مراحل ایمپلنت دندان
مراحل ایمپلنت دندان ۵ مرحله است: معاینه و عکس CBCT، جراحی کاشت پایه، بستن هیلینگ، قالب‌گیری، و تحویل روکش دائم.
از این پنج مرحله فقط یکی جراحی است و بقیه جلسه‌های کوتاه‌اند؛ کل مسیر ۴ تا ۶ ماه طول می‌کشد و در این مدت ۵ تا ۶ بار به مطب می‌آیید.
بین این جلسه‌ها ماه‌ها فاصله است، پس هزینه هم یک‌جا از جیبتان نمی‌رود؛ شرایط ایمپلنت قسطی را جداگانه نوشته‌ایم.
پایین‌تر، مرحله‌به‌مرحله می‌بینید روی صندلی چه کاری روی دهانتان انجام می‌شود، چه چیزی حس می‌کنید و بعدش چه اتفاقی می‌افتد.
مراحل ایمپلنت دندان به ترتیب
مراحل ایمپلنت دندان به ترتیب این پنج تا است و هر مرحله یک جلسه است:
مراحل کاشت ایمپلنت دندان برای یک دندان و برای کل فک همین پنج تا است؛ برای فک کامل فقط چند قالب اضافه گرفته می‌شود تا ارتفاع صورت و نحوهٔ روی‌هم‌نشستن دندان‌ها درست دربیاید.
دو حالت این ترتیب را عوض می‌کند: اگر ته ریشه عفونت داشته باشد یا استخوان نازک باشد، بین مرحلهٔ ۱ و ۲ پیوند استخوان اضافه می‌شود؛ و اگر استخوان خیلی نازک باشد، در مرحلهٔ ۲ به‌جای هیلینگ یک پیچ سرپوش (کاور) بسته و لثه کاملاً رویش دوخته می‌شود، که در این صورت مرحلهٔ ۳ یک جراحی کوچک برای باز کردن لثه است.
کاشت ۳ ایمپلنت فک پایین همزمان با کشیدن دندان
مرحله اول: معاینه، عکس CBCT و چیزهایی که باید به دندان‌پزشک بگویید
اولین مرحله ایمپلنت، معاینه و عکس CBCT است؛ یک جلسهٔ کوتاه که در آن سه چیز مشخص می‌شود: ضخامت استخوان شما، فاصلهٔ محل کاشت تا عصب فک پایین یا کف سینوس، و قطر و طول پایه‌ای که باید کاشته شود. عکس معمولی دندانپزشکی این سه را نشان نمی‌دهد.
پنج چیزی که باید بگویید، حتی اگر از شما پرسیده نشود:
- داروی پوکی استخوان (بیسفوسفونات): ترمیم استخوان فک را مختل می‌کند؛ نوع تزریقی حساس‌تر از قرص است. اسم دارو و مدت مصرف را بگویید.
- رقیق‌کنندهٔ خون: آسپرین، وارفارین، پلاویکس. سرخود قطعشان نکنید.
- دیابت: دیابت مانع ایمپلنت نیست، دیابتِ کنترل‌نشده مانع است.
- سیگار: بیشترین تأثیر را روی جوش نخوردن ایمپلنت دارد.
- مشکل قلبی یا دریچهٔ مصنوعی: بعضی شرایط، آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه قبل از جراحی لازم دارند.
هیچ‌کدام به معنی «ایمپلنت نمی‌شود» نیست؛ فقط ترتیب مراحل ایمپلنت دندان را عوض می‌کند.
همین جلسه این دو تصمیم هم گرفته می‌شود: اینکه استخوان به پیوند نیاز دارد یا نه، و اینکه دندان موقت می‌خواهید یا نه — اگر بخواهید، قالبش همان روز گرفته می‌شود.
مرحله دوم: جراحی کاشت پایه؛ با برش لثه یا بدون برش؟
نحوه کاشت ایمپلنت دندان چهار قدم دارد: بی‌حسی موضعی، باز کردن جای پایه در استخوان با مته، پیچ کردن پایه در همان جا، و بستن لثه.
برش لثه یا بدون برش؟ به ضخامت استخوان بستگی دارد:
- بدون برش (فلپ‌لس): وقتی استخوان عرض کافی دارد. فقط یک سوراخ کوچک در لثه باز می‌شود؛ تورم و درد بعدش کمتر است.
- با برش: وقتی استخوان نازک است. لثه کنار زده می‌شود تا استخوان دیده شود، وگرنه احتمال دارد پایه از دیوارهٔ نازک بیرون بزند.
چرا با چند مته و با آب سرد: جای پایه با مته‌هایی به قطر پله‌پله بزرگ‌تر باز می‌شود؛ تعداد و شمارهٔ مته‌ها به قطر ایمپلنت بستگی دارد.
اگر دمای استخوان حین مته‌زدن از حدود ۴۷ درجه بالاتر برود، سلول‌های استخوانی از بین می‌روند و ایمپلنت جوش نمی‌خورد؛ برای همین در تمام مدت سرم سرد روی مته ریخته می‌شود.
کاشت ایمپلنت هدایت‌شده: از روی CBCT یک قالب راهنما به نام سرجیکال گاید ساخته می‌شود که مته را دقیقاً از مسیر تعیین‌شده می‌برد؛ جایی به کار می‌آید که عصب فک پایین یا سینوس نزدیک باشد.
پایان همین جلسه، یا پیچ سرپوش بسته و لثه رویش دوخته می‌شود، یا هیلینگ بسته می‌شود که از لثه بیرون می‌ماند؛ تفاوتشان در بخش بعد.
جراحی با بی‌حسی موضعی است نه بیهوشی؛ بعد از آن خودتان رانندگی می‌کنید.
کیت مته‌های جراحی ایمپلنت و پایه‌های استریل
کاور اسکرو یا هیلینگ؟ فرق ایمپلنت یک‌مرحله‌ای و دو‌مرحله‌ای
مرحله بعد از گذاشتن پایه ایمپلنت، بستن یکی از این دو پیچ روی آن است:
- کاور اسکرو (پیچ سرپوش) = ایمپلنت دو‌مرحله‌ای: پیچ کوتاهی که سر پایه را می‌بندد و لثه کاملاً رویش دوخته می‌شود. پایه زیر لثه پنهان می‌ماند و سه ماه بعد، برای بستن پیچ دوم ایمپلنت، لثه با یک برش کوچک باز می‌شود.
- هیلینگ = ایمپلنت یک‌مرحله‌ای: پیچ بلندتری که از لثه بیرون می‌ماند و لثه را از همان اول دور خودش شکل می‌دهد. جراحی دوم ندارد.
انتخاب بین این دو به این بستگی دارد که پایه در همان لحظهٔ کاشت چقدر محکم در استخوان نشسته باشد.
در استخوان نازک این محکم نشستن کمتر است و هیلینگ بسته نمی‌شود؛ چون از لثه بیرون است و فشار جویدن، زبان و دندان موقت را به پایه‌ای منتقل می‌کند که هنوز جوش نخورده.
اگر پایه در این مدت بیش از حدود یک‌دهم میلی‌متر تکان بخورد، دورش به‌جای استخوان بافت نرم ساخته می‌شود و ایمپلنت شکست می‌خورد.
وقتی پیوند استخوان هم انجام شده باشد، معمولاً همین روش زیر لثه انتخاب می‌شود.
بقای ایمپلنت در هر دو روش یکسان است. دو‌مرحله‌ای یعنی احتیاط بیشتر در استخوان ضعیف‌تر، و فقط یک جلسهٔ کوتاه با بی‌حسی به مراحل ایمپلنت دندان اضافه می‌کند.
مرور نظام‌مند کاکرین روی پنج کارآزمایی بالینی نشان داده بقای ایمپلنت در روش یک‌مرحله‌ای و دو‌مرحله‌ای تفاوت معناداری ندارد و روش زیر لثه وقتی توصیه می‌شود که پایه ثبات اولیهٔ کافی نگرفته باشد یا پیوند استخوان انجام شده باشد. متن مرور در PubMed در دسترس است.
بخیه و داروهای بعد از جراحی؛ چند روز درگیرید
دو تا سه روز. تورم و درد روز دوم بیشترین حد است و از روز سوم کم می‌شود؛ بخیه‌ها ۱۰ تا ۱۴ روز بعد کشیده می‌شوند.
- بخیه: نخ ظرف حدود شش هفته خودش جذب می‌شود، ولی زودتر کشیده می‌شود چون نخ در دهان پلاک جمع می‌کند.
- مسکن: همیشه تجویز می‌شود و اولین دوزش قبل از تمام شدن بی‌حسی خورده می‌شود.
- آنتی‌بیوتیک: فقط در صورت لزوم، نه برای هر ایمپلنت.
- دهان‌شویهٔ کلرهگزیدین: روزی دو بار تا یک هفته، چون در این مدت نمی‌شود روی محل جراحی مسواک زد.
- تزریق دگزامتازون و کتورولاک: در جراحی‌های سنگین‌تر، برای کم کردن تورم و درد همان روز.
درد مراحل ایمپلنت دندان در حد کشیدن یک دندان است، نه بیشتر؛ چیزی که مردم را اذیت می‌کند تورم دو روز اول است نه خودِ درد.
اگر درد به‌جای کم شدن، از روز سوم به بعد بیشتر شد یا ورم و مزهٔ بد اضافه شد، زودتر مراجعه کنید.
مرحله سوم: جوش خوردن پایه و بستن هیلینگ
در این مرحله هیچ کاری روی شما انجام نمی‌شود؛ کار را استخوان انجام می‌دهد.
سلول‌های استخوانی مستقیم روی سطح زبر پایه رشد می‌کنند و آن را در خودشان قفل می‌کنند. این اتفاق هیچ حسی ندارد و از بیرون دیده نمی‌شود.
سه چیز آن را خراب می‌کند: فشار آوردن روی محل با غذای سفت، گذاشتن زودهنگام دندان موقت، و سیگار.
اگر کاور اسکرو بسته شده بود، انتهای این مرحله یک جلسهٔ کوتاه با بی‌حسی دارید تا لثه باز و هیلینگ بسته شود و لثه دور آن فرم بگیرد.
اگر هیلینگ از اول بسته شده بود، این مرحله برای شما فقط انتظار است.
قالب‌گیری وقتی شروع می‌شود که دندان‌پزشک با معاینه و یک عکس رادیوگرافی مطمئن شود پایه کاملاً بی‌حرکت و جوش‌خورده است.
عجله در این مرحله همان چیزی است که چند ماه بعد به شکل لق شدن ایمپلنت برمی‌گردد.
عکس CBCT و کاشت ۸ ایمپلنت فک پایین همزمان با کشیدن دندان
مرحله چهارم: قالب‌گیری و بستن اباتمنت
قالب‌گیری ایمپلنت از روی دندان گرفته نمی‌شود، از روی خود پایه. هیلینگ باز می‌شود، قطعه‌ای به نام ایمپرشن کوپینگ روی پایه پیچ می‌شود و قالب از روی آن گرفته می‌شود؛ همین قطعه داخل قالب به لابراتوار می‌رود تا جای دقیق پایه منتقل شود. بعد هیلینگ دوباره بسته می‌شود.
همین جلسه سه کار دیگر هم انجام می‌شود:
- ثبت نحوهٔ روی‌هم‌نشستن دندان‌ها: روی مادهٔ نرمی گاز می‌گیرید تا مشخص شود دو فک شما دقیقاً چطور روی هم می‌نشینند. اگر این ثبت دقیق نباشد، روکش بلند در می‌آید و به دندان مقابل می‌خورد.
- انتخاب رنگ: اول جلسه انجام می‌شود، چون دندان با باز ماندن دهان خشک و روشن‌تر می‌شود و رنگی که در آن حالت انتخاب شود بعداً تیره‌تر از بقیه به نظر می‌رسد.
- قالب از فک مقابل: بدون آن، روکش با دندان‌های روبه‌رو هماهنگ نمی‌شود.
مرحله بعد از قالب‌گیری ایمپلنت، امتحان فریم روکش است: فرم و رنگ کنترل می‌شود و اصلاحات همان‌جا انجام می‌شود، نه بعد از آماده شدن روکش.
اباتمنت (قطعهٔ واسط بین پایه و روکش) در جلسهٔ تحویل بسته می‌شود، با آچاری که پیچ را با نیروی مشخص سفت می‌کند.
سفت کردن با فشار دست، علت شل شدن یا شکستن پیچ در ماه‌های بعد است.
مرحله پنجم: روکش پیچی بهتر است یا چسبی؟
نحوه گذاشتن روکش ایمپلنت دو جور است: روکش پیچ‌شونده (اسکرو تایپ) که با پیچ روی پایه محکم می‌شود، و روکش چسبی که با چسب روی اباتمنت چسبانده می‌شود. در بیشتر موارد پیچ‌شونده انتخاب می‌شود.
روکش پیچ‌شونده: یک سوراخ ریز روی سطح دندان دارد که با مواد هم‌رنگ پر می‌شود و دیده نمی‌شود. هر وقت لازم شد باز و دوباره محکم می‌شود، بدون اینکه روکش خراب شود.
روکش چسبی: سوراخ ندارد و کمی طبیعی‌تر دیده می‌شود. اگر ذره‌ای چسب زیر لثه بماند، لثهٔ دور ایمپلنت ملتهب می‌شود؛ این یکی از دلایل شناخته‌شدهٔ خراب شدن ایمپلنت‌های سالم است.
انتخاب بین این دو به ارتفاع باقی‌مانده بین ایمپلنت و دندان فک مقابل بستگی دارد. روکش چسبی به اباتمنت بلند احتیاج دارد تا چسب جای گرفتن داشته باشد؛ در روکش پیچ‌شونده اباتمنت و روکش یک‌تکه‌اند و این ارتفاع اضافه لازم نیست. پس در فاصلهٔ کم، فقط روکش پیچ‌شونده جا می‌شود.
روکش چسبی اول با چسب موقت چسبانده می‌شود و حدود دو سال بعد با چسب دائم: اگر فشار زیادی به دندان بیاید، روکش لق می‌شود و در می‌آید، به‌جای اینکه پیچ داخل ایمپلنت بشکند.
روکش را دوباره می‌چسبانند، ولی پیچ شکسته گاهی یعنی از دست دادن خود ایمپلنت.
با تحویل روکش، مراحل ایمپلنت دندان تمام می‌شود و از همان جلسه با آن غذا می‌خورید.
سخت‌ترین مرحله ایمپلنت کدام است؟
اگر نگران درد هستید: سخت‌ترین مرحله ایمپلنت، جراحی کاشت پایه نیست. با بی‌حسی چیزی جز فشار حس نمی‌کنید و بیشتر بیمارها بعدش می‌گویند از کشیدن دندان راحت‌تر بود.
چیزی که واقعاً اذیت می‌کند، دو روز اول بعد از جراحی است: تورم صورت و درد خفیفی که با مسکن کنترل می‌شود.
و مرحله‌ای که بیشترین ریسک را دارد و هیچ دردی هم ندارد، همان سه ماه انتظار است؛ چون اگر در این مدت روی ایمپلنت فشار بیاید یا سیگار بکشید، پایه‌ای که درست کاشته شده جوش نمی‌خورد و باید از اول شروع کنید.
بررسی CBCT قبل از فول ایمپلنت فک پایین با تحلیل استخوان
مراحل ایمپلنت دندان جلو، عقب و فک بالا چه فرقی دارد؟
پنج مرحله برای همه یکی است؛ فرق در چیزی است که به آن اضافه می‌شود:
- مراحل ایمپلنت دندان جلو (ثنایا و نیش): استخوان این ناحیه نازک است و بعد از کشیدن دندان زود تحلیل می‌رود، پس معمولاً پیوند استخوان هم انجام می‌شود و لثه باید با دقت بیشتری فرم بگیرد.
- مراحل ایمپلنت دندان عقب و آسیاب در فک بالا: کف سینوس درست بالای این دندان‌هاست؛ اگر ارتفاع استخوان کم باشد، سینوس لیفت به مراحل اضافه می‌شود.
- مراحل ایمپلنت فک پایین: عصب فک پایین از داخل استخوان رد می‌شود و فاصلهٔ پایه تا آن باید روی CBCT اندازه گرفته شود. تراکم استخوان اینجا بیشتر است و ایمپلنت زودتر و محکم‌تر جوش می‌خورد.
- دندان آسیاب: فشار جویدن روی آن زیاد است، پس ایمپلنت با قطر بیشتر انتخاب می‌شود و گاهی برای یک آسیاب دو پایه کاشته می‌شود.
پس جلوی دهان مسئله تحلیل استخوان و شکل لثه است؛ عقب دهان، سینوس در فک بالا و عصب در فک پایین.
قبل از تصمیم‌گیری، یک معاینه
هیچ‌کدام از این مراحل تا وقتی استخوان شما دیده نشود قطعی نیست. در جلسهٔ معاینه مشخص می‌شود ایمپلنت همان جلسهٔ بعد کاشته می‌شود یا اول به پیوند استخوان نیاز دارید، چند جلسه می‌آیید و هزینه‌اش چقدر است — کتبی و بدون تعارف.
معاینهٔ اولیه و اعلام هزینه رایگان است و اگر عکس رادیوگرافی دارید، قبل از مراجعه در واتساپ بررسی می‌شود.
