علت سیاه شدن لثه
علت سیاه شدن لثه معمولاً یکی از این پنج چیز است: رسوب ملانین، مصرف سیگار، عوارض دارو، ژنتیک یا کمبود ویتامین — و خبر خوب اینکه بیشترشان کاملاً بیخطرند.
اما یک تفاوت مهم هست: لثهای که همیشه تیره بوده جای نگرانی ندارد، ولی سیاهیِ تازه و ناگهانی میتواند زنگ خطر یک بیماری باشد. پس اول باید بفهمید سیاهی لثهٔ شما از کدام نوع است.
علت سیاه شدن لثه چیست؟
علت سیاه شدن لثه در چهار دسته خلاصه میشود: رنگدانهٔ طبیعی (ملانین)، سیگار، داروها و التهاب لثه. سه دستهٔ اول معمولاً بیخطرند؛ التهاب لثه همان موردی است که به رسیدگی نیاز دارد.
علت سیاه شدن لثه از ژنتیک و ملانین (پیگمانتاسیون فیزیولوژیک)
اگر لثهٔ شما از کودکی تیره بوده، دلیلش ملانین است؛ همان رنگدانهای که رنگ پوست و مو را میسازد و در لثه هم وجود دارد.
سلولهایی به نام ملانوسیت آن را میسازند و در افراد با پوست تیرهتر فعالترند و رسوب رنگدانه بیشتری در لثه میگذارند.
به این حالت ارثی و طبیعی، پیگمانتاسیون فیزیولوژیک میگویند: تیرگی یکنواخت، بدون درد و خونریزی، که سالهاست ثابت مانده و خطری ندارد.
سیاه شدن لثه بر اثر سیگار (ملانوزیس سیگاری)
نیکوتین، ملانوسیتها را وادار میکند ملانین بیشتری بسازند و لثه تیره میشود؛ به این حالت ملانوزیس سیگاری میگویند. این نوع تیرگی برگشتپذیر است — توضیح کاملش در بخش سیگار.
سیاه شدن لثه بر اثر داروها (مینوسیکلین و تاتوی آمالگام)
شناختهشدهترین داروی مؤثر، مینوسیکلین است (آنتیبیوتیک آکنه و عفونت) که لکهٔ خاکستری تا سیاه روی لثه میگذارد.
علت دیگر، تاتوی آمالگام است: ذرات ریز پرکردگی فلزی که در لثه نفوذ کرده و لکهٔ ثابت آبیخاکستری میسازند. اگر بعد از شروع داروی جدید لثهتان تیره شد، به پزشک بگویید.
علت سیاه شدن لثه بر اثر التهاب و بیماری لثه
پلاک و جرمِ پای دندان، التهاب لثه ایجاد میکند و رنگ لثه را از صورتی به قرمزِ تیره یا سیاه میبرد. برخلاف پیگمانتاسیون، این نوع با تورم، خونریزی هنگام مسواک یا بوی بد همراه است — یعنی لثه به رسیدگی نیاز دارد.
سیاه شدن لثه بر اثر جرم و پلاک
سیاه شدن لثه نشانه چیست و چه زمانی باید نگران شد؟
اینکه سیاه شدن لثه نشانه چیست، به یک چیز بستگی دارد: قدیمی است یا تازه.
سیاه شدن لثهای که همیشه بوده تقریباً همیشه خوشخیم است و نشانهٔ بیماری نیست؛ اما تیرگیِ تازه و ناگهانی، لکهٔ سیاهِ جدید، زخم یا خونریزی را باید جدی گرفت.
در موارد نادر، سیاهی لثه به عفونت و نکروز لثه یا ضایعهٔ بدخیم مثل ملانوم و سرطان دهان مربوط است و معاینهٔ فوری لازم دارد.
سیاه شدن لثه نشانه چیست
کمبود چه ویتامینی باعث سیاه شدن لثه میشود؟
کمبود ویتامین علت شایع سیاه شدن لثه نیست.
کمبود ویتامین C (که در شکل شدید به اسکوربوت میانجامد)، کمبود ویتامین B12 و آهن بیشتر باعث خونریزی، تورم و رنگپریدگی لثه میشوند تا سیاهی؛ گاهی کمخونیِ ناشی از این کمبودها لثه را تیرهتر نشان میدهد، اما لکهٔ سیاهِ واقعی معمولاً از ملانین یا سیگار است، نه رژیم غذایی.
با این حال، اصلاح رژیم غذایی و رساندن این ویتامینها به لثهٔ سالمتر کمک میکند: مرکبات و فلفل دلمهای برای ویتامین C، گوشت و لبنیات برای B12، و حبوبات و سبزیهای تیره برای آهن.
درمان سیاهی لثه در خانه
درمان سیاهی لثه در خانه فقط سیاهیِ ناشی از التهاب را برطرف میکند؛ سیاهیِ ناشی از ملانین یا سیگار با هیچ روش خانگی پاک نمیشود و درمان تخصصی لازم دارد.
کارهای مؤثر خانگی:
- جرم و پلاک پای دندان را با مسواک نرم و نخ دندان منظم پاک کنید؛ اما جرمِ سفتشدهٔ زیر لثه با مسواک پاک نمیشود و به جرمگیری دندان نیاز دارد تا ریشهٔ سیاهیِ التهابی خشک شود.
- سیگار را قطع یا کم کنید تا رنگدانههای تازه روی لثه ننشیند.
- آنتیاکسیدانها (مثل چای سبز و میوههای تازه) را در برنامهٔ روزانه بگنجانید تا التهاب لثه کمتر شود.
- اگر سیاهی با تورم، خونریزی یا بوی بد همراه شد، خوددرمانی را کنار بگذارید و به دندانپزشک مراجعه کنید.
درمان سیاهی لثه با طب سنتی
درمان سیاهی لثه با طب سنتی میتواند التهاب لثه را کم کند، اما هیچ گیاه یا مادهای لکهٔ ملانینی یا تیرگیِ ناشی از سیگار را پاک نمیکند. این روشها کمککنندهاند، نه جایگزین درمان دندانپزشکی.
گزینههای گیاهی با اثر واقعی:
- چای سبز: سرشار از آنتیاکسیدان است و التهاب و باکتریهای دهان را کم میکند.
- روغن نارگیل (بهشکل غرغره): پلاک و باکتری را کاهش میدهد و به سلامت لثه کمک میکند.
- زردچوبه: خاصیت ضدالتهابی دارد و میتواند قرمزی و التهاب لثه را آرام کند.
- عسل (طبیعی و کممصرف): خاصیت ضدباکتری دارد، اما بهدلیل قند باید با احتیاط و همراه بهداشت کامل دهان استفاده شود.
رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار
رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار ممکن است: این تیرگی برگشتپذیر است و بعد از ترک سیگار، لثه بهمرور روشنتر میشود.
علتش این است که نیکوتین ملانوسیتها را به تولید ملانین اضافی وادار میکند (ملانوزیس سیگاری)، و با قطع محرک، این روند کند و برعکس میشود.
چند نکتهٔ مهم دربارهٔ روند بهبود:
- روشنشدن لثه بعد از ترک سیگار تدریجی است و بسته به شدت و مدت مصرف، از چند ماه تا بیش از یک سال طول میکشد.
- قلیان هم همان اثر را دارد؛ برای بازگشت رنگ لثه، قطع قلیان هم لازم است.
- اگر بعد از ماهها ترک کامل، لثه هنوز تیره ماند، بخشی از رنگدانه ماندگار شده و برای رفع کاملش درمان تخصصی (لیزر) لازم است.
رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار
درمان تخصصی سیاهی لثه (دپیگمانتاسیون)
وقتی سیاهی لثه از ملانین، سیگار یا داروست و با روش خانگی برطرف نمیشود، درمان تخصصی به نام دپیگمانتاسیون لثه لایهٔ رنگدانهدار را برمیدارد و رنگ صورتی را برمیگرداند. رایجترین و کمعارضهترین روش امروز، لیزر دایود است.
روشهای درمان تخصصی سیاهی لثه:
- لیزر دایود: دقیق، کمخونریزی و با نقاهت کوتاه؛ لایهٔ حاوی ملانین را بدون آسیب به بافت سالم برمیدارد. امروز روش انتخابی اغلب دندانپزشکان است.
- جینجیوکتومی و سایش: برداشتن مکانیکی لایهٔ تیره؛ روش قدیمیتر با نقاهت بیشتر.
- کرایوسرجری: از بین بردن رنگدانه با سرمای شدید؛ کنترل عمق در آن سختتر است.
یک چیز را حواستان باشد: نتیجهٔ لیزر معمولاً ماندگار است، ولی اگر سیگار را ادامه دهید، سیاهی دوباره برمیگردد. برای همین لیزر وقتی کامل جواب میدهد که علت اصلی هم کنترل شود.
سیاه شدن لثه؛ چه زمانی بیخطر است و چه زمانی باید درمان شود
سیاه شدن لثه در بیشتر موارد از رنگدانهٔ طبیعی، سیگار یا دارو میآید و خطری ندارد؛ فقط تیرگیِ تازه و ناگهانی، همراه با زخم یا خونریزی، نیاز به بررسی دارد.
اگر سیاهی لثهٔ شما قدیمی و یکنواخت است، نگران نباشید؛ اما اگر تازه پیدا شده یا از ظاهرش ناراضی هستید، یک معاینهٔ ساده علت دقیق را روشن میکند و مشخص میشود که با اصلاح بهداشت، ترک سیگار یا لیزر برطرف میشود.
اگر مطمئن نیستید سیاهی لثهتان از کدام نوع است، میتوانید قبل از هر تصمیمی
یک عکس از لثهتان بفرستید یا سؤالتان را بپرسید؛ مطب دکتر کیهان کندری در
واتساپ پاسخگوست. گاهی یک بررسی کوتاه، خیال آدم را از بابت جدینبودن ماجرا
راحت میکند.
سؤالات متداول دربارهٔ سیاه شدن لثه
سیاه شدن لثه در کودکان طبیعی است؟
اغلب بله. در کودکان بیشتر ناشی از رنگدانهٔ طبیعی یا پلاک و التهاب خفیف است و با رعایت بهداشت دهان بهتر میشود. فقط لکهٔ سیاهِ تازه و بزرگشونده نیاز به معاینه دارد.
سیاهی لثهٔ دور روکش و ایمپلنت چرا ایجاد میشود؟
بهخاطر نمایانشدن لبهٔ فلزیِ زیر روکش یا عقبنشینی لثه است، نه ملانین. این نوع سیاهی با تعویض روکش تمامسرامیک یا اصلاح لثه برطرف میشود.
درمان سیاهی لثه چقدر طول میکشد؟
دپیگمانتاسیون با لیزر معمولاً یک تا دو جلسهٔ کوتاه است و بهبود کامل بافت چند هفته طول میکشد. سیاهیِ التهابی یا سیگاری، بسته به علت، از چند هفته تا چند ماه زمان میبرد.
آیا سیاهی لثه بعد از درمان دوباره برمیگردد؟
اگر علت اصلی (مثل سیگار) ادامه پیدا کند، بله. با کنترل علت زمینهای، نتیجهٔ لیزر معمولاً ماندگار میماند.
