مقالات

فرق لمینت و کامپوزیت دندان

فرق اصلی لمینت و کامپوزیت در جنس و روش ساخت است: لمینت پوستهٔ نازک سرامیکی است که در لابراتوار ساخته و روی دندانِ کمی تراش‌خورده چسبانده می‌شود، اما کامپوزیت از جنس رزین، یعنی نوعی پلاستیک دندانیِ هم‌رنگ دندان است که دندانپزشک در یک جلسه مستقیم روی دندان شکل می‌دهد.

به همین دلیل کامپوزیت به‌مرور رنگ چای، قهوه و سیگار را می‌گیرد و ۵ تا ۸ سال می‌ماند، ولی لمینت سرامیکی رنگ نمی‌گیرد و ۱۰ تا ۱۵ سال دوام دارد؛ در عوض کامپوزیت تراش کمتری لازم دارد و ارزان‌تر است.

در مطب ما هر واحد لمینت سرامیکی ۲۰ میلیون تومان و هر واحد کامپوزیت ونیر بسته به برند ۵ تا ۸ میلیون تومان است. قیمت لمینت دندان را در نهایت تعداد دندان‌هایی تعیین می‌کند که در طرح لبخند شما قرار می‌گیرند.

فرق لمینت و کامپوزیت دندان چیست؟

لمینت و کامپوزیت دو روش رایج در دندانپزشکی زیبایی‌اند که هر دو روی سطح جلویی دندان قرار می‌گیرند.

هر دو این روش‌ها با پوشاندن سطح دندان‌ها، مشکلاتی مانند لکه‌های مقاوم، لب‌پریدگی‌های کوچک و ناهمواری‌ها را برطرف می‌کنند.

اما فرق لمینت و کامپوزیت در مواد و فرایند اجرا است. لمینت دندان از پوسته‌های نازک سرامیکی ساخته می‌شود که ظاهری طبیعی و ماندگار دارند، در حالی که کامپوزیت با استفاده از مواد رزینی مستقیماً روی دندان شکل می‌گیرد و هزینهٔ کمتری دارد.

از نظر دوام، فرق لمینت و کامپوزیت به سود لمینت است؛ سرامیک در برابر لکه و تغییر رنگ مقاوم است و برای کسانی مناسب است که ثبات رنگ برایشان مهم‌تر است.

در هزینه و سرعت، فرق لمینت و کامپوزیت به سود کامپوزیت است: ارزان‌تر است و در یک جلسه انجام می‌شود.

انتخاب بین این دو روش به وضعیت دندان‌ها، بودجه و نتیجهٔ معاینه بستگی دارد.

فرق لمینت و کامپوزیت دندان

۴ فرق اصلی لمینت و کامپوزیت دندان

لمینت و کامپوزیت دندان، هر دو برای بهتر شدن ظاهر دندان‌های جلو و لبخند به کار می‌روند.

با این حال، فرق لمینت و کامپوزیت در جنس مواد، فرایند اجرا، ماندگاری و هزینه است.

چهار فرق لمینت و کامپوزیت که در تصمیم شما اثر مستقیم دارند، این‌هاست:

فرق لمینت و کامپوزیت

۱. جنس: سرامیک یا پلاستیک (رزین)

• لمینت دندان: از پوسته‌های نازک سرامیکی ساخته می‌شود. در مطب ما جنس لمینت، بلوک سرامیکی IPS e.max ساخت Ivoclar در لیختن‌اشتاین است؛ سرامیکی محکم و نیمه‌شفاف که مثل مینای طبیعی نور را از خودش عبور می‌دهد و ظاهری طبیعی و براق دارد.
• کامپوزیت دندان: از رزین ساخته می‌شود؛ یعنی نوعی پلاستیک دندانی که ذرات بسیار ریز شیشه در آن پخش شده و مستقیم روی سطح دندان شکل می‌گیرد. سطح این پلاستیک کمی متخلخل است، برای همین رنگ مواد غذایی را به خودش جذب می‌کند و با گذشت زمان زرد یا مات می‌شود. سرامیکِ لمینت این خلل و فرج را ندارد و رنگ نمی‌گیرد.

۲. تراش دندان و روش نصب

• لمینت دندان: معمولاً ۰٫۳ تا ۰٫۷ میلی‌متر از مینای جلوی دندان تراشیده می‌شود تا پوستهٔ سرامیکی به خوبی روی دندان قرار بگیرد. این تراش برگشت‌پذیر نیست. لمینت‌ها در لابراتوار ساخته و در جلسهٔ جداگانه چسبانده می‌شوند.
• کامپوزیت دندان: معمولاً نیازی به تراشیدن دندان ندارد و در یک جلسه به صورت مستقیم روی دندان ساخته می‌شود. اگر روزی نخواهید، برداشته می‌شود و دندان تقریباً به حالت قبل برمی‌گردد.

۳. دوام و رنگ گرفتن

• لمینت دندان: بسیار بادوام است و ۱۰ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر می‌ماند. سطح لعاب‌خوردهٔ سرامیک رنگ چای، قهوه و سیگار را جذب نمی‌کند.
• کامپوزیت دندان: دوام کمتری دارد و معمولاً ۵ تا ۸ سال می‌ماند. در برابر مواد رنگی مانند قهوه و چای حساس‌تر است و با گذر زمان ممکن است تغییر رنگ دهد.

۴. هزینه در کوتاه‌مدت و بلندمدت

کامپوزیت در روز اول حدود یک‌سوم تا نصف لمینت سرامیکی خرج دارد، اما چون هر ۵ تا ۸ سال باید از نو انجام شود، در یک بازهٔ ۱۵ ساله فرق لمینت و کامپوزیت در هزینه خیلی کمتر از روز اول است.

آیا لمینت دندان برای شما مناسب است؟

تفاوت لمینت و کامپوزیت دندان در یک جدول

جدول زیر تفاوت لمینت و کامپوزیت دندان را در همان چیزهایی نشان می‌دهد که بیماران در مشاوره بیشتر از همه می‌پرسند:

مهم‌ترین سطر این جدول، سطر تراش است. باقی تفاوت لمینت و کامپوزیت دندان با پول، وقت یا یک جلسهٔ تعمیر جبران می‌شود، اما مینایی که برای لمینت برداشته شده دیگر برنمی‌گردد.

تفاوت لمینت، کامپوزیت و بلیچینگ

بلیچینگ پوششی روی دندان نمی‌گذارد؛ فقط رنگ خود مینای طبیعی را با ژل سفیدکننده روشن‌تر می‌کند. برای همین فرم دندان، لب‌پریدگی و فاصله را تغییر نمی‌دهد و تراشی هم ندارد.

تفاوت لمینت، کامپوزیت و بلیچینگ از نظر زمان اجرا و ماندگاری این است:

ژل بلیچینگ روی سرامیک و کامپوزیت اثری ندارد. اگر می‌خواهید دندان‌هایی که لمینت یا کامپوزیت نمی‌گیرند هم روشن‌تر شوند، اول بلیچینگ انجام شود و بعد از حدود دو هفته که رنگ ثابت شد، رنگ لمینت یا کامپوزیت با همان رنگ جدید انتخاب شود.

تفاوت لمینت و روکش دندان چیست؟

تفاوت لمینت و روکش دندان در مقدار پوشش دندان است. لمینت فقط سطح جلوی دندان را می‌پوشاند و کارش زیبایی است، ولی روکش کل دندان را از همه طرف می‌پوشاند و کارش محافظت از دندانی است که ضعیف شده.

• لمینت: فقط روی دندان‌های جلو، تراش بسیار کم، برای اصلاح رنگ و شکل و فاصله دندان‌ها
• روکش دندان: روی دندان‌های جلو و عقب، تراش کل سطح دندان، برای دندان شکسته، عصب‌کشی‌شده یا با پوسیدگی وسیع

کدام برای شما؟ اگر دندان سالم است و فقط از ظاهرش راضی نیستید، لمینت. اگر دندان شکسته، عصب‌کشی‌شده یا پرکردگی بزرگ دارد، فرق لمینت و کامپوزیت دیگر مهم نیست؛ هیچ‌کدام روی آن دوام نمی‌آورد و باید روکش شود.

فرق کامپوزیت و لمینت در مراحل و زمان درمان

یکی از سوالات رایج هنگام انتخاب بین لمینت و کامپوزیت دندان، مراحل انجام و مدت زمان لازم برای تکمیل درمان است.

هر دو روش روند متفاوتی دارند و در این‌جا فرق لمینت و کامپوزیت را از این نظر بررسی می‌کنیم.

مراحل لمینت سرامیکی در ۲ تا ۳ جلسه

• مشاورهٔ اولیه:
  دندانپزشک وضعیت دندان‌ها و لثه را بررسی می‌کند و فرم لبخند طراحی می‌شود. پیش از هر تراشی، موکاپ روی دندان‌ها گذاشته می‌شود؛ یعنی نمونهٔ موقتی که همان شکل لمینت‌های نهایی را دارد تا لبخند جدید را در آینه ببینید.
• تراش دندان‌ها و قالب‌گیری:
  بخشی از مینای دندان تراشیده می‌شود تا سطح دندان آمادهٔ قرارگیری لمینت سرامیکی شود. بعد از تراش، قالب یا اسکن دیجیتال گرفته می‌شود و لمینت موقت روی دندان‌ها می‌ماند.
• ساخت لمینت در لابراتوار:
  لمینت‌ها به صورت اختصاصی در لابراتوار ساخته می‌شوند که معمولاً یک تا دو هفته زمان می‌برد.
• نصب نهایی:
  لمینت‌ها با چسب مخصوص روی دندان‌ها قرار می‌گیرند. این مرحله حدود یک تا دو ساعت زمان می‌برد.

مدت زمان کلی: معمولاً انجام لمینت به ۲ تا ۳ جلسه و حدود دو هفته زمان نیاز دارد.

مراحل کامپوزیت ونیر در یک جلسه

• مشاوره و آماده‌سازی:
  در جلسهٔ اول، دندانپزشک وضعیت دندان‌ها را بررسی و سطح آن‌ها را تمیز می‌کند.
• اعمال مواد کامپوزیتی:
  مواد رزینی کامپوزیت لایه‌لایه روی دندان قرار می‌گیرند، با دست شکل داده می‌شوند و هر لایه با نور مخصوص سخت می‌شود.
• پولیش نهایی:
  در پایان، دندان‌ها پولیش می‌شوند تا ظاهری طبیعی و صاف داشته باشند.

مدت زمان کلی: کامپوزیت دندان معمولاً در یک جلسه که حدود ۲ تا ۴ ساعت زمان می‌برد، انجام می‌شود. برای کسی که چند روز دیگر مراسم یا مصاحبه دارد، همین سرعت ملموس‌ترین فرق لمینت و کامپوزیت است.

طول عمر لمینت و کامپوزیت؛ کدام ماندگارتر است؟

یکی از عوامل مهم در انتخاب بین لمینت و کامپوزیت دندان، طول عمر این دو روش است.

اگر بخواهیم فرق لمینت و کامپوزیت را از نظر طول عمر بررسی کنیم، لمینت سرامیکی گزینهٔ بادوام‌تری است.

در یک کارآزمایی بالینی که روی دندان‌های جلوی همان بیماران، بعضی را ونیر سرامیکی و بعضی را ونیر کامپوزیتیِ ساخت لابراتوار گذاشت، بعد از حدود ۱۰ سال همهٔ ونیرهای سرامیکی سالم مانده بودند، اما حدود یک‌چهارم ونیرهای کامپوزیتی از کار افتاده بودند (Gresnigt و همکاران، Journal of Dentistry، ۲۰۱۹).

طول عمر لمینت سرامیکی: ۱۰ تا ۱۵ سال

لمینت‌های سرامیکی به دلیل مقاومت در برابر تغییر رنگ و سایش، طول عمری بین ۱۰ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر دارند. مسواک و نخ دندان منظم و استفاده از محافظ شبانه در کسانی که دندان‌قروچه دارند، این ماندگاری را بیشتر می‌کند.

لمینت در برابر لکه‌ها و مواد رنگی مقاوم است و برای کسانی که نتیجهٔ بلندمدت می‌خواهند، گزینهٔ مناسبی است.

طول عمر کامپوزیت ونیر: ۵ تا ۸ سال

کامپوزیت دندان به دلیل جنس رزینی، طول عمر کوتاه‌تری نسبت به لمینت دارد و معمولاً بین ۵ تا ۸ سال ماندگاری دارد.

این نوع پوشش در برابر مواد رنگی و ضربه حساس‌تر است و ممکن است زودتر به ترمیم یا تعویض نیاز پیدا کند. برای حفظ براقی، معمولاً سالی یک بار پولیش لازم دارد.

مقایسهٔ ماندگاری در یک نگاه

• لمینت دندان: بادوام‌تر، مقاوم در برابر تغییر رنگ و مناسب برای نتایج بلندمدت.
• کامپوزیت دندان: اقتصادی‌تر، اما با ماندگاری کمتر و نیاز به مراقبت بیشتر.

عوارض لمینت و کامپوزیت دندان

لمینت و کامپوزیت دندان مانند هر درمان دیگری ممکن است عوارضی داشته باشند و فرق لمینت و کامپوزیت از نظر عوارض هم قابل‌توجه است.

عوارض لمینت سرامیکی

• تراشیدن مینای دندان:
  در لمینت سرامیکی، بخشی از مینای دندان تراشیده می‌شود که برگشت‌ناپذیر است و ممکن است چند روز حساسیت به سرما ایجاد کند.
• احتمال شکستن یا ترک خوردن:
  با وجود دوام بالای لمینت، در صورت ضربه یا جویدن مواد سخت، احتمال شکستگی وجود دارد و معمولاً همان واحد باید دوباره ساخته شود.
• هزینهٔ بالا:
  هزینهٔ لمینت در روز اول بیشتر از کامپوزیت است.
• نیاز به تعویض پس از چند سال:
  لمینت ماندگاری بالایی (۱۰ تا ۱۵ سال) دارد، اما دائمی نیست و پس از این مدت ممکن است نیاز به تعویض داشته باشد.

عوارض کامپوزیت ونیر

• دوام کمتر:
  کامپوزیت هر ۵ تا ۸ سال باید از نو انجام شود.
• رنگ گرفتن:
  مواد رزینی کامپوزیت ممکن است با مصرف مکرر مواد رنگی مانند چای یا قهوه تغییر رنگ دهند.
• نیاز به پولیش و ترمیم:
  کامپوزیت‌ها با گذشت زمان به پولیش یا ترمیم نیاز پیدا می‌کنند.
• مقاومت کمتر در برابر فشار:
  در صورت جویدن مواد سخت، کامپوزیت ممکن است لب‌پر شود یا بشکند؛ البته ترمیمش ساده است و در همان جلسه انجام می‌شود.

جمع‌بندی فرق لمینت و کامپوزیت

انتخاب بین این دو روش به وضعیت دندان، بودجه و انتظار شما بستگی دارد. اگر ماندگاری و ظاهر طبیعی برایتان اهمیت بیشتری دارد، لمینت گزینهٔ بهتری است؛ اگر راه‌حلی سریع‌تر، برگشت‌پذیر و کم‌هزینه‌تر می‌خواهید، کامپوزیت مناسب‌تر است.

سؤالات رایج دربارهٔ فرق لمینت و کامپوزیت

۱. کدام بهتر است: لمینت یا کامپوزیت؟

اگر ماندگاری بالا و ظاهر طبیعی‌تر می‌خواهید، لمینت گزینهٔ بهتری است. اگر راه‌حلی سریع‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر می‌خواهید یا هنوز نمی‌خواهید دندان تراش بخورد، کامپوزیت انتخاب مناسب‌تری است.

۲. آیا تراش لمینت به دندان آسیب می‌زند؟

برای لمینت سرامیکی، مقداری از مینای دندان تراشیده می‌شود که برگشت‌ناپذیر است؛ یعنی آن دندان از آن به بعد همیشه به پوشش نیاز دارد. اگر تراش در حد مینا بماند، به عصب و ساختار اصلی دندان آسیبی نمی‌رسد.

۳. لمینت و کامپوزیت درد دارد؟

در درد، فرق لمینت و کامپوزیت کم است و هیچ‌کدام دردناک نیست. تراش لمینت با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود؛ کامپوزیت چون معمولاً تراش ندارد، اغلب بدون بی‌حسی انجام می‌شود.

۴. کدام رنگ می‌گیرد؛ لمینت یا کامپوزیت؟

تغییر رنگ آشکارترین فرق لمینت و کامپوزیت بعد از چند سال است. لمینت دندان به دلیل جنس سرامیکی در برابر تغییر رنگ مقاوم است، اما کامپوزیت به مرور زمان ممکن است رنگ بگیرد، به‌خصوص اگر چای، قهوه یا سیگار زیاد مصرف شود.

۵. آیا لمینت و کامپوزیت دندان برای همه مناسب است؟

کسانی که دندان‌ها و لثهٔ سالمی دارند، کاندیدای مناسبی برای این روش‌ها هستند. اگر بیماری لثه، پوسیدگی یا دندان ضعیف دارید، اول باید همین مشکلات درمان شود.

۶. لمینت یا کامپوزیت شکسته تعمیر می‌شود؟

در تعمیر، فرق لمینت و کامپوزیت به سود کامپوزیت است: کامپوزیت شکسته در همان جلسه ترمیم می‌شود، اما لمینتی که ترک خورده یا لب پریده، معمولاً باید تعویض شود. اگر لمینتی سالم از جایش جدا شد، دورش نیندازید؛ معمولاً دوباره چسبانده می‌شود.

۷. می‌شود اول کامپوزیت گذاشت و بعد لمینت؟

بله. کامپوزیت برداشته می‌شود و دندان برای لمینت آماده می‌شود. برعکسش ممکن نیست؛ دندانی که یک بار برای لمینت تراش خورده، دیگر بدون پوشش نمی‌ماند. این برگشت‌پذیری برای کسی که هنوز مطمئن نیست، مهم‌ترین فرق لمینت و کامپوزیت است.