آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند یا فقط تمیزش می‌کند؟
نویسنده و بازبینی علمی: دکتر کیهان کندری، دندانپزشک•آخرین بروزرسانی: مهر ۱۴۰۵•زمان مطالعه: ۷ دقیقه
آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند؟ خیر. جرمگیری رنگ مینا را عوض نمی‌کند؛ فقط لایه‌ی جرم و لکه‌ی نشسته روی دندان را برمی‌دارد.
نتیجه‌اش این است که رنگ واقعی خودِ دندان بیرون می‌آید و معمولاً یک تا دو درجه روشن‌تر دیده می‌شود، نه سفیدتر از رنگ طبیعی‌اش.
خیلی‌ها برای همین یک تا دو درجه به مطب می‌آیند و بعد می‌بینند همان کافی بوده؛ قیمت جرمگیری دندان و آنچه در تعرفه حساب می‌شود، در صفحه‌ی خودش با عدد آمده است.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
- آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند؟
- جرمگیری دندان را چقدر سفید می‌کند؟
- آیا جرمگیری باعث سفید شدن دندان می‌شود یا فقط تمیز؟
- جرم سفید روی دندان چیست؟
- لکه‌گیری دندان جلو با جرمگیری ممکن است؟
- پس چه چیزی واقعاً دندان را سفید می‌کند؟
- در چه کسانی جرمگیری رنگ دندان را عوض نمی‌کند؟
- پرسش‌های پرتکرار
- جمع‌بندی
آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند؟
جرمگیری فقط جرم و لکه‌ی روی دندان را برمی‌دارد و به رنگ خود دندان کاری ندارد. اگر زردی شما از لکه باشد برطرف می‌شود؛ اگر رنگ خود دندان زرد باشد، بعد از جرمگیری هم همان‌طور می‌ماند.
رنگ دندان از لایه‌ی زیر مینا می‌آید که به آن عاج می‌گویند. مینا تقریباً بی‌رنگ و نیمه‌شفاف است و رنگ عاج از پشت آن دیده می‌شود. نوک دستگاه جرمگیری فقط روی سطح بیرونی دندان کار می‌کند و به عاج نمی‌رسد.
برای همین، جواب این که آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند برای دو نفر یکسان نیست: کسی که سال‌ها جرمگیری نکرده تغییر محسوسی می‌بیند، و کسی که دندانش تمیز بوده تقریباً هیچ.
این را پیش از جلسه هم می‌شود فهمید. ناخن را روی سطح دندان بکشید: اگر زبری و رسوب کنار لثه حس کردید، زردی از لکه است. اگر سطح صاف بود و دندان یکدست زرد به نظر می‌رسید، رنگ خودِ دندان است.
اگر بعد از جرمگیری دندانتان همان رنگ قبلی را داشت، یعنی کار ناقص انجام نشده؛ یعنی از اول زردی از لکه نبوده.
همان ناحیه‌ای که مجرای بزاق در آن باز می‌شود و جرم زودتر تشکیل می‌گیرد
جرمگیری دندان را چقدر سفید می‌کند؟
معمولاً یک تا دو درجه روی راهنمای رنگ. راهنمای رنگ همان کارت دندان‌های نمونه است که دندانپزشک کنار دندان شما می‌گیرد و رنگ را با آن می‌سنجد. بیشتر از دو درجه، دیگر کار جرمگیری نیست.
بیشترین تغییر مال کسی است که سیگار می‌کشد، چای یا قهوه‌ی پررنگ زیاد می‌خورد، یا سال‌هاست جرمگیری نکرده. در این افراد لایه‌ی لکه ضخیم است و برداشتنش تفاوت را کاملاً محسوس می‌کند؛ گاهی اختلاف قبل و بعد در عکس هم دیده می‌شود.
کمترین تغییر مال کسی است که مرتب جرمگیری می‌کند و لکه‌ای روی دندانش نمانده. برای این گروه، جواب اینکه آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند عملاً منفی است، چون چیزی برای برداشتن وجود ندارد.
پس اگر دندان شما لکه ندارد، از جرمگیری انتظار سفید شدن نداشته باشید. سؤال آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند فقط وقتی جواب مثبت می‌گیرد که لکه‌ای برای برداشتن باشد.
جرم مانده در خط لثه، لثه را ملتهب و خون‌ریزی‌دهنده می‌کند
آیا جرمگیری باعث سفید شدن دندان می‌شود یا فقط تمیز؟
تمیز کردن یعنی برداشتن چیزی که روی دندان نشسته. سفید کردن یعنی عوض کردن رنگ خودِ دندان. جرمگیری فقط کار اول را انجام می‌دهد.
مثل ناخنی که لاک دارد: پاک کردن لاک، ناخن را سفید نمی‌کند؛ فقط رنگ واقعی‌اش را نشان می‌دهد.
آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند؟ نه؛ دندان را تمیز می‌کند و همین تمیزی، رنگ واقعی دندان را بیرون می‌آورد. بیمار این را سفیدی می‌بیند، در حالی که رنگ دندان هیچ تغییری نکرده.
سطح مینا صاف نیست و خط‌های بسیار ریزی دارد که رنگ‌دانه‌ی چای، قهوه و سیگار داخلشان می‌نشیند.
نوک دستگاه اولتراسونیک به این خط‌ها نمی‌رسد، اما ایرفلو با پودر بسیار ریز همراه آب و هوای فشرده همان‌ها را هم می‌شوید؛ برای همین نتیجه‌ی ایرفلو محسوس‌تر دیده می‌شود.
اینکه آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند، به ضخامت لکه بستگی دارد نه به نوع دستگاه. ایرفلو لکه را کامل‌تر برمی‌دارد، ولی وقتی لکه تمام شد، هر دو روش به یک نقطه می‌رسند: رنگ خودِ دندان.
جرم سفید روی دندان چیست؟
جرم تازه سفید یا سفید-مایل‌به‌زرد است. تیرگی جرم از چای، قهوه و سیگار می‌آید و به مرور روی آن می‌نشیند؛ پس جرم سفید یعنی رسوب جدید، نه رسوب بی‌خطرتر.
شایع‌ترین جایش پشت دندان‌های جلوی فک پایین است، چون مجرای غده‌های بزاقی دقیقاً همان‌جا باز می‌شود و مواد معدنی بزاق آنجا زودتر سفت می‌شوند.
آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند وقتی این لکه‌ی سفید را می‌بینید؟ بله — اگر آن سفیدی جرم باشد، کامل برداشته می‌شود.
اما یک لکه‌ی سفید دیگر هم هست: لکه‌ی شیری روی خود مینا. آن جرم نیست؛ ناحیه‌ای از مینا است که مواد معدنی‌اش کم شده — گاهی نشانه‌ی شروع پوسیدگی و گاهی اثر فلوراید زیاد در کودکی. با جرمگیری برداشته نمی‌شود و بعد از بلیچینگ واضح‌تر هم دیده می‌شود.
تشخیصش ساده است: ناخن را رویش بکشید. برجسته و زبر بود، جرم است. هم‌سطح و صاف بود، مال خود دندان است. پس آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند یا نه، اول به این بستگی دارد که آن سفیدی روی دندان نشسته یا در خود دندان است.
لکه‌ی شیری بخشی از خود مینا است، نه رسوبی که روی دندان نشسته باشد
رنگ لکه هم خودش نشانه است و می‌گوید منشأش چیست:
| رنگ لکه | منشأ رایج |
|---|---|
| زرد | پلاک و جرم تازه؛ شایع‌ترین حالت |
| قهوه‌ای | چای، قهوه و دهان‌شویه‌ی کلرهگزیدین |
| خاکستری تا سیاه | سیگار و قلیان؛ یا قطره و قرص آهن |
| خط سیاه باریک کنار لثه | باکتری‌های رنگ‌ساز دهان؛ در افراد با بهداشت خوب هم دیده می‌شود |
| سبز یا نارنجی | بیشتر در کودکان، روی سطح جلویی دندان‌های جلو |
رنگ لکه‌های سطحی دندان و منشأ هر کدام
هر پنج مورد روی سطح دندان می‌نشینند، پس همه با جرمگیری و ایرفلو برداشته می‌شوند. خط سیاه کنار لثه تنها موردی است که معمولاً برمی‌گردد، چون به نوع باکتری‌های دهان بستگی دارد نه به بهداشت.
لکه‌گیری دندان جلو با جرمگیری ممکن است؟
بله، اگر لکه روی سطح دندان نشسته باشد. لکه‌ی کنار لثه و بین دندان‌های جلو — که از چای، قهوه، سیگار و حتی دهان‌شویه‌های حاوی کلرهگزیدین می‌آید — با جرمگیری و ایرفلو در همان یک جلسه برداشته می‌شود.
اما دو حالت هست که جرمگیری جوابشان نیست:
- لکه روی کامپوزیت دندان جلو — سطح کامپوزیت با گذر زمان زبر می‌شود و رنگ در همان زبری می‌نشیند. جرمگیری این لکه را برنمی‌دارد؛ کاری که لازم است پولیش کامپوزیت است و اگر رنگ خیلی نشسته باشد، تعویض آن.
- خط قهوه‌ای بین دو دندان جلو که با جرمگیری نرفت — این معمولاً لکه نیست، پوسیدگی بین‌دندانی است و با معاینه و عکس رادیوگرافی مشخص می‌شود. هرچه زودتر دیده شود، ترمیمش کوچک‌تر است.
نتیجه‌ی جرمگیری در دندان‌های جلو زودتر از همه‌جا به چشم می‌آید؛ به همین دلیل بیشتر بیماران آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند را از روی همین چند دندان قضاوت می‌کنند.
پس چه چیزی واقعاً دندان را سفید می‌کند؟
فقط بلیچینگ. جرمگیری لکه را از روی دندان برمی‌دارد، اما تنها بلیچینگ است که رنگ خودِ دندان را روشن‌تر می‌کند.
ژل بلیچینگ پراکسید دارد. پراکسید از مینا عبور می‌کند، به مولکول‌های رنگی داخل مینا و عاج می‌رسد و آن‌ها را می‌شکند. این با پاک کردن سطح فرق دارد؛ اینجا رنگ از داخل دندان کم‌رنگ می‌شود، نه از رویش.
ترتیب درست همیشه یکی است: اول جرمگیری، بعد دیدن رنگ واقعی دندان، بعد تصمیم درباره‌ی بلیچینگ. دلیلش مکانیکی است — ژل باید مستقیم با مینا تماس بگیرد و اگر لایه‌ی جرم زیرش باشد، یکنواخت نفوذ نمی‌کند و نتیجه لکه‌لکه درمی‌آید.
تا جرم برداشته نشود، معلوم نمی‌شود آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند یا دندان از اول رنگ تیره‌ای داشته است.
به همین دلیل تصمیم گرفتن درباره‌ی بلیچینگ پیش از جرمگیری، تصمیم روی حدس است؛ خیلی‌ها بعد از جرمگیری می‌بینند همان کافی بوده.
در چه کسانی جرمگیری رنگ دندان را عوض نمی‌کند؟
در پنج حالت جرمگیری دندان را تمیز می‌کند ولی رنگش عوض نمی‌شود: زردی ارثی، دندان عصب‌کشی‌شده‌ی تیره، لکه‌ی تتراسایکلین، کامپوزیت و روکش و لمینت، و مینای نازک‌شده در سن بالا.
- زردی ارثی — رنگ از عاجِ زیر مینا می‌آید و دستگاه جرمگیری فقط با سطح بیرونی دندان کار دارد.
- دندان عصب‌کشی‌شده‌ی تیره — تیرگی از داخل دندان بالا آمده، نه از رویش؛ روش درمانش هم جداگانه است.
- لکه‌ی تتراسایکلین — نوار خاکستری یا قهوه‌ای که در دوران رشد دندان داخل مینا جا افتاده و از بیرون به آن دسترسی نیست.
- کامپوزیت، روکش و لمینت — رنگشان تثبیت‌شده است و با هیچ روشی روشن نمی‌شود.
- مینای نازک‌شده در سن بالا — با کم شدن ضخامت مینا، عاجِ زردتر از پشت آن بیشتر دیده می‌شود.
در هر پنج مورد، انتظار روشن‌تر شدن از جرمگیری، انتظار درستی نیست.
پرسش‌های پرتکرار
بعد از جرمگیری چند روز طول می‌کشد تا روشنی دیده شود؟
همان لحظه. برخلاف بلیچینگ که نتیجه‌اش طی چند روز تثبیت می‌شود، اثر جرمگیری روی رنگ، بلافاصله بعد از شست‌وشوی پایان کار دیده می‌شود.
آیا روشنی بعد از جرمگیری برمی‌گردد؟ چند وقت؟
بله. لکه دوباره می‌نشیند. در فرد سیگاری یا چای‌خورِ پررنگ ظرف دو تا سه ماه، و در بقیه معمولاً شش ماه تا یک سال طول می‌کشد تا سطح دندان دوباره تیره شود.
جرمگیری با ایرفلو بیشتر روشن می‌کند یا اولتراسونیک؟
ایرفلو. اولتراسونیک جرم سفت را می‌شکند و ایرفلو رنگ‌دانه‌ی نشسته در خط‌های ریز سطح مینا را می‌شوید. در عمل این دو را کنار هم انجام می‌دهند، نه به‌جای هم.
اگر بعد از جرمگیری دندانم زردتر دیده شد یعنی چه؟
یعنی لایه‌ی جرمِ روشن، رنگ واقعی دندان را پوشانده بود. این حالت در کسانی شایع است که سال‌ها جرمگیری نکرده‌اند و رنگ پایه‌ی دندانشان تیره است.
خمیردندان سفیدکننده جای جرمگیری را می‌گیرد؟
نه. خمیردندان فقط لکه‌ی تازه و سطحی را کم می‌کند و به جرم سفت‌شده کاری ندارد. آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند یا خمیردندان، اصلاً دو مقیاس متفاوت است؛ خمیردندان برای نگه‌داشتن نتیجه است، نه جایگزین آن.
در کودکان جرمگیری رنگ دندان را روشن می‌کند؟
معمولاً نه. دندان شیری کمتر جرم می‌گیرد و لکه‌ی کودکان بیشتر از نوع رنگ‌دانه‌ی سطحی است که با پولیش ملایم برداشته می‌شود.
جمع‌بندی
جرمگیری لایه را برمی‌دارد، نه رنگ را. چیزی که بعد از جلسه می‌بینید رنگ واقعی دندان خودتان است که زیر جرم پنهان بود — معمولاً یک تا دو درجه روشن‌تر از قبل.
پس آیا جرمگیری دندان را سفید می‌کند یا نه، به این بستگی دارد که زردی‌تان از لکه باشد یا از خود دندان. اگر لکه بود، همین یک جلسه کافی است. اگر رنگ خود دندان زرد بود، تنها بلیچینگ آن را روشن می‌کند.
اگر می‌خواهید بدانید رنگ دندان شما زیر جرم چطور است، یک معاینه‌ی کوتاه جوابش را می‌دهد؛ معاینه و طرح درمان رایگان است و مبلغ نهایی پیش از شروع کار گفته می‌شود. برای نوبت با ۰۲۱۸۸۷۸۱۹۷۸ یا واتساپ ۰۹۹۱۲۹۵۳۸۸۵ تماس بگیرید.
