جای این دندان است.

دندان عقل که به آن دندان آسیای سوم یا مولر سوم هم می‌گویند، آخرین دندان انتهای فک است و در دورترین و کم‌دیدترین نقطه‌ی دهان قرار دارد.

همین موقعیت است که کار را دشوار می‌کند: دندانپزشک هم دید کمتری به دندان دارد و هم زاویه‌ی رسیدن ابزار به آن بسته‌تر است.

دسترسی سخت به دندان عقل در انتهای فک باعث می‌شود برداشتن کامل پوسیدگی و نشاندن درست ماده‌ی ترمیمی به دقت بیشتری نیاز داشته باشد.

اگر گوشه‌ای از پوسیدگی جا بماند یا ماده خوب فشرده نشود، پوسیدگی زیر ترمیم پنهان می‌ماند و ادامه پیدا می‌کند.

بین دو فک هم تفاوت هست. دندان عقل پایین معمولاً دسترسی دشوارتری دارد، چون زبان و کف دهان فضای کار را تنگ می‌کنند.

دندان عقل بالا در دید بهتری قرار دارد، اما نزدیک بودنش به فضاهای پشتی فک، باز هم کار را ظریف می‌کند.

به همین دلیل، کیفیت پرکردن دندان عقل بیش از هر دندان دیگری به تجربه‌ی دندانپزشک بستگی دارد.

ترمیم درست در این ناحیه سال‌ها دوام می‌آورد، اما ترمیم ناقص خیلی زود به پوسیدگی دوباره و درد ختم می‌شود.

پرکردن دندان عقل نیمه‌نهفته و نهفته

پرکردن دندان عقل نهفته معمولاً ممکن نیست، چون این دندان کامل از لثه بیرون نیامده و سطحش برای ترمیم در دسترس نیست. تکلیف این حالت با دندان عقلی که صاف و کامل رشد کرده کاملاً فرق دارد.

دندان نهفته آن است که زیر لثه یا استخوان مانده و اصلاً بیرون نزده؛ وقتی هم به سطحش دسترسی نباشد، جایی برای پر کردن نمی‌ماند.

دندان عقل خوابیده یا کج هم که به‌جای رشد عمودی به پهلو یا به سمت دندان بغلی فشار آورده، حتی اگر پوسیده باشد، ترمیمش فایده‌ی ماندگاری ندارد؛ چون هم زاویه‌اش اجازه‌ی کار درست نمی‌دهد و هم منشأ مشکل، خودِ موقعیت غلط دندان است، نه فقط پوسیدگی.

پرکردن دندان عقل نیمه‌نهفته حالت مرزی است. بخشی از دندان بیرون آمده و بخشی زیر لثه مانده.

گاهی اگر پوسیدگی روی همان قسمت بیرون‌زده و قابل‌دسترس باشد می‌توان آن را پر کرد، اما اگر پوسیدگی به قسمت زیر لثه رسیده باشد، پر کردن دوام نمی‌آورد.

پس اگر دندان عقل شما نهفته یا کج خوابیده است، به‌جای اصرار بر پر کردن، باید تکلیف خودِ دندان روشن شود؛ چون در این حالت‌ها معمولاً نگه‌داشتن دندان بیش از آنکه کمک کند، دردسر می‌سازد.

با چه ماده‌ای دندان عقل را پر می‌کنند؟

دندان عقل را معمولاً با آمالگام (ماده‌ی سیاه) پر می‌کنند، نه کامپوزیت (ماده‌ی سفید)؛ چون در انتهای دهان کنترل بزاق سخت است و کامپوزیت به محیط خشک نیاز دارد.

تفاوت این دو ماده برای دندان عقل در چند نکته است:

• کامپوزیت دندان عقل تنها وقتی درست می‌چسبد که هنگام کار هیچ رطوبتی روی دندان نباشد؛ اما خشک نگه‌داشتن انتهای فک دشوار است، برای همین اینجا انتخاب مطمئنی نیست.
• آمالگام دندان عقل به خشکی محیط حساس نیست و فشار جویدن در انتهای فک را بهتر تحمل می‌کند، پس ماندگاری پرکردگی دندان عقل با آن معمولاً بیشتر است.

انتخاب نهایی ماده‌ی پرکردنی دندان با دندانپزشک است؛ او با دیدن وضعیت دندان و میزان دسترسی تصمیم می‌گیرد کدام ماده برای ترمیم دندان عقل شما بهتر است.

آیا پرکردن دندان عقل درد دارد و چقدر طول می‌کشد؟

پرکردن دندان عقل با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و در حین کار درد ندارد؛ فقط لحظه‌ی تزریق بی‌حسی کمی حس می‌شود.

کل کار هم معمولاً بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد که به عمق پوسیدگی دندان عقل و میزان دسترسی به آن بستگی دارد.

نگرانی رایج درباره‌ی باز ماندن دهان هم بیشتر از آنچه تصور می‌شود قابل‌کنترل است.

درست است که دندان در انتهای فک قرار دارد و دهان باید بازتر بماند، اما دندانپزشک بین مراحل به شما فرصت استراحت می‌دهد و لازم نیست دهانتان یک‌سره باز بماند.

بعد از پایان کار و رفع بی‌حسی، ممکن است تا چند روز حساسیت بعد از پرکردن دندان عقل را حس کنید؛ مثلاً تیر کشیدن خفیف هنگام خوردن سرد یا گرم یا فشار روی دندان ترمیم‌شده.

این حساسیت طبیعی است و معمولاً خودبه‌خود در چند روز فروکش می‌کند. فقط اگر درد به‌جای کم‌شدن روزبه‌روز شدیدتر شد یا بیشتر از یک هفته ماند، باید دوباره به دندانپزشک مراجعه کنید؛ چون ممکن است نشانه‌ی رسیدن پوسیدگی به عصب باشد.

هزینه پرکردن دندان عقل چقدر است؟

هزینه پرکردن دندان عقل معمولاً بین ۵ تا ۷ میلیون تومان است؛ این مبلغ بسته به نوع ماده‌ی پرکردنی، عمق پوسیدگی دندان عقل و موقعیت دندان کم یا زیاد می‌شود.

سه عامل قیمت پرکردن دندان عقل را تعیین می‌کنند:

• نوع ماده: آمالگام دندان عقل و کامپوزیت دندان عقل هزینه‌ی متفاوتی دارند.
• عمق پوسیدگی: هرچه پوسیدگی عمیق‌تر و کار پیچیده‌تر باشد، هزینه بالاتر می‌رود.
• موقعیت دندان: دسترسی سخت به دندان عقل در انتهای فک، کار را وقت‌گیرتر و پرهزینه‌تر می‌کند.

نکته‌ی مهم این است که این هزینه را به‌موقع بپردازید. هرچه پوسیدگی عمیق‌تر شود، هم کار سنگین‌تر و گران‌تر می‌شود و هم احتمال اینکه پر کردن دیگر جواب ندهد و دندان به عصب‌کشی دندان عقل یا کشیدن برسد بالا می‌رود.

پس ترمیم دندان عقل در مرحله‌ی زودتر، هم ارزان‌تر تمام می‌شود و هم شانس نگه‌داشتن دندان را بیشتر می‌کند.

پرکردن دندان عقل؛ در یک نگاه چه باید بکنید

اگر دندان عقلتان پوسیده شده، قبل از هر تصمیمی این سه چیز را بدانید:

• درد ندارید و پوسیدگی تازه است؟ معطل نکنید. همین حالا که پوسیدگی سطحی است، پر کردن ساده‌ترین، ارزان‌ترین و مطمئن‌ترین حالت را دارد.
• به سرد و گرم حساس شده‌اید یا درد خفیف دارید؟ یعنی پوسیدگی رو به عمق است. هنوز فرصت پر کردن هست، اما هر روز تأخیر، ریسک رسیدن پوسیدگی به عصب را بیشتر می‌کند.
• درد شدید و ضربان‌دار دارید، مخصوصاً شب‌ها؟ احتمالاً کار از پر کردن ساده گذشته. اینجا فقط معاینه مشخص می‌کند که عصب‌کشی لازم است یا کشیدن.

یک نکته را هم فراموش نکنید: دندان عقلِ نهفته یا کجِ خوابیده معمولاً پر کردنی نیست و تکلیفش فرق دارد؛ پس اگر دندانتان درست بیرون نیامده، منتظر پر کردن نمانید و حتماً بررسی شود.

در عمل، آنچه واقعاً تکلیف دندان شما را روشن می‌کند نه حدس زدن از روی علائم، بلکه یک معاینه‌ی دقیق و گرفتن عکس از دندان است.

چون فقط با دیدن عمق پوسیدگی و موقعیت دقیق دندان می‌توان گفت پر کردن جواب می‌دهد یا درمان دیگری لازم است. اگر دندان عقلتان علامت‌دار شده، بهتر است بررسی را به تعویق نیندازید.

برای تعیین وقت معاینه با دکتر کیهان کندری تماس بگیرید:
۰۲۱ ۸۸۷۸۱۹۷۸