آبسه دندان عصب‌کشی شده
آبسه دندان عصب‌کشی شده یعنی عفونت و جمع شدن چرک در اطراف ریشهٔ دندانی که قبلاً عصب‌کشی شده است.
شایع‌ترین علت‌هایش عصب‌کشی ناقص، ترک ریشه و نشت از لبهٔ روکش یا پرکردگی است و درمان قطعی آن تخلیهٔ چرک و سپس عصب‌کشی مجدد، جراحی نوک ریشه یا در موارد شدید کشیدن دندان است؛ آنتی‌بیوتیک به‌تنهایی آن را درمان نمی‌کند.
در بیشتر موارد دندان با عصب‌کشی دوباره نجات پیدا می‌کند و قیمت عصب‌کشی دندان برای درمان دوباره تقریباً همان تعرفهٔ بار اول است.
فهرست مطالب
آبسه ریشه دندان چیست و چرا بعد از عصب‌کشی می‌آید؟
آبسه ریشه دندان کیسه‌ای از چرک است که دور نوک ریشه، داخل استخوان فک، تشکیل می‌شود. وقتی میکروب‌ها داخل کانال ریشه زندگی می‌کنند، بدن برای مهارشان دور نوک ریشه گلبول سفید جمع می‌کند و حاصل این جنگ، چرک است.
عصب‌کشی قرار است همین میکروب‌ها را از کانال بیرون کند و راهش را ببندد. آبسه دندان عصب‌کشی شده وقتی پیدا می‌شود که میکروبی در کانال جا بماند یا بعداً از بالای دندان دوباره راه پیدا کند.
نشانه‌های آبسه دندان عصب‌کشی شده
نشانه‌های آبسه دندان عصب‌کشی شده از بافت دور ریشه می‌آیند، نه از خود دندان. این دندان دیگر سرما و گرما را حس نمی‌کند و درد را این‌طور نشان می‌دهد:
- درد موقع گاز گرفتن، یا حسی که انگار دندان از بقیه بلندتر شده است.
- جوش چرکی روی لثه یا طعم شور و بد در دهان.
- ورم لثه یا گونه در همان سمت.
- لق شدن دندانی که قبلاً محکم بود.
- تب و بی‌حالی، وقتی آبسه پیشرفت کرده است.
تیره شدن دندان بعد از عصب‌کشی به‌تنهایی نشانهٔ آبسه نیست. خیلی از دندان‌های عصب‌کشی‌شده به‌مرور کدر می‌شوند، بی‌آنکه عفونتی در کار باشد. تیرگی وقتی مهم است که با یکی از نشانه‌های بالا همراه شود.
آبسه دور ریشه دندان عصب‌کشی‌شده
علت آبسه دندان عصب‌کشی شده چیست؟ ۵ علت اصلی
علت آبسه دندان عصب‌کشی شده تقریباً همیشه یکی از این پنج چیز است و هر کدام درمان خودش را دارد:
برای پیشگیری از آبسه دندان عصب‌کشی شده، بالای دندان به اندازهٔ خود عصب‌کشی اهمیت دارد.
در بررسی بیش از هزار دندان عصب‌کشی‌شده، وقتی هم عصب‌کشی و هم پرکردگی یا روکش روی دندان خوب بود، ۹۱٫۴٪ دندان‌ها دور ریشه التهاب نداشتند.
وقتی هر دو ضعیف بود، این عدد به ۱۸٫۱٪ رسید (Ray و Trope، International Endodontic Journal، ۱۹۹۵).
دیابت کنترل‌نشده، سیگار و داروهایی که ایمنی بدن را پایین می‌آورند علت مستقیم نیستند، ولی بهبود استخوان دور ریشه را کند می‌کنند و احتمال برگشت آبسه دندان عصب‌کشی شده را بالا می‌برند.
آبسه دندان بعد از عصب‌کشی؛ چند روز بعد یا چند ماه بعد؟
آبسه دندان بعد از عصب‌کشی دو شکل دارد که با هم فرق می‌کنند. اگر چند روز بعد از جلسهٔ عصب‌کشی لثه ورم کند و درد بیشتر شود، معمولاً میکروب‌هایی که حین کار از نوک ریشه بیرون رانده شده‌اند بافت دور ریشه را تحریک کرده‌اند.
این حالت در کمتر از ۱۰٪ عصب‌کشی‌ها پیش می‌آید و اغلب با یک جلسهٔ کوتاه آرام می‌شود. اگر آبسه دندان عصب‌کشی شده ماه‌ها یا سال‌ها بعد برگردد، یعنی عصب‌کشی یا روکش یک جا نشت دارد و درمان دوباره لازم است.
آیا آبسه بعد از عصب‌کشی طبیعی است؟
آیا آبسه بعد از عصب‌کشی طبیعی است؟ نه. کمی درد هنگام جویدن تا چند روز طبیعی است، ولی چرک و ورمی که بزرگ می‌شود طبیعی نیست.
یک استثنا وجود دارد: اگر دندان پیش از عصب‌کشی هم روی لثه‌اش جوش داشته، این جوش ممکن است یکی دو هفته طول بکشد تا خشک شود. اگر بعد از دو هفته هنوز چرک می‌دهد، دوباره معاینه لازم است.
آبسه لثه بعد از عصب‌کشی؛ جوش چرکی روی لثه یعنی چه؟
آبسه لثه بعد از عصب‌کشی معمولاً به شکل یک جوش کوچک سفید یا زرد روی لثه، نزدیک نوک ریشه، دیده می‌شود. این جوش در واقع دهانهٔ یک کانال باریک است که چرک از دور ریشه برای بیرون آمدن باز کرده است.
گاهی می‌ترکد و چند روز بعد دوباره پر می‌شود. این شایع‌ترین شکلی است که آبسه دندان عصب‌کشی شده خودش را نشان می‌دهد.
همهٔ ورم‌های لثه از ریشه نیستند. اگر ورم کنار گردن دندان و در لبهٔ لثه است و دندان‌های کناری هم لثهٔ ملتهب دارند، ممکن است آبسهٔ خود لثه باشد که درمانش جرم‌گیری عمقی است، نه عصب‌کشی دوباره. فرق این دو با یک عکس و یک سوند ساده معلوم می‌شود.
جوش چرکی روی لثه دندان عصب‌کشی‌شده
آبسه دندان عصب‌کشی شده بدون درد یعنی خوب شده؟
نه. آبسه دندان عصب‌کشی شده بدون درد معمولاً آبسهٔ مزمن است. چرک از راه همان جوش لثه بیرون می‌ریزد، فشاری جمع نمی‌شود و برای همین دردی هم نیست.
ولی استخوان دور ریشه آرام‌آرام از بین می‌رود و هر وقت دهانهٔ جوش بسته شود، آبسه می‌تواند ناگهان دردناک و ورم‌کرده شود. بی‌دردی فرصت درمان با برنامه است، نه نشانهٔ خوب شدن.
وقتی دندان آبسه می‌کند چه کنیم؟
وقتی دندان آبسه می‌کند چه کنیم به شدت علائم بستگی دارد. اگر آبسه دندان عصب‌کشی شده دارید، وضعیت خودتان را در این جدول پیدا کنید:
کلینیک مایو هم توصیه می‌کند اگر تب و ورم صورت دارید و به دندانپزشک دسترسی ندارید، یا نفس کشیدن و قورت دادن سخت شده، به اورژانس بروید.
اگر دندان آبسه کرده باشد، چه کار کنم تا نوبت برسد؟
اگر دندان آبسه کرده باشد، چه کار کنم تا نوبت برسد؟ این چند کار درد را قابل تحمل نگه می‌دارد:
- آب‌نمک ولرم: نصف قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب، چند بار در روز در دهان بچرخانید و بیرون بریزید.
- مسکن ضدالتهاب: ایبوپروفن طبق دستور روی جعبه، اگر معده و کلیه‌تان مشکلی ندارد و پزشک منعش نکرده.
- کمپرس سرد از روی صورت: ۱۵ دقیقه بگذارید و ۱۵ دقیقه بردارید.
- خواب با سر بالاتر: یک بالش اضافه فشار و ضربان شبانه را کمتر می‌کند.
- غذای نرم با سمت دیگر: هر گاز روی دندان آبسه‌دار، چرک را به بافت دور ریشه فشار می‌دهد.
درمان خانگی عفونت دندان عصب‌کشی شده؛ چه چیزی ضرر دارد؟
درمان خانگی عفونت دندان عصب‌کشی شده عفونت را از بین نمی‌برد، چون میکروب داخل ریشه است و هیچ دهان‌شویه یا گیاهی به آن‌جا نمی‌رسد. بعضی کارهای رایج هم ضرر دارند:
- کیسهٔ آب گرم روی صورت: ورم را بزرگ‌تر می‌کند و ممکن است عفونت را به سمت پوست بکشاند.
- ترکاندن جوش با سوزن: میکروب پوست و دهان را وارد زخم می‌کند.
- گذاشتن قرص آسپرین، سیر یا روغن میخک غلیظ روی لثه: لثه را می‌سوزاند و زخم تازه درست می‌کند.
- خوردن آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده از دفعهٔ قبل: دوز و نوعش معلوم نیست و آبسه را پنهان می‌کند، نه درمان.
دهان‌شویهٔ کلرهگزیدین فقط میکروب سطح لثه را کم می‌کند و به عفونت دور ریشه نمی‌رسد.
بهترین دارو برای عفونت دندان عصب‌کشی شده چیست؟
بهترین دارو برای عفونت دندان عصب‌کشی شده چیست؟ هیچ دارویی آبسه دندان عصب‌کشی شده را درمان نمی‌کند و جای باز کردن راه چرک و درمان ریشه را نمی‌گیرد.
دارو فقط دو نقش دارد: مسکن برای کم کردن درد تا روز درمان، و آنتی‌بیوتیک فقط وقتی عفونت از دور دندان بیرون زده است.
چه قرصی برای عفونت دندان عصب‌کشی شده مناسب است؟
چه قرصی برای عفونت دندان عصب‌کشی شده مناسب است؟ برای درد، طبق راهنمای ۲۰۲۴ انجمن دندانپزشکی آمریکا، ایبوپروفن به‌تنهایی یا همراه استامینوفن مؤثرتر از مسکن‌های قوی‌تر مثل کدئین است.
اگر زخم معده، بیماری کلیه یا مصرف داروی رقیق‌کنندهٔ خون دارید، فقط استامینوفن بخورید و پیش از هر دارویی با پزشک یا داروساز مشورت کنید. هیچ قرصی «چرک خشک‌کن» نیست و چرک فقط با تخلیه از بین می‌رود.
آنتی‌بیوتیک برای عفونت دندان عصب‌کشی شده کی لازم است؟
آنتی‌بیوتیک برای عفونت دندان عصب‌کشی شده وقتی آبسه دندان عصب‌کشی شده محدود به همان دندان است و تب ندارید، طبق راهنمای ۲۰۱۹ همین انجمن لازم نیست.
در این حالت تخلیهٔ چرک و درمان کانال کافی است و آنتی‌بیوتیک فقط عوارض و مقاومت میکروبی را بالا می‌برد. آنتی‌بیوتیک وقتی لازم است که:
- تب، لرز یا بی‌حالی دارید.
- ورم از لثه به صورت یا زیر فک پخش شده یا رو به بزرگ شدن است.
- دهان کامل باز نمی‌شود یا غده‌های زیر فک درد گرفته‌اند.
- دیابت کنترل‌نشده دارید، شیمی‌درمانی می‌شوید یا ایمنی بدنتان ضعیف است.
نوع و مدت آنتی‌بیوتیک را فقط دندانپزشک یا پزشک تعیین می‌کند. اگر تجویز شد، دوره را کامل کنید و همزمان درمان دندان را عقب نیندازید، چون با قطع دارو آبسه برمی‌گردد.
علائم پخش شدن عفونت دندان در بدن چیست؟
علائم پخش شدن عفونت دندان در بدن چیست؟ تب بالای ۳۸ درجه، ورمی که از لثه به گونه، زیر چشم یا زیر فک می‌رسد، سفتی فک و ناتوانی در باز کردن دهان، سختی قورت دادن و تپش قلب همراه با بی‌حالی. این‌ها یعنی عفونت از استخوان دور ریشه بیرون زده و دیگر یک مشکل دندانی ساده نیست.
خطرناک‌ترین نشانه ورم کف دهان و زیر زبان است که زبان را بالا می‌دهد و صدا را گرفته می‌کند. این حالت راه نفس را تنگ می‌کند و جای صبر کردن تا فردا نیست.
این عوارض نادرند و تقریباً همیشه وقتی پیش می‌آیند که آبسه دندان عصب‌کشی شده روزها یا هفته‌ها درمان نشده است.
علائم عفونت دندان به مغز چیست؟
علائم عفونت دندان به مغز چیست؟ سردرد شدید و تازه که با مسکن آرام نمی‌شود، تب، گیجی یا خواب‌آلودگی غیرعادی، سفتی گردن، تشنج، دوبینی یا ورم و افتادگی پلک.
عفونت دندان‌های بالا، به‌ویژه نیش و آسیای بالا، از راه رگ‌های صورت به سینوس‌های پشت چشم نزدیک‌تر است.
این اتفاق بسیار نادر است، ولی با دیدن هر کدام از این نشانه‌ها مستقیم به اورژانس بیمارستان بروید و به پزشک بگویید آبسه دندان عصب‌کشی شده داشته‌اید.
راه‌های درمان آبسه دندان عصب‌کشی شده؛ کدام برای شما؟
راه‌های درمان آبسه دندان عصب‌کشی شده به ترتیب این‌هاست: اول تخلیهٔ چرک، بعد درمان قطعی که یکی از این سه است: عصب‌کشی دوباره، جراحی نوک ریشه، کشیدن دندان. انتخاب درمان قطعی با عکس رادیوگرافی و گاهی عکس سه‌بعدی انجام می‌شود.
درمان سریع عفونت دندان عصب‌کشی شده با تخلیه چرک
درمان سریع عفونت دندان عصب‌کشی شده این است که چرک راه خروج پیدا کند. دندانپزشک یا دندان را از بالا باز می‌کند تا چرک از داخل کانال بیرون بیاید، یا با یک برش کوچک روی لثه آن را تخلیه می‌کند.
با خالی شدن چرک، فشار و درد معمولاً در چند ساعت تا یک روز کم می‌شود. این کار درمان نهایی نیست و دندان بعد از آرام شدن باید درمان قطعی شود.
عصب‌کشی دوباره؛ رایج‌ترین درمان
عصب‌کشی دوباره همان مراحل عصب‌کشی دندان را دارد، با این فرق که اول مواد قبلی کانال بیرون آورده می‌شود و دنبال کانالی که جا مانده گشته می‌شود. اگر روکش قبلی سالم باشد، معمولاً از روی همان روکش کار انجام می‌شود.
در مروری روی ۱۷ مطالعه، ۷۶٫۷٪ دندان‌هایی که دوباره عصب‌کشی شدند کاملاً خوب شدند و التهاب دور ریشه‌شان در عکس از بین رفت (Ng و همکاران، International Endodontic Journal، ۲۰۰۸).
در مطب دکتر کندری بیشتر موارد آبسه دندان عصب‌کشی شده با عصب‌کشی دوباره و با همان تعرفهٔ دندانپزشک عمومی درمان می‌شود.
اگر در عکس معلوم شود دندان جراحی نوک ریشه یا کار خیلی تخصصی لازم دارد، پیش از شروع گفته می‌شود و بیمار به متخصص درمان ریشه معرفی می‌شود.
درمان آبسه دندان عصب‌کشی‌شده با عصب‌کشی دوباره
آیا می‌توان دندان آبسه کرده را عصب‌کشی کرد؟
آیا می‌توان دندان آبسه کرده را عصب‌کشی کرد؟ بله، و در بیشتر موارد بهترین راه نجات همان دندان است. لازم نیست اول آبسه با آنتی‌بیوتیک خشک شود.
چرک از راه کانال تخلیه و کانال تمیز می‌شود. اگر چرک زیاد است، داروی ضدمیکروبی داخل کانال گذاشته و کار در جلسهٔ دوم تمام می‌شود.
مرور کاکرین در سال ۲۰۱۶ فرقی در نتیجهٔ نهایی عصب‌کشی یک‌جلسه‌ای و چندجلسه‌ای پیدا نکرد، پس تعداد جلسه را وضعیت دندان تعیین می‌کند.
جراحی نوک ریشه؛ وقتی عصب‌کشی دوباره کافی نیست
اگر کانال با پست بلند بسته شده، ابزار شکسته‌ای داخلش مانده یا عصب‌کشی دوباره جواب نداده، جراح از روی لثه به نوک ریشه می‌رسد، چند میلی‌متر انتهای آلودهٔ ریشه را برمی‌دارد و انتهای کانال را از پایین می‌بندد.
در مرور Setzer و همکاران (Journal of Endodontics، ۲۰۱۰)، موفقیت این جراحی با روش میکروسکوپی ۹۴٪ و با روش قدیمی ۵۹٪ بود.
کشیدن دندان؛ آخرین راه
دندانی که ریشه‌اش از طول ترک خورده یا آن‌قدر خراب است که بعد از درمان چیزی برای روکش نمی‌ماند، کشیده می‌شود.
با کشیدن، منبع عفونت کامل حذف می‌شود و آبسه معمولاً زود فروکش می‌کند. جای خالی را زود با ایمپلنت یا بریج پر کنید، چون دندان‌های کناری کم‌کم به سمت آن کج می‌شوند.
هزینه درمان آبسه دندان عصب‌کشی شده
هزینه درمان آبسه دندان عصب‌کشی شده در این مطب، به میلیون تومان:
اگر دندانی که دوباره آبسه کرده قبلاً در همین مطب و توسط دکتر کندری عصب‌کشی شده و اشکال از درمان قبلی باشد، عصب‌کشی دوباره هزینه‌ای ندارد.
مطب با بیمه قرارداد ندارد، ولی گواهی درمان با عکس قبل و بعد برای بیمهٔ تکمیلی داده می‌شود و پرداخت با دیجی‌پی در ۴ قسط ممکن است.
بعد از درمان، آبسه و استخوان کی خوب می‌شوند؟
بعد از درمان آبسه دندان عصب‌کشی شده، ورم و چرک در چند روز می‌خوابد و جوش لثه معمولاً در یکی دو هفته بسته می‌شود. پر شدن استخوانی که آبسه خورده ماه‌ها طول می‌کشد.
عکس کنترل معمولاً ۶ ماه تا یک سال بعد گرفته می‌شود و در ضایعه‌های بزرگ، ترمیم کامل استخوان ممکن است تا چهار سال زمان ببرد.
سؤال‌های پرتکرار
اگر جوش لثه ترکید و چرکش خالی شد، دیگر خوب شده‌ام؟
نه. ترکیدن جوش فقط فشار را برداشته است و آبسه دندان عصب‌کشی شده با خشک شدن جوش خوب نمی‌شود. منبع میکروب داخل ریشه هنوز هست و جوش دوباره پر می‌شود. تا وقتی کانال درمان نشود، این چرخه تکرار می‌شود.
آبسه یک دندان به دندان‌های کناری سرایت می‌کند؟
مثل سرماخوردگی سرایت نمی‌کند، ولی آبسه‌ای که ماه‌ها درمان نشود استخوان اطرافش را می‌خورد و این تخریب می‌تواند به ریشهٔ دندان کناری برسد. برای همین آبسهٔ بی‌درد را هم نباید سال‌ها رها کرد.
در بارداری آبسه دندان عصب‌کشی شده را درمان کنیم یا صبر کنیم؟
درمان کنید. تخلیهٔ چرک، بی‌حسی موضعی و عصب‌کشی دوباره در بارداری بی‌خطرند و سه‌ماههٔ دوم راحت‌ترین زمان است. عفونت درمان‌نشده برای مادر و جنین از خود درمان خطرناک‌تر است. عکس دندان با پوشش سربی گرفته می‌شود و اگر آنتی‌بیوتیک لازم شد، پزشک نوعی را انتخاب می‌کند که در بارداری مجاز است.
چطور جلوی آبسه دوباره را بگیرم؟
برای اینکه آبسه دندان عصب‌کشی شده برنگردد، دندان عقب را زودتر از دو ماه روکش کنید تا هم نشکند و هم از بالا نشت نکند. سالی یک بار عکس کنترل بگیرید، چون آبسهٔ بی‌درد فقط در عکس پیدا می‌شود. اگر دیابت دارید، قند خون را کنترل کنید.
پیشگیری از آبسه دوباره در دندان عصب‌کشی‌شده
