گیر غذایی دندان

باقی ماندن غذا بین دندان‌ها معمولاً به ایجاد فضایی برای ورود غذا مربوط است؛ مانند تماس باز بین دندان‌ها، افزایش فاصله بین دندان‌ها، بازشدن تماس هنگام جویدن یا تحلیل لثه.

حفره دندان، پرکردگی نامناسب و روکش نامناسب نیز می‌توانند غذا را در همان ناحیه نگه دارند. خارج کردن غذا موقتی است؛ برای جلوگیری از تکرار، علت اصلی باید اصلاح شود.

گیر کردن غذا زیر روکش دندان به‌دلیل فضای خالی

گیر غذایی دندان چیست؟

گیر غذایی دندان یا Food Impaction به ورود و باقی ماندن مواد غذایی در فضای بین دندان‌ها گفته می‌شود؛ این حالت ممکن است از سطح جونده به‌صورت گیر غذایی بین دو دندان رخ دهد یا غذا از کنار لثه وارد شده و باعث گیر کردن غذا بین دندان و لثه شود.

گیر کردن غذا بین دندان اگر گاه‌به‌گاه اتفاق بیفتد، معمولاً گذراست؛ اما گیر غذایی دندان مکرر، به‌ویژه در یک محل ثابت، می‌تواند نشان‌دهنده اشکال در تماس دندان‌ها، ترمیم، روکش، ساختار دندان یا وضعیت لثه باشد.

بنابراین تفاوت اصلی میان یک اتفاق عادی و یک مشکل قابل‌بررسی، تکرار و ثابت‌بودن محل باقی ماندن غذا بین دندان‌هاست.

انواع گیر غذایی بین دندان‌ها

گیر غذایی دندان ممکن است از بالا یا از کنار وارد فضای بین دندان‌ها شود. وقتی غذا هنگام جویدن از بالا بین دو دندان فشرده می‌شود، به آن گیر غذایی عمودی می‌گویند.

این حالت معمولاً به دلیل تماس باز بین دندان‌ها، فاصله بین دندان‌ها یا شکل نامناسب قرارگرفتن دندان‌ها روی هم ایجاد می‌شود و می‌تواند باعث فشار غذا به لثه شود.

در گیر غذایی افقی، غذا از کنار و نزدیک لثه وارد می‌شود. این وضعیت بیشتر در افرادی دیده می‌شود که دچار تحلیل لثه یا بازشدن فضای کنار دندان شده‌اند.

در نتیجه، گیر کردن غذا بین دندان و لثه و باقی ماندن غذا بین دندان‌ها بیشتر اتفاق می‌افتد. اگر غذا هم از بالا و هم از کنار وارد شود، نوع آن ترکیبی است.

گاهی فاصله بین دندان‌ها همیشه وجود دارد؛ اما گاهی دندان‌ها فقط هنگام جویدن کمی از هم باز می‌شوند.

در حالت دوم، ممکن است گیر غذایی دندان مکرر یا گیر کردن غذا در یک نقطه دندان ادامه داشته باشد، حتی اگر در حالت عادی فاصله مشخصی دیده نشود. بنابراین علت گیر کردن غذا بین دندان باید با بررسی وضعیت دندان‌ها هنگام جویدن مشخص شود.

علت گیر غذایی دندان چیست؟

علت گیر غذایی دندان همیشه یک فاصله واضح نیست. گاهی غذا به‌دلیل باز بودن فضای میان دو دندان وارد می‌شود، گاهی داخل حفره یا شکستگی دندان می‌ماند و در بعضی افراد نیز تماس دندان‌ها فقط هنگام جویدن باز می‌شود.

محل گیرکردن غذا و اینکه مشکل از چه زمانی شروع شده، معمولاً سرنخ خوبی برای پیدا کردن علت است.

باز بودن تماس بین دو دندان

دو دندان مجاور در حالت طبیعی در یک نقطه به هم تکیه دارند و اجازه نمی‌دهند غذا از بالا وارد فضای میان آن‌ها شود. اگر این تماس شل یا باز شود، گیر کردن غذا بین دندان بیشتر اتفاق می‌افتد و مواد غذایی به سمت لثه رانده می‌شوند.

تماس باز بین دندان‌ها می‌تواند به دلایل زیر ایجاد شود:

• فاصله بین دندان‌ها
• کج‌شدن یا حرکت تدریجی دندان
• نامرتبی دندان‌ها
• شکستن یا فرسوده‌شدن پرکردگی
• شکل نامناسب روکش
• تغییر موقعیت دندان‌ها در طول زمان

این وضعیت یکی از علت‌های شایع گیر غذایی بین دو دندان است.

رفتن غذا در حفره دندان

رفتن غذا در حفره دندان با گیرکردن غذا در فاصله میان دو دندان تفاوت دارد. در این حالت، مواد غذایی داخل بخشی از خود دندان جمع می‌شوند که بر اثر پوسیدگی، شکستگی یا آسیب ترمیم ایجاد شده است.

حفره دندان ممکن است به‌دلیل پوسیدگی بین دندانی، لب‌پریدگی تاج، شکستن دندان یا افتادن بخشی از پرکردگی به وجود آمده باشد.

نخ دندان یا شست‌وشو ممکن است غذا را خارج کند، اما علت باقی ماندن غذا بین دندان‌ها یا داخل حفره همچنان باقی می‌ماند و معمولاً به ترمیم نیاز دارد.

عقب‌رفتن لثه و بازشدن فضای کنار دندان

لثه سالم بخش زیادی از فضای میان دو دندان را پر می‌کند. وقتی لثه عقب می‌رود، کنار دندان بازتر می‌شود و غذا از سمت گونه یا زبان وارد آن ناحیه می‌شود.

در این شرایط، گیر کردن غذا بین دندان و لثه بیشتر دیده می‌شود. تحلیل لثه ممکن است در اثر بیماری لثه، افزایش سن، مسواک‌زدن خشن یا آسیب مکرر با خلال و ابزارهای نوک‌تیز ایجاد یا تشدید شود.

بیماری لثه و تحلیل استخوان

در بیماری‌های پیشرفته لثه، بافت و استخوانی که دندان را نگه می‌دارند ممکن است تحلیل بروند. در نتیجه، فضای میان دندان‌ها بازتر می‌شود و احتمال گیر غذایی دندان مکرر افزایش پیدا می‌کند.

البته هر مورد باقی ماندن غذا بین دندان‌ها به معنای بیماری شدید لثه نیست. تشخیص این موضوع به بررسی وضعیت لثه و استخوان اطراف دندان نیاز دارد.

گیر غذایی ناشی از تحلیل لثه و استخوان در رادیوگرافی

نحوه روی هم قرار گرفتن دندان‌ها هنگام جویدن

گاهی دو دندان در حالت عادی به‌خوبی کنار هم قرار دارند، اما هنگام جویدن، فشار دندان مقابل باعث می‌شود تماس میان آن‌ها برای لحظه‌ای باز شود و غذا به فضای بین دو دندان رانده شود.

در این حالت ممکن است نخ دندان در شرایط عادی طبیعی عبور کند، اما گیر کردن غذا در یک نقطه دندان همچنان ادامه داشته باشد.

به همین دلیل، برای پیدا کردن علت گیر کردن غذا بین دندان باید نحوه تماس دندان‌های بالا و پایین هنگام جویدن نیز بررسی شود.

نامرتبی و رویش ناقص دندان‌ها

دندان‌های کج، چرخیده یا نامرتب می‌توانند فضاهایی ایجاد کنند که غذا به‌راحتی در آن‌ها باقی بماند. حرکت تدریجی دندان‌ها نیز ممکن است فاصله‌ای ایجاد کند که قبلاً وجود نداشته است.

در اطراف دندانی که کامل بیرون نیامده، به‌ویژه دندان عقل نیمه‌رویش‌یافته، غذا راحت‌تر جمع می‌شود. دندان عقل کاملاً نهفته که زیر لثه قرار دارد، معمولاً علت مستقیم گیر غذایی دندان نیست.

گیر کردن غذا بین دندان‌های نامرتب و فاصله‌دار

گیر غذایی دندان و درد چه ارتباطی دارند؟

گیر غذایی دندان زمانی درد ایجاد می‌کند که مواد غذایی میان دو دندان فشرده شوند و به لثه فشار وارد کنند.

درد بین دندان بعد از غذا معمولاً همراه با احساس فشار، سوزش یا حساسیت همان ناحیه است و ممکن است پس از خارج‌کردن غذا کمتر شود.

اگر این اتفاق مرتب تکرار شود، فشار غذا به لثه می‌تواند موجب تحریک، التهاب، تورم یا خونریزی موضعی شود.

باقی ماندن غذا بین دندان‌ها همچنین باعث تجمع پلاک و فعالیت بیشتر باکتری‌های دهان می‌شود. نتیجه آن ممکن است بوی بد دهان و افزایش احتمال پوسیدگی بین دندانی باشد.

در گیر غذایی دندان مکرر، استفاده خشن از خلال دندان، سوزن یا اجسام نوک‌تیز نیز می‌تواند لثه را زخمی کند و درد و خونریزی را بیشتر کند.

برای خارج‌کردن غذا بهتر است از نخ دندان یا برس بین‌دندانی مناسب استفاده شود؛ اما اگر درد یا خونریزی تکرار می‌شود، باید علت اصلی بررسی شود.

آیا گیر غذایی باعث آبسه، درد فک یا لق‌شدن دندان می‌شود؟

گیر غذایی ساده معمولاً به‌طور مستقیم باعث آبسه، درد فک یا لق‌شدن دندان نمی‌شود.

آبسه بیشتر با عفونت دندان یا لثه ارتباط دارد، درد فک عارضه معمول گیر غذایی دندان نیست و لق‌شدن دندان اغلب در بیماری پیشرفته لثه، تحلیل استخوان یا عفونت شدید دیده می‌شود.

وجود تورم، ترشح، درد ضربان‌دار، درد منتشر به فک یا لق‌شدن دندان می‌تواند نشانه مشکل جدی‌تری باشد و نیاز به معاینه دندان‌پزشکی دارد.

علت گیر غذایی دندان پر شده چیست؟

گیر غذایی دندان پر شده معمولاً به‌دلیل تماس ضعیف پرکردگی با دندان کناری، شکستگی ترمیم یا بلندبودن سطح پرکردگی ایجاد می‌شود.

گیر غذایی بعد از پر کردن دندان ممکن است از همان روزهای اول شروع شود یا مدتی بعد ظاهر شود. نخ دندان فقط غذا را خارج می‌کند؛ برای رفع مشکل باید پرکردگی نامناسب اصلاح یا تعویض شود.

علت گیر غذایی دندان روکش شده چیست؟

گیر غذایی دندان روکش شده معمولاً به‌دلیل فاصله بین روکش و دندان مجاور، روکش نامناسب یا تماس باز بین دندان‌ها ایجاد می‌شود و باعث گیر کردن غذا کنار روکش دندان می‌شود.

اگر مشکل از روزهای اول شروع شده باشد، ایراد معمولاً از شکل یا محل تماس روکش است؛ اگر بعداً ایجاد شده باشد، حرکت دندان‌ها، پوسیدگی یا شکستگی دندان کناری مطرح است.

برای رفع گیر غذایی بین دو دندان، باید علت بررسی شود؛ گاهی اصلاح روکش کافی است و گاهی تعویض آن لازم می‌شود.

اگر چیزی لای دندان گیر کرد چه کنیم؟

برای خارج کردن غذای گیر کرده بین دندان، ابتدا دهان را با آب بشویید و سپس نخ دندان را آرام در کنار سطح دندان حرکت دهید.

برای فاصله‌های بازتر می‌توان از برس بین دندانی مناسب یا واترفلاسر، یعنی دستگاه شست‌وشوی بین دندان‌ها با فشار آب، استفاده کرد.

اگر جسم خارج نشد، نخ پاره یا گیر کرد یا درد و خونریزی ایجاد شد، دست‌کاری را متوقف کنید و به دندان‌پزشک مراجعه کنید.

روش ایمن خارج کردن غذا از بین دندان‌ها

در صورت گیر کردن غذا لای دندان، نخ را بدون فشار از محل تماس عبور دهید، به دیواره یکی از دندان‌ها بچسبانید و با حرکت آرام بالا و پایین ببرید.

نخ را ناگهانی به سمت لثه نکشید، چون ممکن است بافت لثه زخمی شود. اگر فاصله بین دندان‌ها باز است، برس بین دندانی با اندازه مناسب معمولاً بهتر از نخ عمل می‌کند.

اگر باقی ماندن غذا بین دندان‌ها همیشه در یک نقطه تکرار می‌شود، فقط خارج‌کردن آن کافی نیست؛ ممکن است پوسیدگی، فاصله بین دندان‌ها یا ایراد پرکردگی و روکش وجود داشته باشد.

برای بیرون آوردن غذا از چه وسایلی استفاده نکنیم؟

از سوزن، سنجاق، ناخن، ابزار فلزی یا خلال دندان با فشار استفاده نکنید. حرکت ضربه‌ای نخ به لثه و ادامه دست‌کاری پس از شروع درد یا خونریزی نیز می‌تواند آسیب را بیشتر کند.

اگر جسم تیز یا عمیق است یا با روش‌های ایمن خارج نمی‌شود، برای بیرون‌آوردن آن به دندان‌پزشک مراجعه کنید.

درمان گیر غذایی دندان چگونه انجام می‌شود؟

خارج‌کردن غذا فقط ناراحتی را موقتاً برطرف می‌کند و درمان علت اصلی نیست.

درمان گیر غذایی دندان بر اساس علت، شامل ترمیم دندان، اصلاح پرکردگی یا روکش، بستن تماس باز، درمان لثه، تنظیم جویدن یا ارتودنسی است.

یک روش برای همه مناسب نیست و درمان گیر کردن غذا بین دندان باید پس از مشخص‌شدن علت انجام شود.

جرم‌گیری عمیق و صاف‌کردن سطح ریشه از درمان‌های اصلی بیماری لثه است و در موارد پیشرفته ممکن است جراحی لازم شود. دندان نیمه‌رویش‌یافته‌ای که مرتب دچار التهاب می‌شود نیز ممکن است نیاز به کشیدن داشته باشد.

رفع گیر غذایی دندان و جلوگیری از تکرار آن

برای جلوگیری از برگشت مشکل، باید علت اصلی برطرف شود؛ یعنی پوسیدگی یا حفره درمان، تماس باز بین دندان‌ها بسته و پرکردگی نامناسب یا روکش نامناسب اصلاح شود.

روش جلوگیری از گیر کردن غذا بین دندان شامل استفاده صحیح و منظم از نخ دندان، برس بین دندانی مناسب و درمان التهاب، بیماری یا تحلیل لثه است؛ بااین‌حال بهداشت به‌تنهایی مشکل ساختاری را درمان نمی‌کند.

اگر گیر غذایی دندان مکرر همیشه در یک نقطه رخ می‌دهد، باید به دندان‌پزشک مراجعه کنید و برای تمیزکردن آن ناحیه از خلال یا ابزار نوک‌تیز استفاده نکنید.

چه زمانی باید به دندان‌پزشک مراجعه کرد؟

اگر گیر کردن غذا در یک نقطه دندان بعد از بیشتر وعده‌ها تکرار می‌شود یا گیر غذایی دندان با درد بین دندان بعد از غذا، فشار غذا به لثه، خونریزی مکرر یا بوی بد موضعی همراه است، باید معاینه شوید.

مشاهده حفره دندان یا شکستگی، گیر غذایی دندان بعد از پر کردن دندان، گیر کردن غذا کنار روکش دندان و خارج‌نشدن جسم نیز نیاز به مراجعه دارد.

تورم، ترشح، درد شدید یا لق‌شدن دندان علائم هشدار هستند و نباید برای برطرف‌شدن خودبه‌خودی باقی ماندن غذا بین دندان‌ها صبر کرد.

آنچه در پایان باید بدانید

گیر غذایی دندان اگر همیشه در یک نقطه تکرار شود، معمولاً به فاصله یا تماس باز دندان‌ها، پوسیدگی، شکستگی، پرکردگی، روکش یا تحلیل لثه مربوط است.

غذای گیرکرده را با آب، نخ دندان یا برس بین‌دندانی مناسب خارج کنید و از سوزن، سنجاق، ناخن و فشار دادن خلال دندان بپرهیزید.

برای رفع دائمی مشکل باید علت اصلی درمان شود؛ به‌ویژه اگر درد، خونریزی، بوی بد، تورم یا گیرکردن مکرر غذا دارید، به دندان‌پزشک مراجعه کنید.

سؤالات متداول درباره گیر غذایی دندان

چرا فقط بعضی غذاها بین دندان گیر می‌کنند؟

غذاهای رشته‌ای، سفت یا فیبردار مانند گوشت و سبزی‌ها راحت‌تر وارد فضاهای باریک یا نامنظم بین دندان‌ها می‌شوند. تکرار این حالت در یک محل ثابت طبیعی نیست.

چرا نخ دندان در یک نقطه پاره یا رشته‌رشته می‌شود؟

وجود لبه تیز پرکردگی، پوسیدگی، جرم یا شکستگی کوچک می‌تواند نخ را پاره کند. اگر این اتفاق مرتب تکرار می‌شود، آن ناحیه باید معاینه شود.

آیا دهان‌شویه می‌تواند غذای گیرکرده را خارج کند؟

خیر. دهان‌شویه ممکن است ذرات سطحی را جابه‌جا کند، اما غذای فشرده‌شده بین دندان‌ها را معمولاً خارج نمی‌کند.

آیا جویدن آدامس به خارج‌شدن غذا کمک می‌کند؟

گاهی ذرات سطحی را جدا می‌کند، اما برای غذای گیرکرده بین دندان روش مطمئنی نیست و علت مشکل را نیز برطرف نمی‌کند.

آیا گیرکردن بیشتر غذا با افزایش سن طبیعی است؟

با افزایش سن ممکن است به‌دلیل عقب‌رفتن لثه یا تغییر موقعیت دندان‌ها بیشتر شود، اما تکرار آن همچنان نیاز به بررسی دارد.

آیا بعد از جرم‌گیری احساس گیر غذایی طبیعی است؟

گاهی پس از برداشتن جرم، فضای قدیمی بین دندان‌ها بیشتر احساس می‌شود. اگر غذا مرتب در آن ناحیه می‌ماند، اندازه فضای بین دندان و وضعیت لثه باید بررسی شود.

آیا هر فاصله بین دندان‌ها باید بسته شود؟

خیر. بعضی فاصله‌ها فقط به تمیزکردن درست نیاز دارند. بستن فاصله زمانی مطرح می‌شود که غذا مرتب گیر کند یا به لثه آسیب برسد.

چرا بعد از خارج‌کردن غذا هنوز احساس می‌کنم چیزی بین دندان مانده است؟

ممکن است لثه بر اثر فشار غذا متورم یا زخمی شده باشد. اگر این احساس ادامه پیدا کرد، احتمال باقی‌ماندن ذره یا وجود مشکل در دندان باید بررسی شود.

آیا گیر غذایی در کودکان هم اتفاق می‌افتد؟

بله. فاصله دندان‌های شیری، پوسیدگی یا تماس نامناسب دندان‌ها می‌تواند باعث آن شود. تکرار مشکل در یک نقطه نیاز به معاینه دارد.

آیا مسواک برقی از گیرکردن غذا جلوگیری می‌کند؟

مسواک برقی پلاک روی سطح دندان را بهتر تمیز می‌کند، اما جای نخ دندان یا برس بین‌دندانی را برای تمیزکردن فاصله‌ها نمی‌گیرد.