جرم‌گیری لثه چیست و چه فرقی با جرم‌گیری دندان دارد؟
نویسنده و بازبینی علمی: دکتر کیهان کندری، دندانپزشک•آخرین بروزرسانی: مهر ۱۴۰۵•زمان مطالعه: ۹ دقیقه
جرم‌گیری لثه یعنی برداشتن رسوبی که زیر خط لثه و روی ریشه‌ی دندان نشسته. جرم‌گیری معمولی فقط سطح بالای لثه را تمیز می‌کند و به این ناحیه نمی‌رسد.
اگر لثه‌تان هنگام مسواک خون می‌دهد، ورم دارد یا بوی بد دهان با مسواک رفع نمی‌شود، جرم‌گیری لثه لازم است نه جرم‌گیری معمولی.
خیلی از کسانی که برای جرم‌گیری معمولی وقت می‌گیرند، سر صندلی می‌فهمند جرمشان زیر لثه رفته و کار یک جلسه‌ی ساده نیست؛ قیمت جرم‌گیری دندان و آنچه در تعرفه‌ی جرم‌گیری معمولی حساب می‌شود، در صفحه‌ی خودش آمده است.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
- جرم‌گیری لثه چیست؟
- فرق جرم‌گیری لثه و جرم‌گیری دندان چیست؟
- جرم زیر لثه چیست و چرا با مسواک پاک نمی‌شود؟
- جرم‌گیری عمیق و تسطیح ریشه یعنی چه؟
- شستشوی لثه در دندانپزشکی چه فرقی با جرم‌گیری دارد؟
- عکس جرم‌گیری لثه، قبل و بعد
- مراحل جرم‌گیری لثه در مطب
- روش‌های جرم‌گیری لثه و بهترین انتخاب
- هزینه جرم‌گیری لثه در ۱۴۰۵
- هر چند وقت یک‌بار لازم است؟
- پرسش‌های پرتکرار
- جمع‌بندی
جرم‌گیری لثه چیست؟
جرم‌گیری لثه برداشتن جرمی است که از خط لثه پایین‌تر رفته و روی ریشه‌ی دندان سفت شده. مسواک، نخ دندان و جرم‌گیری معمولی به این جرم نمی‌رسند.
لثه‌ی سالم مثل یقه دور دندان را گرفته و بین آن‌ها شیاری به عمق ۱ تا ۳ میلی‌متر هست. جرم که وارد این شیار شود، لثه از دندان جدا می‌شود و شیار عمیق‌تر؛ هر چه عمیق‌تر، جرم بیشتری داخلش جا می‌گیرد.
دندانپزشک عمق این شیار را با یک میله‌ی باریک مدرج اندازه می‌گیرد. بیشتر از ۳ میلی‌متر یعنی جرم زیر لثه رفته.
در نسخه و فاکتور، جرم‌گیری لثه این نام‌ها را هم دارد: کورتاژ لثه، جرم‌گیری زیر لثه، تسطیح ریشه، SRP. هر چهار اسم یک درمان‌اند.
فرق جرم‌گیری لثه و جرم‌گیری دندان چیست؟
فرق جرم‌گیری لثه و جرم‌گیری دندان در عمق کار است: جرم‌گیری دندان جرم بالای خط لثه را برمی‌دارد، جرم‌گیری لثه جرمِ زیر خط لثه و روی ریشه را.
| جرم‌گیری دندان | جرم‌گیری لثه | |
|---|---|---|
| کجا کار می‌کند | روی تاج دندان، بالای لثه | زیر لثه، روی ریشه |
| بی‌حسی | ندارد | در نواحی عمیق دارد |
| تعداد جلسه | یک جلسه | یک تا چهار جلسه |
| هدف | برداشتن جرم و لکه‌ی سطحی | متوقف کردن التهاب و خونریزی لثه |
جرم‌گیری دندان کاری است که دیده می‌شود؛ جرم‌گیری لثه کاری است که حس می‌شود — لثه‌ای که دیگر هنگام مسواک خون نمی‌دهد.
کدام یک را لازم دارید
اگر این سه نشانه را ندارید، جرم‌گیری معمولی کافی است:
- مسواک که می‌زنید، خون روی خمیر یا داخل دهان می‌بینید
- لبه‌ی لثه ورم دارد و رنگش از صورتی به قرمز تیره رفته
- بوی بد دهان با مسواک و نخ دندان برطرف نمی‌شود
با هر کدام از این سه، جرم زیر لثه رفته و تمیز کردن سطح دندان مشکل را حل نمی‌کند.
فرق جرم‌گیری لثه با جرم‌گیری دندان در هزینه هم خودش را نشان می‌دهد: چون کار عمیق‌تر است و چند جلسه می‌برد، تعرفه‌اش از جرم‌گیری معمولی بالاتر است.
جرم زیر لثه چیست و چرا با مسواک پاک نمی‌شود؟
جرم زیر لثه رسوب سفتی است که داخل شیار بین لثه و دندان، روی سطح ریشه نشسته و مسواک به آن نمی‌رسد.
هر چیزی که روی دندان جمع می‌شود اول پلاک است: نرم، چسبنده و با مسواک برداشتنی. اگر پلاک چند روز بماند، مواد معدنی بزاق داخلش می‌نشیند و سفت می‌شود. از آن لحظه دیگر مسواک، نخ دندان و هیچ خمیردندانی برش نمی‌دارد.
جرم لثه با جرم بالای لثه دو فرق دارد: تیره‌تر است — قهوه‌ای تا سیاه — و سفت‌تر به ریشه چسبیده، چون در تماس با خون و مایعی است که از شیار لثه ترشح می‌شود.
موی مسواک حداکثر یک میلی‌متر زیر لبه‌ی لثه می‌رود و جرم زیر لثه پایین‌تر از این حد نشسته است. به همین دلیل کسی که روزی دو بار درست مسواک می‌زند هم می‌تواند جرم زیر لثه داشته باشد.
خودتان هم آن را نمی‌بینید، چون زیر لثه پنهان است. با معاینه و اندازه‌گیری عمق شیار مشخص می‌شود و در موارد عمیق‌تر، رادیوگرافی آن را نشان می‌دهد.
جرم‌گیری عمیق و تسطیح ریشه یعنی چه؟
جرم‌گیری عمیق همان جرم‌گیری لثه است و تسطیح ریشه مرحله‌ی دوم آن: صاف کردن سطح ریشه بعد از برداشتن جرم.
جرم که از ریشه کنده می‌شود، سطح ریشه زبر می‌ماند و باکتری روی زبری چند برابر سریع‌تر می‌چسبد. دندانپزشک با همان وسیله سطح را صیقل می‌دهد تا صاف شود.
لثه فقط روی سطح صاف دوباره به ریشه می‌چسبد و شیار کم‌عمق می‌شود؛ این چسبیدن دوباره همان چیزی است که خونریزی را متوقف می‌کند.
چرا گاهی دو جلسه؟ اگر کار کل دهان باشد، نیمی از دهان در هر جلسه انجام می‌شود. بی‌حسی هر دو طرف در یک روز یعنی چند ساعت نتوانید غذا بخورید و لب و زبان بی‌حس را گاز بگیرید.
فقط با یکی از این سه نشانه به جرم‌گیری عمیق نیاز دارید: خون روی مسواک، ورم و قرمزی لبه‌ی لثه، یا بوی بدی که با مسواک نمی‌رود.
اگر لثه‌ی شما سالم است، دندانپزشک همان جرم‌گیری معمولی را انجام می‌دهد؛ درمان عمیق برای لثه‌ی سالم تجویز نمی‌شود.
شستشوی لثه در دندانپزشکی چه فرقی با جرم‌گیری دارد؟
شستشوی لثه درمان جداگانه‌ای نیست؛ مرحله‌ی پایانی جرم‌گیری لثه است. دندانپزشک بعد از برداشتن جرم، شیار لثه را با محلول می‌شوید تا خرده‌های جدا شده و باکتری‌ها از زیر لثه بیرون بیایند.
پس اگر برایتان «شستشوی لثه» نوشته‌اند، منتظر یک درمان جدا نباشید — داخل همان جلسه انجام می‌شود و هزینه‌ی مستقلی ندارد.
نکته‌ی مهم برای خانه: واترجت و سرنگ آب، جرم را از ریشه جدا نمی‌کنند. جرم به ریشه چسبیده و فقط با وسیله‌ی دندانپزشکی کنده می‌شود. واترجت غذا و پلاک نرم را می‌برد، نه جرم سفت را.
پس شستشو بعد از جرم‌گیری فایده دارد، نه به جای آن. اگر لثه‌ی شما خون می‌دهد و ماه‌هاست با دهان‌شویه و واترجت سر می‌کنید، آن خونریزی تا وقتی جرم زیر لثه برداشته نشود ادامه دارد.
عکس جرم‌گیری لثه، قبل و بعد
در عکس‌های جرم‌گیری لثه به سه چیز نگاه کنید: نوار زرد-قهوه‌ای رسوب درست روی خط لثه، قرمزی و ورم لبه‌ی لثه، و اینکه بعد از درمان لبه‌ی لثه به دندان می‌چسبد.
تفاوت رنگ دندان در تصویر «بعد»، از برداشته شدن همین رسوب است نه از سفید کردن. قرمزی و ورم لثه هم چند روز تا دو هفته بعد از درمان می‌خوابد، نه بلافاصله سر صندلی.
مراحل جرم‌گیری لثه در مطب
جرم‌گیری لثه پنج مرحله دارد و هر جلسه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد.
- اندازه‌گیری فاصله‌ی لثه از دندان — دندانپزشک میله‌ای باریک را کنار هر دندان داخل شیار لثه می‌برد تا عمقش را اندازه بگیرد. فشار حس می‌کنید نه درد؛ اگر لثه ملتهب باشد همین‌جا کمی خون می‌آید.
- بی‌حسی موضعی — فقط در نواحی عمیق تزریق می‌شود. چند ثانیه سوزش دارد و بعد ناحیه بی‌حس می‌شود.
- برداشتن جرم زیر لثه — با دستگاه اولتراسونیک که صدای سوت و ارتعاش دارد. جایی که بی‌حسی نزده‌اند، سرمای آب دستگاه ممکن است یک لحظه تیر بکشد.
- صاف کردن ریشه — با ابزار دستی و بدون صدا انجام می‌شود. طولانی‌ترین مرحله است و باز نگه داشتن دهان، فک را خسته می‌کند.
- بررسی نهایی — عمق شیار دوباره اندازه‌گیری می‌شود تا ناحیه‌ای جا نمانده باشد.
بعد از جرم‌گیری لثه، بی‌حسی دو تا سه ساعت می‌ماند و لثه چند روز به مسواک حساس است.
روش‌های جرم‌گیری لثه و بهترین انتخاب
جرم‌گیری لثه دو روش دارد: اولتراسونیک و ابزار دستی. بقیه‌ی چیزهایی که به اسم «روش پیشرفته» معرفی می‌شوند، جرم زیر لثه را برنمی‌دارند.
- اولتراسونیک — نوک دستگاه با ارتعاش سریع، جرم را از ریشه جدا می‌کند و آبی که همراهش بیرون می‌آید خرده‌ها را می‌شوید. سریع‌تر است و فشار کمتری به لثه می‌آورد، اما دندانپزشک با آن نمی‌تواند زبری ریشه را لمس کند.
- ابزار دستی (کورت) — تیغه‌ای باریک که دندانپزشک آن را روی ریشه می‌کشد و با لمس، جرمی را پیدا می‌کند که دستگاه جا انداخته. مطبی که فقط با دستگاه کار کند و سراغ ابزار دستی نرود، احتمال باقی ماندن جرم در کارش بیشتر است.
- ایرفلو — پودر و هوا با فشار، لکه‌ی چای و قهوه و پلاک نرم را از سطح دندان می‌برد. به زیر لثه نمی‌رسد و جای جرم‌گیری لثه را نمی‌گیرد.
- لیزر — لیزر نور است و جرم را از ریشه جدا نمی‌کند؛ اثرش روی لثه‌ی ملتهب است، نه روی جرم. راهنمای فدراسیون اروپایی پریودنتولوژی (۲۰۲۰) هم توصیه می‌کند لیزر به جرم‌گیری زیر لثه اضافه نشود، چون نتیجه‌ی بهتری نداده است.
بهترین انتخاب: اولتراسونیک برای برداشتن حجم جرم، بعد ابزار دستی برای صاف کردن ریشه. همین ترکیب، درمان استاندارد جرم‌گیری لثه در راهنماهای معتبر جهانی است.
هزینه جرم‌گیری لثه در ۱۴۰۵
هزینه جرم‌گیری لثه در مطب ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است، در برابر ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان برای جرم‌گیری معمولی.
| درمان | هزینه ۱۴۰۵ |
|---|---|
| جرم‌گیری دندان | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| جرم‌گیری لثه | ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
تفاوت قیمت سه دلیل دارد: کار زیر لثه چند برابر جرم‌گیری معمولی زمان می‌برد، در نواحی عمیق بی‌حسی لازم است، و اگر درمان کل دهان باشد در دو جلسه انجام می‌شود.
بیمه چقدر می‌دهد؟
جرم‌گیری لثه درمان است، نه کار زیبایی؛ بنابراین بیمه‌ی پایه و تکمیلی آن را پوشش می‌دهند. فاکتور رسمی مطب را می‌گیرید و با همان به بیمه مراجعه می‌کنید.
میزان پوشش به قرارداد بیمه‌ی شما بستگی دارد و قبل از شروع درمان می‌توانید از بیمه‌تان بپرسید.
هر چند وقت یک‌بار لازم است؟
در بیشتر افراد با لثه‌ی سالم هر ۶ تا ۱۲ ماه یک‌بار، و در افراد سیگاری، دیابتی یا با سابقه‌ی بیماری لثه هر ۳ تا ۴ ماه.
عدد ثابتی برای همه وجود ندارد؛ فاصله را دندانپزشک از روی وضعیت لثه‌ی شما تعیین می‌کند. کسی که جرمش زود برمی‌گردد، فاصله‌ی کوتاه‌تری لازم دارد.
بعد از جرم‌گیری لثه، جلسه‌ی کنترل معمولاً زودتر از این فاصله گذاشته می‌شود تا معلوم شود لثه به ریشه چسبیده و خونریزی قطع شده است.
پرسش‌های پرتکرار
جرم‌گیری لثه درد دارد؟
در نواحی عمیق با بی‌حسی انجام می‌شود و درد ندارید. در نواحی کم‌عمق بی‌حسی لازم نیست و فقط فشار و گاهی سرمای آب دستگاه را حس می‌کنید.
بعد از درمان لثه‌ام پایین‌تر رفته؛ طبیعی است؟
بله. ورم لثه که بخوابد، لبه‌ی لثه به جای واقعی‌اش برمی‌گردد و ریشه کمی بیشتر دیده می‌شود. این یعنی التهاب خوابیده، نه اینکه لثه آسیب دیده.
در بارداری می‌شود جرم‌گیری لثه انجام داد؟
بله، و سه‌ماهه‌ی دوم بهترین زمان است. بارداری خودش لثه را ملتهب‌تر می‌کند، بنابراین به تعویق انداختنش وضعیت لثه را بدتر می‌کند.
در خانه می‌شود جرم زیر لثه را برداشت؟
نه. هیچ مسواک، دهان‌شویه یا وسیله‌ی خانگی به زیر لثه نمی‌رسد. ابزارهای فلزی جرم‌گیری خانگی هم ریشه را زخمی می‌کنند و لثه را عقب می‌برند.
چند جلسه طول می‌کشد و بین دو جلسه چقدر فاصله است؟
یک تا چهار جلسه، بسته به وسعت درگیری. اگر کل دهان درمان شود، جلسه‌ی دوم معمولاً یک تا دو هفته بعد گذاشته می‌شود.
بعد از درمان، خونریزی لثه کِی قطع می‌شود؟
معمولاً یک تا دو هفته. اگر بعد از سه هفته هنوز خون می‌آید، به مطب برگردید؛ یعنی جرمی باقی مانده یا مسواک زدن به ناحیه نمی‌رسد.
جمع‌بندی
اگر لثه‌تان موقع مسواک خون می‌دهد، منتظر نمانید تا خودش خوب شود. لثه‌ی سالم خون نمی‌دهد و خونریزی یعنی جرم زیر لثه رفته است.
عوض کردن خمیردندان، استفاده از دهان‌شویه یا آرام‌تر مسواک زدن این خونریزی را برطرف نمی‌کند. تا وقتی جرم برداشته نشود، لثه ملتهب می‌ماند.
پس اولین قدم یک معاینه است: دندانپزشک عمق شیار لثه را اندازه می‌گیرد و همان‌جا معلوم می‌شود جرم‌گیری معمولی کافی است یا جرم‌گیری لثه لازم دارید.
اینکه جرم شما زیر لثه رفته یا نه، با یک معاینه‌ی کوتاه مشخص می‌شود و همان معاینه تعیین می‌کند کار یک جلسه است یا دو جلسه. معاینه و طرح درمان رایگان است و مبلغ نهایی پیش از شروع کار گفته می‌شود. برای نوبت با ۰۲۱۸۸۷۸۱۹۷۸ یا واتساپ ۰۹۹۱۲۹۵۳۸۸۵ تماس بگیرید.
