تفاوت جرم‌گیری و بروساژ
تفاوت جرم‌گیری و بروساژ در این است که جرم‌گیری رسوب سخت و پلاک را از روی دندان و زیر لبه‌ی لثه جدا می‌کند و یک درمان است، اما بروساژ فقط سطح دندان را صیقل می‌دهد و لکه‌ی سطحی را برمی‌دارد. جرم‌گیری برای همه لازم است؛ بروساژ فقط وقتی انجام می‌شود که لکه‌ای روی دندان مانده باشد.
بروساژ در بیشتر مطب‌ها بخشی از همان جلسه‌ی جرم‌گیری است و مبلغ جداگانه‌ای ندارد؛ قیمت جرم‌گیری دندان و آنچه در تعرفه حساب می‌شود، در صفحه‌ی خودش با عدد آمده است.
جرم‌گیری دندان چیست؟
جرم‌گیری برداشتن رسوب سخت و پلاک میکروبی از روی دندان است. پلاک لایه‌ی نرمی از باکتری و بقایای غذاست که اگر با مسواک برداشته نشود، با مواد معدنی بزاق سفت می‌شود و به جرم تبدیل می‌شود؛ جرمِ سفت‌شده دیگر با مسواک و نخ دندان جدا نمی‌شود و فقط با دستگاه برداشته می‌شود.
دو حالت دارد: جرمی که بالای خط لثه و روی سطح دندان دیده می‌شود، و جرمی که داخل شیار لثه و روی ریشه نشسته است.
حالت دوم در افرادی که لثه‌شان هنگام مسواک خون می‌دهد شایع‌تر است و گاهی با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.
جرم‌گیری استاندارد مینای دندان را نمی‌تراشد؛ نوک دستگاه با لرزش سریع، جرمِ چسبیده را می‌شکند و جدا می‌کند و به خود دندان کاری ندارد.
تفاوت جرم‌گیری و بروساژ از همین‌جا شروع می‌شود: جرم‌گیری با چیزی سروکار دارد که به دندان چسبیده است.
جدا شدن رسوب سخت از سطح دندان با نوک دستگاه جرم‌گیری
بروساژ دندان چیست؟
بروساژ صیقل دادن سطح دندان با یک خمیر ساینده و یک برس یا کاپ لاستیکی چرخان است. بعد از برداشته شدن جرم، سطح دندان جایی که جرم چسبیده بوده کمی زبر می‌ماند و لکه‌های چای، قهوه و سیگار هم روی همان زبری می‌نشینند؛ بروساژ همین سطح را صاف و یکدست می‌کند.
بروساژ رنگ خود دندان را عوض نمی‌کند. کاری که می‌کند برداشتن لکه‌ی نشسته روی سطح است، و نتیجه‌اش این است که رنگ واقعی دندان دیده می‌شود — نه رنگی روشن‌تر از آن.
صیقل دادن سطح دندان با کاپ لاستیکی و خمیر بروساژ
تفاوت جرم‌گیری و بروساژ در یک نگاه
تفاوت جرم‌گیری و بروساژ را می‌شود در یک جمله گفت: جرم‌گیری چیزی را که به دندان چسبیده جدا می‌کند، بروساژ چیزی را که روی دندان نشسته پاک می‌کند. اولی درمان است و دومی تکمیل‌کننده‌ی آن.
| جرم‌گیری | بروساژ | |
|---|---|---|
| چه چیزی را برمی‌دارد | جرم سخت و پلاک | لکه‌ی سطحی |
| وسیله | دستگاه اولتراسونیک یا ابزار دستی | خمیر ساینده و کاپ چرخان |
| نقش | درمان و پیشگیری از بیماری لثه | زیبایی و صاف شدن سطح |
| مدت | ۳۰ تا ۴۵ دقیقه | ۱۰ تا ۲۰ دقیقه |
| هر چند وقت | طبق نظر دندانپزشک، معمولاً دوره‌ای | فقط در صورت وجود لکه‌ی سطحی |
تفاوت جرم‌گیری و بروساژ در وسیله، نقش و مدت زمان
مهم‌ترین سطر، سطر آخر است. بروساژ برخلاف تصور رایج، جزء ثابت هر جلسه نیست و وقتی لکه‌ای روی دندان نباشد، انجام نمی‌شود. دلیلش را در بخش بعد می‌خوانید.
آیا بروساژ مینای دندان را می‌ساید؟
بله، مقدار بسیار کمی. خمیر بروساژ ساینده است و در هر جلسه چند میکرومتر از بیرونی‌ترین لایه‌ی مینا را که غنی از فلوراید است برمی‌دارد. این مقدار در یک جلسه اهمیتی ندارد، اما اگر هر بار و روی همه‌ی دندان‌ها تکرار شود، جمع می‌شود.
به همین دلیل امروز بروساژ انتخابی انجام می‌شود: فقط روی دندان‌هایی که لکه دارند، نه روی کل دهان. لایه‌ی برداشته‌شده هم ظرف چند روز از راه بزاق و خمیردندان فلورایددار دوباره معدنی می‌شود.
این یکی از نقاطی است که تفاوت جرم‌گیری و بروساژ خودش را نشان می‌دهد: جرم‌گیری با مینا کاری ندارد چون فقط رسوب چسبیده را می‌شکند، ولی بروساژ چون خمیر ساینده دارد، بی‌دلیل تکرار نمی‌شود.
کدام یک را لازم دارید؟
اگر ناخن را روی سطح پشتی دندان‌های جلوی فک پایین بکشید و زبری حس کنید، جرم دارید و جرم‌گیری لازم است. اگر سطح صاف بود ولی لکه‌ی قهوه‌ای یا خاکستری بین دندان‌ها و کنار لثه می‌بینید، بروساژ همان چیزی است که آن را برمی‌دارد.
در عمل، تفاوت جرم‌گیری و بروساژ باعث نمی‌شود بین این دو انتخاب کنید؛ هر کدام کار خودش را می‌کند و دندانپزشک بعد از معاینه تصمیم می‌گیرد که بعد از جرم‌گیری، بروساژ هم لازم است یا نه.
سطح دندان پیش و پس از برداشتن جرم و لکه‌های سطحی
پرسش‌های پرتکرار درباره تفاوت جرم‌گیری و بروساژ
آیا بروساژ هزینه‌ی جداگانه دارد؟
در بیشتر مطب‌ها نه؛ چون بخشی از همان جلسه است و چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد. اگر جداگانه و بدون جرم‌گیری درخواست شود، ممکن است مبلغ کمی برایش حساب شود.
بروساژ چه لکه‌هایی را برمی‌دارد و چه لکه‌هایی را نه؟
لکه‌ی چای، قهوه، سیگار و قلیان را که روی سطح نشسته برمی‌دارد. تیرگی داخل خود دندان، لکه‌ی دوران رشد دندان و رنگ کامپوزیت و روکش با بروساژ عوض نمی‌شود.
آیا بروساژ جای جرم‌گیری را می‌گیرد؟
نه. تفاوت جرم‌گیری و بروساژ دقیقاً همین‌جاست: کاپ لاستیکی و خمیر، جرم سفت‌شده را جدا نمی‌کنند؛ فقط روی آن سُر می‌خورند. اگر در فاکتور فقط «بروساژ» نوشته شده باشد، جرم‌گیری انجام نشده است.
کدام اول انجام می‌شود؟
همیشه اول جرم‌گیری. تا وقتی لایه‌ی جرم روی دندان است، خمیر بروساژ به سطح واقعی دندان نمی‌رسد و صیقلی در کار نخواهد بود.
بروساژ چقدر طول می‌کشد؟
۱۰ تا ۲۰ دقیقه. اگر همراه با جرم‌گیری انجام شود، کل جلسه معمولاً ۴۰ تا ۶۵ دقیقه می‌شود.
عوارض بروساژ چیست؟
حساسیت خفیف و گذرا به سرما، معمولاً چند ساعت تا یک روز. اگر خمیر درشت‌دانه روی همه‌ی دندان‌ها و در هر جلسه استفاده شود، ساییدگی تدریجی لایه‌ی بیرونی مینا هم ممکن است.
اگر روکش یا کامپوزیت دارم، بروساژ اشکالی دارد؟
اشکالی ندارد، اما باید با خمیر ریزدانه انجام شود. خمیر درشت‌دانه سطح کامپوزیت را مات می‌کند و همان سطح مات، بعداً لکه را زودتر می‌گیرد.
آیا بروساژ پوسیدگی را درمان می‌کند؟
نه. بروساژ فقط روی سطح کار می‌کند. نقطه‌ی تیره‌ای که با بروساژ پاک نشود، معمولاً لکه نیست و باید معاینه شود.
آیا برای کودکان هم انجام می‌شود؟
بله، با خمیر ریزدانه و فقط در صورت وجود لکه. در دندان شیری که مینای نازک‌تری دارد، بروساژ بی‌دلیل انجام نمی‌شود.
آیا می‌شود بروساژ را در خانه انجام داد؟
نه. خمیرهای خانگی و جوش شیرین دانه‌بندی کنترل‌شده ندارند و با فشار دست، ساییدگی‌شان روی مینا بیشتر از فایده‌شان است.
جمع‌بندی
تفاوت جرم‌گیری و بروساژ در هدف آن دو است: جرم‌گیری از بیماری لثه جلوگیری می‌کند و لازم است، بروساژ ظاهر دندان را یکدست می‌کند و فقط وقتی لکه باشد انجام می‌شود.
اگر هر دو در یک جلسه انجام شوند، ترتیبش همیشه اول جرم‌گیری و بعد بروساژ است. و چون خمیر بروساژ ساینده است، تکرار بی‌دلیل آن روی همه‌ی دندان‌ها توصیه نمی‌شود.
برای مرور علمی تفاوت جرم‌گیری و بروساژ می‌توانید به این مرور منتشرشده در پایگاه NCBI مراجعه کنید: Dental Scaling and Polishing: A Review
