عصبکشی دندان معمولاً زمانی مطرح میشود که درد شدید، ضرباندار یا تیرکشنده اجازه خواب و غذا خوردن را از شما میگیرد.
دردی که با مسکن آرام نمیشود، شبها شدیدتر میشود یا با خوردن چیز سرد و گرم تا عمق فک تیر میکشد.
این درد اغلب نشانهی درگیری عصب دندان و عفونت پالپ است؛ وضعیتی که اگر درمان نشود، میتواند به آبسه، تورم صورت و حتی از دست رفتن کامل دندان منجر شود.
درمان ریشه یا همان عصبکشی دندان روشی است که در آن بافت عفونی داخل کانالهای ریشه برداشته میشود، کانالها ضدعفونی میشوند و دندان از منبع عفونت پاکسازی میشود.
برخلاف تصور رایج، این درمان معمولاً با بیحسی کامل انجام میشود و درد اصلی مربوط به خودِ عفونت است، نه فرایند درمان.
درد ضرباندار که شبها بدتر میشود، حساسیت شدید به سرما یا گرما، درد هنگام جویدن، یا حتی تورم لثه و احساس فشار در فک.
در این راهنما دقیقاً بررسی میکنیم چه زمانی واقعاً به عصبکشی نیاز است، چه زمانی میتوان دندان را بدون عصبکشی نجات داد، درد بعد از درمان چقدر طبیعی است و چه موقع باید نگران بود.
در ادامه مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم درمان ریشه چگونه انجام میشود، چند جلسه طول میکشد، چه زمانی نیاز به روکش دارید و هزینه عصبکشی به چه عواملی بستگی دارد؛ بدون اغراق، بدون ترساندن، فقط بر اساس واقعیتهای بالینی.
اگر میخواهید بدانید مراحل عصبکشی دقیقاً چگونه انجام میشود و در هر مرحله چه اتفاقی میافتد، قبل از ادامه این مطلب میتوانید راهنمای کامل آن را در مراحل عصبکشی دندان بخوانید.
عصبکشی دندان چیست و چرا انجام میشود؟
پالپ دندان همان بافت نرم داخل دندان است که عصبها، رگهای خونی و بافت همبند را در خود دارد. وقتی پوسیدگی عمیق شود یا دندان ترک بخورد، باکتریها به پالپ میرسند و نتیجهاش معمولاً همین چیزهایی است که خیلیها با آن درگیرند: درد ضرباندار، حساسیت شدید به سرما و گرما، درد موقع جویدن، بوی بد دهان یا ورم لثه و آبسه دندان.
اینجا دیگر مسئله فقط “پوسیدگی” نیست؛ با یک عفونت ریشه روبهرو هستیم که اگر کنترل نشود میتواند به التهاب استخوان فک و تورم صورت هم برسد.
در چنین شرایطی، عصبکشی دندان (که نام دقیقترش درمان ریشه دندان است) برای این انجام میشود که منبع عفونت از داخل کانالهای ریشه خارج شود: پالپ عفونی برداشته میشود، کانالها پاکسازی و ضدعفونی میشوند و سپس با مواد مخصوص پرکردن کانال (مثل گوتاپرکا) بسته میشوند تا عفونت برنگردد.
وقتی پالپ درگیر شده باشد، آنتیبیوتیک بهتنهایی مشکل را «حل» نمیکند؛ فقط ممکن است علائم را موقت کم کند، چون منبع اصلی داخل کانال ریشه باقی میماند.
به همین دلیل در بسیاری از موارد، درمان ریشه دندان تنها راهی است که هم درد را از ریشه قطع میکند و هم شانس حفظ دندان طبیعی را بالا میبرد—بهخصوص وقتی هدف، جلوگیری از کشیدن دندان و درمانهای پرهزینهتر باشد.
نکته: تشخیص قطعی نیاز به درمان، با معاینه و عکس رادیوگرافی انجام میشود؛ چون ممکن است درد مشابه، از ترک پنهان یا التهاب لثه هم باشد.
درمان ریشه دندان
چه زمانی به درمان ریشه دندان نیاز داریم؟
گاهی دندان «پوسیده» نیست که اذیتتان میکند؛ مشکل از داخل دندان است، جایی که پالپ و کانالهای ریشه قرار دارند. وقتی عفونت یا التهاب به پالپ برسد، بدن شما با چند علامت خیلی مشخص هشدار میدهد.
اگر این نشانهها را دارید، احتمال نیاز به درمان ریشه دندان (عصبکشی) بالا میرود و بهتر است با عکس رادیوگرافی و معاینه دقیق بررسی شود:
۱) درد ضربانی و خودبهخودی
اگر دردتان بدون محرک شروع میشود، شبها بدتر میشود، یا به شکل تپشدار میزند و گاهی به فک و گوش تیر میکشد، معمولاً یعنی التهاب به پالپ رسیده و مسکن فقط موقت آرام میکند. این همان دردی است که خیلیها میگویند «نمیگذارد بخوابم».
۲) حساسیت طولانیمدت به سرما و گرما
حساسیت کوتاه (چند ثانیه) میتواند سطحی باشد؛ اما اگر بعد از نوشیدنی سرد یا چای داغ، درد بیش از ۱۰–۱۵ ثانیه باقی میماند یا با گذشت زمان بدتر میشود، احتمال درگیری پالپ و عفونت ریشه بیشتر است. خیلی از کاربران دقیقاً همین را سرچ میکنند چون میترسند «نکند عصب رسیده باشد».
۳) تورم یا التهاب لثه و جوش چرکی
ورم لثه کنار یک دندان، احساس فشار، یا یک جوش چرکی/آبسه دندان که گاهی میترکد و مزه بد میدهد، از نشانههای مهم درگیری ریشه است. این حالت یعنی عفونت راه خروج پیدا کرده و معمولاً بدون درمان کانال ریشه، برگشتپذیر نیست.
۴) تغییر رنگ دندان
تیره شدن یک دندان (خاکستری/قهوهای) مخصوصاً بعد از ضربه یا دردهای مکرر، میتواند علامت آسیب پالپ و کاهش خونرسانی باشد. این مورد را خیلیها دیر متوجه میشوند و بعد میپرسند «چرا فقط همین دندان رنگش عوض شده؟».
۵) درد هنگام جویدن یا فشار آوردن
اگر با گاز زدن یا جویدن روی یک دندان، درد تیز و نقطهای دارید یا حس میکنید دندان «بلند شده»، ممکن است ریشه و بافت اطراف آن درگیر التهاب باشد. این علامت در کنار حساسیت و درد ضربانی، ارزش تشخیصی بالایی دارد.
جمعبندی: اگر یکی از این علائم را دارید، ممکن است با ترمیم ساده حل شود؛ اما اگر چند علامت با هم دارید (مثلاً درد ضربانی + حساسیت طولانی + درد هنگام جویدن)، احتمال نیاز به درمان ریشه دندان بیشتر است و تعویق، ریسک آبسه و تخریب بیشتر ساختار دندان را بالا میبرد.
مراحل عصبکشی دندان چگونه انجام میشود؟
اگر شما هم قبل از شروع درمان هزار سؤال توی ذهنتان دارید «درد دارد؟ چند جلسه طول میکشد؟ چرک و عفونت واقعاً خارج میشود؟ بعدش دندان میشکند؟»
این بخش دقیقاً برای همین نگرانیهاست. درمان ریشه دندان یک مسیر مشخص دارد و اگر درست انجام شود، هدفش این است که هم درد قطع شود، هم دندان طبیعی حفظ شود.
۱) معاینه + عکس رادیوگرافی (اینجا معلوم میشود واقعاً نیاز هست یا نه)
اولین قدم این است که دندانپزشک با معاینه و عکس رادیوگرافی بررسی کند:
-
عفونت تا کجا رفته؟ فقط پالپ است یا به نوک ریشه هم رسیده؟
-
دندان چندکاناله است یا کانالها پیچیدهاند؟
-
آیا ترک، پوسیدگی زیر لثه یا مشکل دیگری هست که درمان را بیاثر کند؟
درد: خیلیها بدون عکس، فقط با شنیدن «عصبکشی» میترسند. ولی عکس مشخص میکند «واقعاً باید درمان ریشه انجام شود یا میشود با ترمیم/پرکردگی نجاتش داد».
۲) بیحسی موضعی (هدف: شما حین کار درد نکشید، نه اینکه تحمل کنید)
در این مرحله، بیحسی اطراف دندان تزریق میشود تا هنگام کار روی کانالهای ریشه، درد احساس نکنید.
اگر التهاب شدید باشد، گاهی بیحسی دیرتر اثر میکند؛ در این حالت دندانپزشک تکنیک بیحسی را تغییر میدهد (مثلاً تزریق تکمیلی) تا درمان قابلتحمل و کنترلشده باشد.
درد کاربر: ترس اصلی «درد حین عصبکشی» است. این مرحله دقیقاً برای همین است که شما وسط درمان اذیت نشوید، نه اینکه «تحمل کنید».
۳) ایجاد مسیر دسترسی و باز کردن کانالها (شروع درمان واقعی)
دندانپزشک از سطح تاج دندان یک مسیر کوچک ایجاد میکند تا به پالپ دندان و ورودی کانالهای ریشه دسترسی داشته باشد.
هدف این مرحله این است که:
-
بافت عفونی یا ملتهب دیده و خارج شود
-
کانالها برای پاکسازی کامل آماده شوند
درد کاربر: اینجا کاربر میخواهد بداند «آیا دندان سوراخ و خراب میشود؟» پاسخ روشن: مسیر دسترسی کنترلشده است و بعداً با ترمیم نهایی/روکش دندان محافظت میشود.
۴) تخلیه عفونت پالپ + پاکسازی و ضدعفونی کانالها (جایی که درد معمولاً تمام میشود)
این بخش مهمترین قسمت درمان ریشه دندان است. دندانپزشک با ابزارهای مخصوص:
-
بافت عفونی را از داخل کانال خارج میکند
-
طول کانال را دقیق اندازه میگیرد
-
سپس کانالها با محلولهای ضدعفونی شسته میشوند تا بار میکروبی کم شود
اگر آبسه فعال و ترشح وجود داشته باشد، ممکن است درمان در دو جلسه انجام شود تا عفونت کامل کنترل شود.
درد: خیلیها میپرسند «چرک واقعاً خارج میشود؟» بله—این مرحله برای حذف منبع عفونت ریشه و پاکسازی کانال است؛ یعنی همان چیزی که باعث درد ضربانی و حساسیت شدید شده.
۵) پر کردن کانالها (بستن مسیر برگشت عفونت)
وقتی کانالها کاملاً پاک و خشک شدند، با مادهای مثل گوتاپرکا و سیلر مخصوص پر میشوند تا:
-
راه ورود دوباره باکتری بسته شود
-
کانال تبدیل به فضای امن و بسته شود
درد: نگرانی رایج این است که «عفونت برگردد». اگر کانالها خوب پاکسازی و درست پر شوند، احتمال برگشت عفونت خیلی کمتر میشود—اما شرطش کیفیت کار و ترمیم نهایی درست است.
تصویر درمان ریشه دندان و پاکسازی کانالها
۶) ترمیم نهایی یا روکش (مرحلهای که اگر جدی نگیرید، کل درمان به خطر میافتد)
بعد از عصبکشی، دندان از نظر ساختاری ضعیفتر میشود، مخصوصاً اگر پوسیدگی وسیع بوده یا دندان آسیاب باشد. اینجا دو حالت داریم:
-
ترمیم نهایی (پرکردگی دائمی) برای مواردی که دیوارههای دندان کافی و محکم است
-
روکش بعد از عصبکشی برای دندانهای مولر/پرمولر یا زمانی که احتمال ترک و شکستگی بالاست
درد: خیلیها میگویند «عصبکشی کردم ولی بعداً دندان شکست!» دلیلش معمولاً همین مرحله است: روکش/ترمیم نهایی انجام نشده یا دیر انجام شده.
آیا درمان ریشه حتماً باید توسط متخصص انجام شود؟
خیر، درمان ریشه دندان همیشه نیاز به متخصص اندودنتیست ندارد.
در بسیاری از موارد، بهویژه زمانی که عفونت ساده است و کانالها پیچیدگی خاصی ندارند، دندانپزشک عمومی باتجربه میتواند درمان ریشه را با موفقیت انجام دهد.
اما در شرایط زیر، مراجعه به متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) توصیه میشود:
-
وقتی دندان چند کاناله یا بسیار پیچیده است
-
در صورت شکست درمان قبلی یا نیاز به درمان مجدد ریشه
-
وجود عفونت شدید، آبسه یا دردهای مداوم
-
زمانی که کانالها مسدود، خمیده یا غیرقابل دسترس باشند
بهطور خلاصه، بیشتر درمانهای ریشه معمولی توسط دندانپزشک عمومی قابل انجام است، اما در موارد پیچیده، ارجاع به متخصص باعث افزایش موفقیت درمان و جلوگیری از عوارض بعدی میشود.
درد بعد از عصبکشی طبیعی است؟
بعد از عصبکشی دندان خیلیها دقیقاً همین دغدغه را دارند: «این درد طبیعی است یا یعنی درمان ریشه دندان ناموفق بوده؟» واقعیت این است که کمی درد و حساسیت بعد از درمان، در بسیاری از موارد طبیعی است؛ اما بعضی علائم، پیام هشدار هستند و نباید با مسکن پنهان شوند.
دردهای طبیعی بعد از درمان ریشه دندان (معمولاً ۲ تا ۷ روز)
این موارد اگر خفیف تا متوسط باشند و روندشان رو به بهتر شدن باشد، معمولاً طبیعیاند:
-
درد هنگام گاز زدن یا فشار روی دندان (خصوصاً روزهای اول)
-
حساسیت به لمس یا ضربه (مثلاً موقع مسواکزدن اطراف دندان)
-
احساس کوفتگی یا سنگینی فک بهخاطر باز نگهداشتن دهان و کار روی کانال ریشه
-
درد خفیف ضرباندار که با مسکن معمولی کنترل میشود و هر روز کمتر میشود
-
حساسیت به سرما و گرما اگر هنوز ترمیم نهایی کامل نشده باشد یا دندانهای کناری تحریک شده باشند
نکتهای که کاربر باید بداند: درد طبیعی بعد از درمان ریشه دندان معمولاً «کاهشی» است؛ یعنی امروز کمتر از دیروز.
چه دردهایی طبیعی نیستند؟ (علامت هشدار)
اگر یکی از موارد زیر را دارید، احتمالاً مشکل فقط «درد طبیعی بعد از درمان» نیست:
-
درد شدید و رو به افزایش (بهجای اینکه کمتر شود، هر روز بدتر میشود)
-
درد ضرباندار شدید که شبها بیدارتان میکند یا با مسکن هم آرام نمیشود
-
تورم لثه یا صورت (حتی اگر کم باشد ولی رو به افزایش باشد)
-
خروج چرک یا ترشح بدبو از کنار لثه یا احساس طعم بد دائمی
-
تب، بیحالی یا درد منتشر به گوش/گلو همراه با علائم دهانی
-
درد واضح هنگام جویدن که بعد از چند روز بهتر نمیشود (ممکن است نیاز به تنظیم ارتفاع ترمیم یا بررسی عفونت ریشه باشد)
-
باز نشدن دهان یا درد شدید هنگام بلع (هشدار جدیتر)
اینها میتوانند نشانهی باقیماندن عفونت کانال ریشه، مشکل در پرکردن کانال، ترک دندان، یا نیاز به بررسی مجدد متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) باشند.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنید؟
برای اینکه تکلیفتان روشن باشد، این «قانون ساده» را نگه دارید:
-
اگر درد تا روز سوم رو به کاهش نبود یا بعد از ۷ روز هنوز قابلتوجه بود → مراجعه کنید.
-
اگر هر کدام از اینها را دارید، همانروز تماس بگیرید: تورم، تب، ترشح چرکی، درد غیرقابل کنترل، مشکل بلع یا باز کردن دهان.
مراجعه بهموقع باعث میشود اگر نیاز به درمان مجدد ریشه یا اقدام تکمیلی باشد، قبل از بدتر شدن عفونت ریشه انجام شود.
چرا این بخش مهم است؟
چون خیلی از بیماران درد را یا بیدلیل جدی نمیگیرند، یا بیدلیل میترسند. اگر شما بعد از عصبکشی دندان بدانید «کدام درد طبیعی است و کدام نه»، هم استرستان کم میشود، هم اگر واقعاً هشدار باشد، درمان را به تأخیر نمیاندازید.
بررسی حضوری میتواند از آسیبهای بیشتر جلوگیری کند.
📍 تهران، خیابان ولیعصر، خیابان عباسپور، روبهروی بیمارستان دی
ساختمان پزشکان ۱۸ – طبقه اول
دکتر حسام کندری
آیا بعد از عصبکشی دندان باید روکش شود؟
این یکی از مهمترین سؤالهایی است که بعد از درمان ریشه دندان برای بیشتر افراد پیش میآید؛ چون خیلیها تصور میکنند وقتی درد از بین رفت، کار تمام شده است. اما واقعیت این است که عصبکشی پایان درمان نیست، بلکه شروع مرحله محافظت از دندان است.
چه دندانهایی حتماً به روکش نیاز دارند؟
بهطور کلی، هر دندانی که بعد از عصبکشی بخش زیادی از بافت سالمش را از دست داده باشد، به روکش نیاز دارد؛ مخصوصاً:
-
دندانهای آسیاب (عقب دهان)
این دندانها بیشترین فشار جویدن را تحمل میکنند. بعد از درمان ریشه، ساختارشان ضعیفتر میشود و بدون روکش، خطر ترک یا شکست کامل دندان بسیار بالاست. -
دندانهایی که پوسیدگی عمیق داشتهاند
وقتی حجم زیادی از دندان برداشته شده، پرکردگی ساده نمیتواند فشار جویدن را تحمل کند. -
دندانهایی که ترکهای ریز دارند
حتی اگر درد فعلاً کم شده باشد، بدون روکش احتمال شکستن ناگهانی دندان زیاد است.
عصبکشی مجدد دندان عفونی با نمای داخل دهان و کانال ریشه
اگر بعد از عصبکشی روکش نگذاریم چه میشود؟
اینجا دقیقاً جایی است که بسیاری از بیماران اشتباه میکنند. شایعترین مشکلاتی که بعد از نزدن روکش دیده میشود:
-
شکستن ناگهانی دندان هنگام غذا خوردن
-
نفوذ دوباره باکتریها و عفونت مجدد کانال ریشه
-
نیاز به درمان مجدد ریشه یا حتی کشیدن دندان
-
هزینه چندبرابری نسبت به وقتی که همان ابتدا روکش انجام میشد
بهعبارت سادهتر، درمان ریشه بدون روکش مثل تعمیر دیوار ترکخورده بدون ستون است؛ مدتی دوام میآورد، اما پایدار نیست.
تفاوت دندان جلو و دندان آسیاب بعد از عصبکشی
-
دندانهای جلو:
اگر مقدار تخریب کم باشد، گاهی میتوان فقط با ترمیم (پرکردگی یا کامپوزیت) دندان را حفظ کرد. البته در مواردی که تغییر رنگ شدید باشد، روکش برای زیبایی توصیه میشود. -
دندانهای آسیاب (عقب دهان):
تقریباً همیشه به روکش نیاز دارند، چون فشار جویدن چند برابر است و بدون روکش، احتمال شکستن دندان بسیار بالاست.
جمعبندی
اگر عصبکشی انجام دادهاید و هنوز روکش نکردهاید، دندان شما از نظر ساختاری ضعیفتر از قبل است—حتی اگر درد نداشته باشید.
تصمیم درباره روکش فقط برای زیبایی نیست؛ برای جلوگیری از شکست دندان، عفونت مجدد و هزینههای سنگینتر در آینده است.
بهترین روکش بعد از عصبکشی دندان چیست؟
بعد از عصبکشی دندان انتخاب نوع روکش نقش مهمی در دوام درمان دارد. اگر دندان در ناحیه جلو باشد، روکش زیرکونیا بهدلیل ظاهر طبیعی و شباهت زیاد به دندان واقعی انتخاب بهتری است.
اما برای دندانهای عقب که فشار جویدن بالاست، روکش فلزی–سرامیکی (PFM) دوام بیشتری دارد و احتمال شکست آن کمتر است.
از نظر استحکام، هر دو نوع روکش عملکرد قابلقبولی دارند؛ تفاوت اصلی در زیبایی و محل قرارگیری دندان است. انتخاب درست روکش بعد از درمان ریشه، از شکستن دندان و نیاز به درمان مجدد جلوگیری میکند.
آیا دندان عصبکشیشده و روکششده دوباره پوسیده میشود؟
بله، دندان عصبکشیشده حتی با وجود روکش هم میتواند پوسیده شود؛ چون ریشه و بافت اطراف آن همچنان زندهاند و در معرض باکتری قرار میگیرند.
روکش فقط تاج دندان را میپوشاند، اما اگر بهداشت دهان رعایت نشود، پوسیدگی میتواند از لبه روکش یا زیر آن شروع شود.
چرا دندان روکششده هم ممکن است خراب شود؟
-
تجمع پلاک و جرم در اطراف لبه روکش
-
مسواک نزدن منظم و استفاده نکردن از نخ دندان
-
نشت میکروسکوپی بین روکش و دندان
-
پوسیدگی ریشه یا لثه اطراف دندان
آیا دندان عصبکشیشده نیاز به مسواک و نخ دارد؟
قطعاً بله.
حتی بیشتر از دندان معمولی، چون:
-
درد هشداردهنده ندارد
-
پوسیدگی دیرتر احساس میشود
-
آسیب میتواند بدون علامت پیشرفت کند
نتیجه:
عصبکشی دندان به معنی “مصون شدن از پوسیدگی” نیست.
اگر بهداشت دهان رعایت نشود، حتی دندان روکششده هم ممکن است دوباره عفونت بگیرد و در نهایت نیاز به درمان مجدد یا کشیدن داشته باشد.
پس اگر دندان عصبکشی شدهاید:
-
مسواک و نخ دندان را جدی بگیرید
-
هر ۶ ماه معاینه شوید
-
درد، بوی بد یا حساسیت را نادیده نگیرید
این کار ساده، عمر دندان درمانشده را چند برابر میکند.
هزینه عصبکشی دندان چقدر است؟
هزینه عصبکشی دندان به تعداد کانالها، شدت عفونت و تخصص دندانپزشک بستگی دارد. هرچه ریشهها پیچیدهتر باشند، درمان زمانبرتر و هزینه بالاتر میشود. بهطور کلی، هزینه درمان ریشه نسبت به کشیدن دندان و ایمپلنت بسیار مقرونبهصرفهتر است.
عوامل مؤثر بر هزینه درمان ریشه:
-
تعداد کانالهای دندان
-
شدت عفونت و وجود آبسه
-
نیاز به درمان مجدد یا عکسبرداری
-
تخصص دندانپزشک (عمومی یا اندودنتیست)
نکته مهم: در اغلب موارد، درمان ریشه دندان از نظر اقتصادی بسیار بهصرفهتر از کشیدن دندان و ایمپلنت است و اگر بهموقع انجام شود، از هزینههای چندبرابری بعدی جلوگیری میکند.
آیا درمان ریشه دندان همیشه موفق است؟
در بیشتر موارد، درمان ریشه دندان موفق است و دندان را سالها قابل استفاده نگه میدهد؛ اما «همیشه» تضمینی نیست، چون شکل کانالهای ریشه، شدت عفونت و کیفیت ترمیم نهایی روی نتیجه اثر میگذارند.
احتمال شکست درمان ریشه دندان چه زمانی بیشتر میشود؟
-
کانالهای پنهان/انشعابی که کامل پاکسازی و ضدعفونی نشدهاند.
-
ترک یا شکستگی دندان (بهخصوص ترک عمودی ریشه).
-
نشت ترمیم یا روکش و ورود دوباره باکتریها به کانال.
-
عفونت شدید یا آبسه فعال و تأخیر در درمان.
اگر عصبکشی دندان شکست بخورد چه کار میکنند؟
-
درمان مجدد ریشه (ریتریتمنت): باز کردن ترمیم، تخلیه عفونت، ضدعفونی دوباره و پر کردن مجدد کانالها.
-
جراحی انتهای ریشه (اپیکوکتومی): وقتی درمان مجدد کافی نباشد یا دسترسی به بخش انتهایی ریشه سخت باشد.
چه زمانی دندان با درمان ریشه قابل حفظ نیست؟
-
ترک عمودی ریشه (معمولاً قابل نجات نیست).
-
پوسیدگی عمیق زیر لثه که ترمیم و آببندی درست را غیرممکن میکند.
-
تخریب شدید تاج دندان که عملاً امکان بازسازی ندارد.
-
تحلیل شدید استخوان و لقی زیاد دندان (بسته به تشخیص و شرایط).
جمعبندی: اگر بعد از عصبکشی دندان درد برگشتی، جوش چرکی لثه، بوی بد ماندگار یا درد هنگام گاز زدن دارید، معمولاً نشانه نیاز به بررسی برای درمان مجدد ریشه است و هرچه زودتر اقدام شود، شانس حفظ دندان بالاتر میرود.
سوالات متداول عصبکشی دندان و درمان ریشه دندان
عصبکشی دندان چقدر طول میکشد؟
عصبکشی دندان معمولاً بین ۴۵ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد؛ در دندانهای چندکاناله (مثل دندان آسیاب) ممکن است زمان بیشتر شود یا درمان ریشه دندان در دو جلسه انجام شود.
بعد از عصبکشی دندان تا چند روز درد طبیعی است؟
درد و حساسیت خفیف به فشار یا هنگام جویدن تا ۳ روز طبیعی است و گاهی تا یک هفته هم کاهش تدریجی دارد؛ اما درد ضربانی شدید، تورم رو به افزایش یا ترشح چرک طبیعی نیست و باید بررسی شود.
چرا بعد از درمان ریشه دندان هنوز موقع گاز زدن درد دارم؟
این حالت میتواند بهخاطر التهاب بافت اطراف ریشه، بلند بودن ترمیم موقت/دائمی، یا فشار روی لیگامان اطراف ریشه باشد؛ اگر درد هنگام جویدن بدتر میشود یا بعد از چند روز بهتر نشود، نیاز به تنظیم ترمیم یا بررسی عکس رادیوگرافی دارید.
اگر کانال ریشه کامل تمیز نشود چه میشود؟
اگر پاکسازی و ضدعفونی کانال ریشه کامل نباشد یا کانال فرعی جا بماند، احتمال عفونت ریشه و آبسه دندان بالا میرود و ممکن است نیاز به درمان مجدد ریشه یا جراحی اپیکوکتومی ایجاد شود.
از کجا بفهمم درمان ریشه دندان شکست خورده است؟
نشانههای رایج شکست درمان ریشه دندان شامل درد برگشتی بعد از چند هفته یا ماه، جوش چرکی روی لثه (فیستول)، بوی بد مداوم، درد ضربانی یا حساسیت شدید به فشار است؛ تشخیص قطعی با معاینه و عکس رادیوگرافی انجام میشود.
درمان مجدد ریشه یعنی چه و چه زمانی لازم میشود؟
درمان مجدد ریشه یعنی باز کردن ترمیم قبلی، تخلیه مواد قدیمی، ضدعفونی دوباره کانالها و پر کردن مجدد با مواد مناسب؛ وقتی عفونت باقی مانده باشد، کانال جا مانده باشد یا نشت زیر ترمیم رخ داده باشد، این درمان لازم میشود.
آیا بعد از عصبکشی دندان حتماً باید روکش گذاشت؟
در دندان آسیاب و دندانهای چندکاناله تقریباً همیشه روکش توصیه میشود چون بعد از درمان ریشه دندان، احتمال ترک و شکستگی تاج دندان بالا میرود؛ در دندان جلو بسته به مقدار از دست رفتن بافت دندان، ممکن است با ترمیم نهایی هم قابلقبول باشد.
اگر روکش نگذارم چه اتفاقی میافتد؟
بدون روکش، دندان عصبکشیشده در برابر فشار جویدن آسیبپذیرتر است و ممکن است ترک بخورد یا بشکند؛ در شکستهای عمیق، گاهی دیگر امکان حفظ دندان وجود ندارد و درمان به سمت کشیدن دندان میرود.
روکش زیرکونیا بهتر است یا روکش PFM؟
از نظر مقاومت معمولاً تفاوت زیادی ندارند؛ اما زیرکونیا از نظر زیبایی و نداشتن لبه فلزی برتری دارد، در حالی که روکش PFM (فلزی-سرامیکی) برای دندانهای عقب بهدلیل فشار جویدن گزینهی رایجتری است و ممکن است در طول زمان لبه فلزی نزدیک لثه نمایان شود.
آیا بعد از درمان ریشه دندان میتوان غذا خورد؟
بله، اما تا زمانی که بیحسی کامل از بین نرفته و ترمیم نهایی انجام نشده، از جویدن با آن سمت دهان خودداری کنید؛ غذاهای نرم انتخاب کنید تا فشار به تاج و کانال ریشه وارد نشود.
آیا عصبکشی دندان میتواند باعث تیره شدن دندان شود؟
گاهی بله؛ تغییر رنگ میتواند بهخاطر باقیماندن خونریزی داخلی پالپ، مواد داخل کانال یا ترمیم باشد. اگر دندان جلو تیره شود، درمانهای زیبایی مثل بلیچینگ داخلی یا روکش میتواند کمک کند.
آیا درمان ریشه دندان همیشه دندان را نجات میدهد؟
در بسیاری از موارد دندان قابل حفظ است، اما اگر ترک عمودی ریشه وجود داشته باشد، پوسیدگی زیر لثه شدید باشد یا تخریب تاج قابل بازسازی نباشد، ممکن است درمان ریشه موفق نباشد و گزینههای جایگزین مطرح شوند.
چه علائمی بعد از عصبکشی خطرناک است و باید فوری مراجعه کنم؟
اگر بعد از عصبکشی دندان هرکدام از این علائم را داشتید، مراجعه فوری لازم است: تورم رو به افزایش، تب، درد ضربانی شدید، خروج چرک، بوی بد شدید، مشکل باز کردن دهان یا درد هنگام بلع.
جمعبندی نهایی: آخرش چه کار کنم؟
اگر دندانتان به عصب رسیده یا عفونت ریشه دارید، در بیشتر موارد عصبکشی دندان (همان درمان ریشه دندان) بهترین راهِ حفظ دندان طبیعی است؛ چون برخلاف کشیدن، ریشه و استخوان فک را نگه میدارد، جویدن و نظم دندانها را بههم نمیزند و معمولاً از درمانهای جایگزین مثل ایمپلنت کمهزینهتر و کمدردسرتر تمام میشود.
چرا درمان ریشه از کشیدن بهتر است؟
-
دندان طبیعی حفظ میشود و جابجایی دندانهای کناری اتفاق نمیافتد.
-
خطر تحلیل استخوان فک کمتر میشود.
-
با ترمیم نهایی/روکش مناسب، دندان میتواند سالها کار کند.
چه زمانی باید سریع اقدام کنم؟
اگر یکی از اینها را دارید، امروز یا نهایتاً طی ۲۴–۴۸ ساعت برای معاینه و عکس رادیوگرافی اقدام کنید:
-
درد ضربانی یا درد شبانه
-
حساسیت طولانی به سرما و گرما
-
تورم لثه/جوش چرکی
-
درد هنگام جویدن
-
بوی بد دهان یا طعم بد ماندگار
دقیقاً الان چه کار کن؟
-
وقت معاینه بگیر تا دندانپزشک با رادیوگرافی تشخیص دهد آیا درمان ریشه لازم است یا درمان سادهتر کافی است.
-
اگر درمان ریشه انجام شد، ترمیم نهایی را عقب نینداز (و در دندانهای آسیاب، معمولاً روکش را جدی بگیر) چون نشت ترمیم و ترک دندان، شایعترین دلیل درد برگشتی و درمان مجدد است.
-
اگر بعد از درمان، تورم روبهافزایش، تب، درد شدید ضربانی یا خروج چرک داشتی، منتظر نمان و همان روز پیگیری کن.
نکته کلیدی: تشخیص زودهنگام یعنی کانالها راحتتر پاکسازی میشوند، احتمال موفقیت درمان ریشه دندان بالاتر میرود و معمولاً هزینه و تعداد جلسات هم کمتر میشود.