دندانپزشک زیبایی در تهران؛ از انتخاب پزشک تا قیمت هر روش

دندانپزشک زیبایی رنگ، شکل، اندازه و تقارن دندان‌ها و خط لثه را اصلاح می‌کند؛ با کامپوزیت، لمینت، بلیچینگ، لیفت لثه و پولیش.

در مطب ما در سال ۱۴۰۵ کامپوزیت هر دندان ۴ تا ۸ میلیون، لمینت هر دندان حدود ۲۰ میلیون و بلیچینگ ۱۰ تا ۱۳ میلیون تومان است.

دندانپزشک زیبایی خوب کسی است که قبل از هر تراشی طرح لبخند را روی دندان خودتان نشان بدهد و اگر روش ساده‌تری جواب می‌دهد، کار گران‌تر پیشنهاد نکند.

اگر از قبل تصمیمتان را گرفته‌اید و فقط عدد برایتان مهم است، قیمت لمینت دندان را بر اساس تعداد واحد و نوع سرامیک جدا نوشته‌ایم.

این صفحه برای وقتی است که هنوز نمی‌دانید مشکل لبخندتان با کدام روش حل می‌شود، از کجا بفهمید دندانپزشک زیبایی کارش را بلد است، هر کار چقدر هزینه و چند جلسه وقت می‌گیرد و نتیجه چند سال می‌ماند.

فهرست مطالب؛ برای دیدن همه بخش‌ها بزنید

• ۱. دندانپزشک زیبایی کیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
• ۲. دندانپزشک زیبایی و ترمیمی با دندانپزشک عمومی چه فرقی دارد؟
• ۳. بهترین دندانپزشک زیبایی در تهران را از کجا بشناسیم؟
• ۴. کدام روش زیبایی برای مشکل دندان من مناسب است؟
• ۵. دندانپزشکی زیبایی چه خدماتی دارد و هر روش برای چه کسی است؟
• ۶. لیفت لثه قبل از کامپوزیت یا لمینت لازم است؟
• ۷. ترتیب درست کارهای زیبایی دندان چیست؟
• ۸. آیا کارهای زیبایی به دندان آسیب می‌زند؟
• ۹. هزینه دندانپزشک زیبایی در تهران چقدر است؟
• ۱۰. کار زیبایی دندان درد دارد و چند جلسه طول می‌کشد؟
• ۱۱. نتیجه کار زیبایی چند سال می‌ماند و چطور خراب نشود؟
• ۱۲. کلینیک دندانپزشکی زیبایی در تهران؛ مطب دکتر کندری در توانیر
• ۱۳. سؤال‌های رایج درباره دندانپزشک زیبایی

دندانپزشک زیبایی کیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

دندانپزشک زیبایی روی ظاهر لبخند کار می‌کند: رنگ دندان، طول و فرم لبه‌ها، فاصله‌ها، تقارن دو طرف و مقدار لثه‌ای که موقع خندیدن پیداست.

ابزارش کامپوزیت، لمینت، بلیچینگ، روکش سرامیکی، جراحی کوچک لثه و پولیش است، ولی مهم‌ترین کارش تشخیص است؛ اینکه کدام یکی برای دهان شما لازم است و کدام نه.

بیماری که برای درد یا پوسیدگی می‌آید، دنبال رفع مشکل است.

کسی که سراغ دندانپزشک زیبایی می‌رود معمولاً درد ندارد؛ جمله‌اش این است: «از لبخندم خوشم نمی‌آید» یا «در عکس‌ها دهانم را می‌بندم».

شکایت‌هایی که دندانپزشک زیبایی بیشتر از همه می‌شنود این‌هاست:

• زردی یا کدر بودن کلی دندان‌ها
• لب‌پریدگی یا ساییدگی لبهٔ دندان‌های جلو
• فاصله بین دو دندان جلو یا فاصله‌های کوچک کناری
• دندان‌های کوچک، کوتاه یا نامساوی، مخصوصاً دندان‌های کناری جلو
• ترمیم‌های قدیمی که تیره یا لکه‌دار شده‌اند
• لثه‌ای که موقع خنده زیاد دیده می‌شود یا دو طرفش هم‌سطح نیست

خیلی‌ها فکر می‌کنند دندانپزشکی زیبایی یعنی لمینت. در عمل، بخش زیادی از این شکایت‌ها با بلیچینگ و یکی دو کامپوزیت حل می‌شود و اصلاً به تراش دندان نمی‌رسد.

فرق یک دندانپزشک زیبایی دقیق با بقیه همین‌جاست: به جای اینکه از روش مورد علاقهٔ خودش شروع کند، از مشکل شما شروع می‌کند.

برای این تشخیص، دندانپزشک زیبایی در جلسهٔ اول چیزهایی را بررسی می‌کند که شاید هیچ‌وقت به آن دقت نکرده باشید.

یکی این است که وقتی لب‌هایتان در حالت استراحت است، چقدر از لبهٔ دندان‌های جلو بالا پیداست.

در جوان‌ها معمولاً حدود ۲ تا ۳ میلی‌متر دیده می‌شود و با بالا رفتن سن کمتر می‌شود؛ زن‌ها به‌طور میانگین بیشتر از مردها دندان نشان می‌دهند (Vig و Brundo).

اگر این مقدار صفر باشد، چهره مسن‌تر به نظر می‌رسد و گاهی بلند کردن مختصر لبه‌ها با کامپوزیت بیشتر از سفید کردن به جوان‌تر شدن لبخند کمک می‌کند.

موارد دیگری که سنجیده می‌شود: خط وسط دندان‌ها نسبت به وسط صورت، موازی بودن لبهٔ دندان‌ها با لب پایین موقع خنده، تناسب عرض و طول دو دندان بزرگ جلو، رنگ واقعی دندان در نور روز و سلامت لثه.

نتیجهٔ همین بررسی است که به دندانپزشک زیبایی می‌گوید روش درست چیست، نه عکسی که از اینستاگرام نشانش می‌دهید.

دندانپزشک زیبایی و ترمیمی با دندانپزشک عمومی چه فرقی دارد؟

در ایران رشتهٔ تخصصی رسمی این حوزه «دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی» است که دندانپزشک بعد از دکترای عمومی، چند سال دیگر در آن آموزش می‌بیند.

اما کامپوزیت، لمینت و بلیچینگ جزو کارهای مجاز دندانپزشک عمومی هم هست.

آنچه نتیجه را تعیین می‌کند دوره‌های عملی، تعداد کارهای مشابه و دقت در طراحی است، نه فقط عنوانی که روی تابلو نوشته شده.

در تبلیغ‌ها عنوان‌هایی مثل «دندانپزشکی تخصصی زیبایی»، «متخصص لمینت» یا «فوق تخصص زیبایی دندان» زیاد می‌بینید. بعضی دقیق‌اند و بعضی فقط اسم کلینیک یا شعار تبلیغاتی‌اند.

راه ساده برای اینکه بدانید با چه دندانپزشک زیبایی طرفید این است که شمارهٔ نظام پزشکی‌اش را بپرسید و در سامانهٔ سازمان نظام پزشکی جست‌وجو کنید؛ رشته و مدرک واقعی همان‌جا نوشته شده است.

اگر دندانپزشک زیبایی خودش را «فوق تخصص زیبایی دندان» معرفی کرد، بپرسید مدرکش از کدام دانشگاه است.

این حرف به این معنی نیست که هر دندانپزشک عمومی برای هر کار زیبایی مناسب است، و نه اینکه حتماً باید پیش متخصص بروید.

چند حالت هست که بهتر است پرونده از اول با متخصص ترمیمی و زیبایی یا تیمی از چند متخصص پیش برود:

• ساییدگی شدید همهٔ دندان‌ها بر اثر دندان‌قروچه که ارتفاع بایت (فاصله فک بالا و پایین) را کم کرده است
• بازسازی کامل دهان که هم‌زمان ایمپلنت، روکش و لمینت لازم دارد
• بیماری پیشرفتهٔ لثه یا لقی دندان‌ها که اول باید درمان شود
• بدشکلی‌های اسکلتی فک که با کار روی دندان قابل پنهان کردن نیست

برای بیشتر درخواست‌های رایج، مثل بستن فاصله، ترمیم لبهٔ پریده، سفید کردن، یکدست کردن چند دندان جلو یا اصلاح خط لثه، یک دندانپزشک زیبایی عمومی که این کارها را مرتب انجام می‌دهد و دوره‌های عملی‌اش را گذرانده، می‌تواند نتیجهٔ کاملاً قابل قبولی بدهد.

دکتر کیهان کندری جراح دندانپزشک است، متخصص ترمیمی و زیبایی نیست، و دوره‌های بین‌المللی کامپوزیت، لمینت، بلیچینگ و جراحی زیبایی لثه را گذرانده است.

پرونده‌هایی که از محدودهٔ کار عمومی بیرون است، به متخصص مربوط ارجاع داده می‌شود.

«دندانپزشک با تجربه بین‌المللی» یعنی چه و چطور بسنجیمش؟

دوره‌های بین‌المللی دو نوع‌اند. بعضی وبینار و سخنرانی‌اند؛ مفیدند ولی دست پزشک را تمرین نمی‌دهند.

بعضی دوره‌های عملی (هندز آن) هستند که شرکت‌کننده روی مدل یا بیمار، زیر نظر استاد، کامپوزیت لایه‌لایه یا تراش لمینت را تمرین می‌کند.

اگر برایتان مهم است، بپرسید دوره در چه موضوعی بوده و عملی بوده یا نظری.

این دوره‌ها اهمیت دارند چون مواد کامپوزیت و روش‌های چسباندن در همین چند سال اخیر تغییر زیادی کرده‌اند و کار با دانش روز، چسبندگی و ماندگاری بهتری دارد.

ولی حتی بهترین مدرک هم جای نمونه‌کار واقعی را نمی‌گیرد؛ در بخش بعد می‌گوییم چه نمونه‌کاری قابل اعتماد است.

بهترین دندانپزشک زیبایی در تهران را از کجا بشناسیم؟

از ۷ نشانه: قبل از تراش، طرح را روی دندان خودتان نشان می‌دهد؛ اول پوسیدگی و لثه را درمان می‌کند؛ عکس کارهای خودش را با نور و زاویهٔ یکسان قبل و بعد نشان می‌دهد؛ ساده‌ترین روش کافی را پیشنهاد می‌کند؛ نام مواد و لابراتوار را می‌گوید؛ برای بعد از کار برنامه دارد؛ و هزینه را پیش از شروع، کتبی و با تعداد واحد اعلام می‌کند.

برای پیدا کردن بهترین دندانپزشک زیبایی در ایران هم معیارها همین است، چه در تهران دنبالش باشید و چه در شهر دیگر. هر کدام را کمی باز می‌کنیم:

• نمایش طرح روی دندان خودتان (ماک‌آپ): پیش از هر تراشی، شکل نهایی با مادهٔ موقت روی دندان‌هایتان ساخته می‌شود تا در آینه و عکس ببینید. این کار چند دقیقه طول می‌کشد و هیچ آسیبی به دندان نمی‌زند. دندانپزشک زیبایی که این مرحله را حذف می‌کند، در واقع از شما می‌خواهد روی چیزی که ندیده‌اید تصمیم بگیرید.
• اول سلامت، بعد زیبایی: لمینت روی لثهٔ ملتهب یا کنار پوسیدگی فعال دوام ندارد. اگر در جلسهٔ اول کسی بدون معاینهٔ لثه و بدون عکس رادیوگرافی از تعداد لمینت حرف زد، احتیاط کنید.
• نمونه‌کار واقعی: عکس قبل و بعد باید از یک زاویه، با یک نور و از نزدیک باشد. عکس‌هایی که فیلتر دارند، فقط بعد را نشان می‌دهند یا از دور گرفته شده‌اند، چیزی دربارهٔ کیفیت لبه‌ها و مرز لثه نمی‌گویند. از دندانپزشک زیبایی بخواهید کاری شبیه مشکل خودتان را نشانتان دهد.
• ساده‌ترین روش کافی: اگر زردی شما با بلیچینگ می‌رود و لب‌پریدگی با یک کامپوزیت ترمیم می‌شود، پیشنهاد ده لمینت نشانهٔ خوبی نیست. دندانپزشک زیبایی منصف گزینه‌ها را با هزینه و ماندگاری هر کدام می‌گوید و انتخاب را به شما می‌سپارد.
• شفافیت دربارهٔ مواد: دندانپزشک زیبایی باید اسم برند کامپوزیت و نوع سرامیک لمینت را بگوید. فرق برندها در ماندگاری براقیت و ثبات رنگ است و بخشی از اختلاف قیمت از همین‌جا می‌آید.
• برنامه برای بعد از کار: چکاپ و پولیش دوره‌ای، نایت‌گارد برای کسی که دندان‌قروچه دارد و روشن بودن اینکه اگر لبهٔ کامپوزیت پرید یا لمینت جدا شد چه می‌شود.
• هزینهٔ کتبی و دقیق: تعداد واحدها، قیمت هر واحد و کارهای مقدماتی (جرم‌گیری، درمان پوسیدگی، لیفت لثه) باید از قبل روشن باشد تا وسط کار عدد جدیدی نشنوید.

کسی که دنبال بهترین دکتر کامپوزیت یا بهترین دکتر لمینت در تهران می‌گردد، با همین هفت معیار می‌تواند انتخاب کند.

معیارها برای هر روش یکی است؛ فقط نمونه‌کاری که باید ببینید فرق می‌کند.

برای کامپوزیت عکس از نزدیک لبه‌ها و براقی سطح مهم است و برای لمینت، مرز کار با لثه و طبیعی بودن رنگ کنار دندان‌های دیگر.

چه چیزهایی زنگ خطر است؟

• قیمتی که از نصف قیمت معمول بازار هم کمتر است؛ معمولاً یعنی مادهٔ ارزان‌تر، لابراتوار ارزان‌تر یا زمان کمتر برای هر دندان
• قول «لمینت بدون تراش برای همه»؛ بدون تراش فقط برای دندان‌های کوچک یا عقب‌رفته مناسب است و روی دندان معمولی، دندان را حجیم نشان می‌دهد
• دندانپزشک زیبایی که برای تصمیم در همان جلسهٔ اول اصرار می‌کند یا تخفیف «فقط تا امروز» می‌دهد
• پیشنهاد لمینت برای صاف کردن دندان‌های خیلی نامرتب، بدون صحبت از ارتودنسی
• پزشکی که هیچ عکسی از کارهای خودش ندارد

بهترین کلینیک دندانپزشکی زیبایی تهران؛ به فهرست‌های اینترنتی اعتماد کنیم؟

فهرست‌هایی مثل «۱۰ کلینیک برتر زیبایی تهران» معمولاً معیار مشخصی ندارند و خیلی از آن‌ها تبلیغ پولی‌اند.

نظرهای کاربران در گوگل‌مپ و شبکه‌های اجتماعی مفیدتر است، به شرط اینکه به جزئیات دقت کنید: نظری که از برخورد دندانپزشک زیبایی، توضیح قبل از درمان و پیگیری بعد از آن حرف می‌زند، از ده نظر کوتاه و یک‌شکل ارزشمندتر است.

هیچ فهرستی جای یک جلسهٔ معاینه و پرسیدن سؤال‌های درست را نمی‌گیرد.

در جلسهٔ مشاوره این سؤال‌ها را بپرسید

• برای مشکل من چند راه وجود دارد و فرق ماندگاری و هزینهٔ هر کدام چیست؟
• دندانم چقدر تراش می‌خورد و آیا این تراش برگشت‌پذیر است؟
• قبل از شروع، طرح را روی دندانم می‌بینم؟
• چه مواد و چه لابراتواری استفاده می‌شود؟
• اگر کامپوزیت یا لمینت پرید یا جدا شد، چه کار می‌کنید و هزینه‌اش چقدر است؟
• به نایت‌گارد یا مراقبت خاصی نیاز دارم؟

کدام روش زیبایی برای مشکل دندان من مناسب است؟

زردی کلی با بلیچینگ، لب‌پریدگی و فاصله‌های کوچک با کامپوزیت، تغییر شکل یا رنگ مقاوم چند دندان با لمینت، دندان خیلی تخریب‌شده یا عصب‌کشی‌شده با روکش، لبخند لثه‌ای و دندان کوتاه با لیفت لثه، و دندان‌های خیلی نامرتب با ارتودنسی درمان می‌شود. بیشتر بیماران به ترکیبی از دو روش نیاز دارند.

این جدول نقطهٔ شروع است، نه نسخه‌ای که دندانپزشک زیبایی بدون معاینه بپیچد.

مثلاً فاصلهٔ بین دو دندان جلو اگر کمتر از ۲ میلی‌متر باشد معمولاً با کامپوزیت به‌خوبی بسته می‌شود، ولی فاصلهٔ بزرگ‌تر اگر فقط با پهن کردن دندان‌ها بسته شود، دو دندان جلو چهارگوش و بزرگ دیده می‌شوند.

در این حالت دندانپزشک زیبایی گاهی چند ماه ارتودنسی پیشنهاد می‌کند تا فاصله بین چند دندان پخش شود و نتیجه طبیعی‌تر دربیاید.

دربارهٔ دندان‌های نامرتب هم همین احتیاط لازم است. لمینت می‌تواند ردیف کمی نامنظم را صاف نشان بدهد، ولی برای دندانی که چند میلی‌متر جلوتر یا عقب‌تر از بقیه است، باید آن‌قدر تراش داد که گاهی به عصب نزدیک می‌شود.

چنین دندانی را ارتودنسی سر جایش می‌برد و بعد دندانپزشک زیبایی، اگر لازم بود، با کمترین تراش زیبایش می‌کند.

نکتهٔ دیگری که بیماران کمتر به آن فکر می‌کنند، دندان‌های عقب‌تر است.

اگر لبخندتان پهن است و موقع خنده دندان‌های آسیاب کوچک هم دیده می‌شوند، کار کردن فقط روی ۶ دندان جلو باعث می‌شود رنگ و براقی کار با دندان‌های کناری فرق کند.

به همین دلیل عکس لبخند کامل، از روبه‌رو و از کنار، بخشی از تشخیص است.

اگر مطمئن نیستید مشکل شما در کدام ردیف جدول جا می‌گیرد، یک عکس لبخند کامل از روبه‌رو و در نور روز به واتساپ مطب بفرستید؛ شماره‌اش در انتهای همین صفحه است.

برای بیشتر موارد همین عکس کافی است تا دندانپزشک زیبایی بگوید کدام روش‌ها ارزش بررسی حضوری دارد.

دندانپزشکی زیبایی چه خدماتی دارد و هر روش برای چه کسی است؟

مهم‌ترین خدمات زیبایی دندان کامپوزیت ونیر، لمینت سرامیکی، بلیچینگ، پولیش و تعویض ترمیم‌های قدیمی و لیفت لثه است.

کامپوزیت ارزان‌تر و یک‌جلسه‌ای است ولی زودتر کدر می‌شود؛ لمینت گران‌تر است و تراش می‌خواهد ولی رنگش ثابت می‌ماند؛ بلیچینگ فقط رنگ دندان طبیعی را روشن می‌کند و شکل را تغییر نمی‌دهد.

کامپوزیت ونیر یا فیسینگ دندان

کامپوزیت ونیر، که بیماران به آن فیسینگ هم می‌گویند، یعنی پوشاندن سطح جلوی دندان با رزین هم‌رنگ دندان که لایه‌لایه روی دندان شکل داده و با نور سفت می‌شود.

در یک جلسه انجام می‌شود، معمولاً تراش نمی‌خواهد یا تراشش خیلی کم است، هر دندان ۴ تا ۸ میلیون تومان هزینه دارد و با مراقبت خوب ۵ تا ۸ سال خوب می‌ماند.

دندانپزشک زیبایی کامپوزیت را بیشتر برای لب‌پریدگی، فاصله‌های کوچک، دندان‌های کمی کوتاه یا باریک، لکه‌های موضعی و ترمیم‌های قدیمی تیره‌شده پیشنهاد می‌کند.

مزیت بزرگش برگشت‌پذیری است: چون معمولاً از مینا چیزی برداشته نمی‌شود، اگر روزی خواستید آن را بردارید یا به لمینت تبدیل کنید، دندانتان تقریباً دست‌نخورده باقی مانده است.

مزیت دیگرش این است که اگر لبه‌ای پرید، همان تکه در یک جلسهٔ کوتاه ترمیم می‌شود و لازم نیست کل کار عوض شود.

نقطهٔ ضعفش رنگ و براقی است. رزین به‌مرور ذره‌ای از رنگ چای، قهوه، سیگار و قلیان را جذب می‌کند و سطحش کدر می‌شود؛ به همین دلیل دندانپزشک زیبایی هر ۶ ماه تا یک سال کامپوزیت را پولیش می‌کند تا دوباره براق شود.

مرور مطالعات بلندمدت روی ترمیم‌های کامپوزیت دندان‌های جلو نشان داده که سالانه بین صفر تا حدود ۴ درصد آن‌ها به ترمیم یا تعویض نیاز پیدا می‌کنند و علت اصلی، شکستگی لبه و تغییر رنگ است (Demarco و همکاران، ۲۰۱۵).

فاصلهٔ ۴ تا ۸ میلیونی قیمت بیشتر از برند کامپوزیت می‌آید. برندهای گران‌تر ذرات ریزتری دارند که براق‌تر پولیش می‌شوند و براقی را دیرتر از دست می‌دهند.

تعداد لایه‌ها هم مهم است: کامپوزیتی که برای شبیه شدن به دندان طبیعی چند لایه با شفافیت‌های مختلف دارد، ممکن است برای هر دندان نزدیک یک ساعت وقت بگیرد.

پیشنهادی که خیلی ارزان‌تر از این بازه است، معمولاً یعنی یک لایه کامپوزیت ساده که زود مات می‌شود.

لمینت سرامیکی

لمینت پوستهٔ نازک سرامیکی، حدود ۰٫۳ تا ۰٫۷ میلی‌متر، است که در لابراتوار ساخته و روی سطح جلوی دندان چسبانده می‌شود.

برای جا شدنش همین مقدار از مینا تراش می‌خورد که برگشت‌پذیر نیست.

در مطب ما هر واحد حدود ۲۰ میلیون تومان است، در ۲ تا ۳ جلسه طی یکی دو هفته انجام می‌شود و در مطالعات بلندمدت بیش از ۹۰ درصد لمینت‌ها بعد از ۱۰ سال هنوز سالم بوده‌اند.

مهم‌ترین برتری لمینت نسبت به کامپوزیت ثبات رنگ است؛ سرامیک رنگ چای و سیگار را جذب نمی‌کند و براقی‌اش با گذشت سال‌ها تقریباً همان می‌ماند.

در مطالعهٔ Beier و همکاران که لمینت‌ها را تا ۲۰ سال پیگیری کرد، حدود ۹۴ درصد بعد از ۵ سال و حدود ۹۳ درصد بعد از ۱۰ سال سالم بودند.

دندانپزشک زیبایی لمینت را برای کسی پیشنهاد می‌کند که چند دندان جلو هم‌زمان مشکل شکل و رنگ دارند، لکه‌هایش با بلیچینگ نمی‌رود یا می‌خواهد نتیجه‌ای بگیرد که سال‌ها بدون پولیش و ترمیم بماند.

برای کسی که دندان‌قروچهٔ شدید دارد و حاضر نیست نایت‌گارد بگذارد، کسی که لثه‌اش ملتهب است و کسی که دندان‌هایش خیلی نامرتب است، لمینت انتخاب اول نیست یا باید بعد از درمان این مشکلات انجام شود.

بلیچینگ یا سفید کردن دندان

بلیچینگ رنگ خود دندان را با ژل پراکسید روشن می‌کند، بدون تراش و بدون چسباندن چیزی.

در مطب ما بلیچینگ در مطب ۱۳ میلیون و بلیچینگ خانگی با قالب اختصاصی ۱۰ میلیون تومان است.

نتیجه معمولاً ۶ ماه تا ۲ سال می‌ماند و روی کامپوزیت، روکش و لمینت هیچ اثری ندارد.

بلیچینگ برای زردی ناشی از سن، چای و قهوه و سیگار بهترین جواب را می‌دهد. لکه‌های خاکستری ناشی از بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها در کودکی و لکه‌های سفید گچی کمتر جواب می‌دهند.

حساسیت ۱ تا ۲ روزه بعد از آن شایع است و آسیب دائمی به دندان نمی‌زند.

طبق مقررات اروپا، بلیچینگ با ژل‌های دندانپزشکی برای افراد زیر ۱۸ سال توصیه نمی‌شود.

پولیش دندان و تعویض ترمیم‌های قدیمی

پولیش لکه‌های سطحی چای و سیگار را از روی مینا برمی‌دارد و براقی کامپوزیت‌های قدیمی را برمی‌گرداند.

تعویض ترمیم‌های تیره‌شدهٔ دندان‌های جلو هم یکی از کم‌هزینه‌ترین راه‌ها برای تغییر محسوس لبخند است.

خیلی از بیمارانی که با تصور «لمینت لازم دارم» می‌آیند، در واقع چند ترمیم قدیمی دارند که مرزشان قهوه‌ای شده و کل لبخند را کدر نشان می‌دهد.

وقتی دندانپزشک زیبایی این ترمیم‌ها را برمی‌دارد و بعد از یک بلیچینگ کامپوزیت هم‌رنگ می‌گذارد، معمولاً همان تغییری به دست می‌آید که بیمار دنبالش بود.

پولیش دندان در هر جلسهٔ جرم‌گیری هم انجام می‌شود و برای کسی که کامپوزیت دارد، بخش ثابتی از نگهداری کار است.

لیفت لثه قبل از کامپوزیت یا لمینت لازم است؟

فقط وقتی لازم است که دندان‌ها کوتاه دیده می‌شوند چون لثه بخشی از آن‌ها را پوشانده، یا خط لثهٔ دو طرف هم‌سطح نیست.

در این حالت اگر اول کامپوزیت یا لمینت گذاشته شود، دندان‌ها پهن و چهارگوش می‌شوند.

لیفت لثهٔ زیبایی در مطب ما برای هر فک ۱۰ میلیون تومان و افزایش طول تاج درمانی برای هر دندان ۴ میلیون تومان است.

نسبت طبیعی دو دندان بزرگ جلو این است که عرضشان حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد طولشان باشد.

وقتی لثه پایین‌تر از جای طبیعی‌اش ایستاده، دندان کوتاه دیده می‌شود و این نسبت به هم می‌خورد.

اگر دندانپزشک زیبایی در این حالت بخواهد فقط با کامپوزیت یا لمینت دندان را بلندتر کند، باید لبه را پایین بیاورد و دندان‌ها بلندتر از حد طبیعی می‌شوند.

برداشتن چند میلی‌متر لثه از بالا، دندان را از جای درستش بلند می‌کند.

لبخند لثه‌ای از کجا می‌آید و همه‌اش با لیفت لثه درست می‌شود؟

وقتی موقع خنده بیش از ۳ تا ۴ میلی‌متر لثه دیده شود، به آن لبخند لثه‌ای می‌گویند.

در مطالعهٔ Tjan و همکاران حدود ۱۰ درصد افراد خط لبخند بالا داشتند.

علت همیشه یکی نیست و همین است که تعیین می‌کند لیفت لثه جواب می‌دهد یا نه:

• لثهٔ اضافه روی دندان: لثه بعد از رویش دندان به اندازهٔ کافی عقب نرفته است. این شایع‌ترین علت است و با لیفت لثه به‌خوبی درمان می‌شود.
• لب بالای کوتاه یا لبی که موقع خنده خیلی بالا می‌رود: لیفت لثه به‌تنهایی کافی نیست؛ تزریق بوتاکس در لب (اثر موقت چند ماهه) یا جراحی کوچک لب مطرح می‌شود.
• رشد عمودی زیاد فک بالا: این علت اسکلتی است و فقط با جراحی فک اصلاح می‌شود. کار روی لثه در این حالت فقط بخشی از مشکل را کم می‌کند.

پس دندانپزشک زیبایی قبل از لیفت لثه، اندازهٔ دندان‌ها، طول لب و حرکت آن موقع خنده را می‌سنجد.

اگر کسی بدون این بررسی به شما قول حذف کامل لبخند لثه‌ای را داد، به احتمال زیاد بخشی از علت را ندیده است.

فرق لیفت لثه زیبایی با افزایش طول تاج درمانی چیست؟

بین لبهٔ لثه و استخوان زیر آن حدود ۲ میلی‌متر بافت چسبنده وجود دارد که بدن آن را حفظ می‌کند (Gargiulo و همکاران).

اگر فقط لثهٔ اضافه برداشته شود و این فاصله رعایت شود، کار به استخوان نمی‌رسد؛ این همان لیفت لثهٔ زیبایی است که معمولاً روی ۶ تا ۸ دندان جلو یک فک انجام می‌شود.

اما وقتی پوسیدگی یا شکستگی تا زیر لثه رفته و برای پرکردن یا روکش دندان کافی بیرون نیست، علاوه بر لثه کمی از استخوان هم برداشته می‌شود تا دندان سالم کافی بیرون بیاید.

این افزایش طول تاج درمانی است و برای هر دندان جداگانه انجام می‌شود.

بعد از لیفت لثه کی می‌شود کامپوزیت یا لمینت گذاشت؟

لیفت لثه با بی‌حسی موضعی در یک جلسه انجام می‌شود و درد بعد از آن در بیشتر بیماران با مسکن معمولی کنترل می‌شود.

سطح لثه ظرف ۱ تا ۲ هفته ترمیم می‌شود، ولی لبهٔ لثه تا مدتی بعد هنوز کمی جابه‌جا می‌شود؛ در مطالعهٔ Pontoriero و Carnevale، لبهٔ لثه بعد از افزایش طول تاج تا ۱۲ ماه بعد دوباره کمی به سمت لبهٔ دندان رشد کرد.

به همین دلیل دندانپزشک زیبایی کامپوزیت را معمولاً چند هفته بعد و لمینت یا روکش نهایی دندان‌های جلو را دست‌کم ۶ تا ۸ هفته بعد، و اگر استخوان برداشته شده باشد دیرتر، می‌گذارد تا مرز کار بعداً بیرون نزند.

لیزر فقط لثه را می‌برد؛ وقتی کار به استخوان می‌رسد، روش جراحی است.

ترتیب درست کارهای زیبایی دندان چیست؟

اول درمان پوسیدگی و لثه، بعد ارتودنسی اگر لازم است، بعد بلیچینگ و در آخر کامپوزیت یا لمینت با رنگ جدید.

اگر این ترتیب به هم بخورد، رایج‌ترین مشکل این است که کامپوزیت یا لمینت با رنگ قدیمی ساخته شود و بعد از سفید شدن بقیه، تیره بماند؛ چون کامپوزیت، روکش و لمینت بلیچینگ نمی‌شوند.

• جرم‌گیری، درمان پوسیدگی و لثه: لثهٔ ملتهب خونریزی می‌کند، چسباندن را سخت می‌کند و رنگ لثه کنار کار نهایی را تیره نشان می‌دهد.
• ارتودنسی یا الاینر: اگر دندانی خیلی جلو یا عقب است، اول سر جایش برده می‌شود تا بعداً تراش کمتری لازم باشد.
• لیفت لثه: اگر لازم است، پیش از کار نهایی و با فاصلهٔ کافی.
• بلیچینگ: رنگ پایه را تعیین می‌کند.
• کامپوزیت یا لمینت: با رنگ جدید و ثابت‌شده.

دندانپزشک زیبایی بعد از بلیچینگ دست‌کم ۲ هفته صبر می‌کند تا کامپوزیت یا لمینت را بچسباند.

دو دلیل دارد: رنگ دندان در روزهای اول بعد از بلیچینگ کمی برمی‌گردد و باید روی رنگ نهایی تصمیم گرفت، و اکسیژن باقی‌مانده در مینا تا چند روز چسبندگی کامپوزیت را کم می‌کند (Cvitko و همکاران).

آیا دندان روکش شده را می‌توان بلیچینگ کرد؟ نه. روکش، لمینت و کامپوزیت هیچ‌کدام با ژل سفید نمی‌شوند.

اگر یکی از دندان‌های جلو روکش دارد و قرار است بقیه سفید شوند، دندانپزشک زیبایی باید از اول در برنامه بگذارد که روکش بعد از بلیچینگ با رنگ جدید عوض شود.

بیماری که این را نمی‌داند، بعد از بلیچینگ با یک دندان تیره وسط لبخند سفید روبه‌رو می‌شود و تازه هزینهٔ روکش جدید اضافه می‌شود.

آیا کارهای زیبایی به دندان آسیب می‌زند؟

بلیچینگ اصولی به مینا آسیب دائمی نمی‌زند، ولی حساسیت ۱ تا ۲ روزه شایع است.

کامپوزیت ونیر معمولاً بدون تراش یا با تراش خیلی کم انجام می‌شود. لمینت ۰٫۳ تا ۰٫۷ میلی‌متر تراش مینا می‌خواهد که برگشت‌پذیر نیست.

بیشتر آسیب‌ها از کار عجولانه می‌آید: لبه‌های اضافه که لثه را ملتهب می‌کند، تراش بیش از حد و طرحی که با گاز گرفتن هماهنگ نیست.

لمینت دندان را ضعیف می‌کند؟

وقتی تراش در محدودهٔ مینا بماند، دندان ضعیف نمی‌شود؛ لمینت به مینا خیلی محکم می‌چسبد و با آن یک واحد می‌شود.

مشکل وقتی است که تراش به عاج، لایهٔ زیر مینا، برسد؛ چسبندگی کمتر می‌شود و احتمال حساسیت و جدا شدن بالا می‌رود.

برای همین است که ماک‌آپ و تراش از روی طرح نهایی اهمیت دارد: دندانپزشک زیبایی فقط همان جایی را می‌تراشد که لمینت لازم دارد، نه کل سطح دندان را به یک اندازه.

نکته‌ای که باید بدانید این است که دندانی که برای لمینت تراش خورده، دیگر بدون پوشش نمی‌ماند؛ اگر روزی لمینت برداشته شود، باید با لمینت یا کامپوزیت دیگری پوشانده شود.

لثه بعد از کامپوزیت یا لمینت قرمز شده؛ طبیعی است؟

چند روز قرمزی و حساسیت خفیف لثه بعد از کار طبیعی است. اگر بعد از یکی دو هفته لثه هنوز قرمز است، موقع نخ کشیدن خون می‌آید یا نخ در لبهٔ کار گیر می‌کند و پاره می‌شود، احتمالاً لبهٔ کامپوزیت یا چسب اضافه زیر لثه مانده است.

دندانپزشک زیبایی این را در یک جلسهٔ کوتاه اصلاح می‌کند و نباید رهایش کرد، چون التهاب دائمی لثه به‌مرور باعث عقب رفتن آن و تیره شدن مرز کار می‌شود.

دندان‌قروچه دارم؛ کار زیبایی خراب می‌شود؟

دندان‌قروچه یکی از مهم‌ترین علت‌های شکستن کامپوزیت و لمینت است و در پیگیری‌های بلندمدت لمینت هم جزو عوامل اصلی شکست بوده است (Beier و همکاران).

اگر صبح‌ها فک یا شقیقه‌هایتان خسته است، لبهٔ دندان‌هایتان صاف و ساییده شده یا کسی صدای ساییدن دندان‌هایتان را در خواب شنیده، این را حتماً قبل از شروع به دندانپزشک زیبایی بگویید.

کار زیبایی برای شما هم ممکن است، به شرط اینکه طرح لبه‌ها با حرکت فک هماهنگ باشد و شب‌ها نایت‌گارد بگذارید.

هزینه دندانپزشک زیبایی در تهران چقدر است؟

در مطب ما در سال ۱۴۰۵: کامپوزیت ونیر هر دندان ۴ تا ۸ میلیون، لمینت سرامیکی هر دندان حدود ۲۰ میلیون، بلیچینگ در مطب ۱۳ میلیون و خانگی ۱۰ میلیون، لیفت لثهٔ زیبایی هر فک ۱۰ میلیون و افزایش طول تاج هر دندان ۴ میلیون تومان است. معاینه و مشاورهٔ اول هزینه‌ای ندارد.

قیمت‌هایی که هنوز با تاریخ ۱۴۰۴ در اینترنت می‌بینید قدیمی‌اند و برای تصمیم امروز به کار نمی‌آیند.

عدد نهایی شما به تعداد دندان‌ها بستگی دارد و این تعداد را دندانپزشک زیبایی از روی عرض لبخندتان تعیین می‌کند، نه از روی سلیقه.

در بیشتر لبخندها ۸ تا ۱۰ دندان بالا دیده می‌شود؛ اگر فقط ۴ دندان جلو کار شود و لبخند شما پهن باشد، اختلاف رنگ و فرم با دندان‌های کناری به چشم می‌آید.

چند نمونهٔ واقعی از هزینهٔ کل

• فقط زردی: بلیچینگ خانگی یا در مطب؛ ۱۰ تا ۱۳ میلیون تومان.
• زردی و دو دندان لب‌پریده: بلیچینگ و دو کامپوزیت؛ حدود ۱۸ تا ۲۹ میلیون تومان.
• یکدست کردن ۸ دندان بالا با کامپوزیت: ۳۲ تا ۶۴ میلیون تومان، بسته به برند.
• ۸ لمینت بالا: حدود ۱۶۰ میلیون تومان.
• لبخند لثه‌ای و ۸ لمینت: حدود ۱۷۰ میلیون تومان.

مقایسهٔ کامپوزیت و لمینت فقط با قیمت روز اول دقیق نیست.

کامپوزیت ارزان‌تر شروع می‌شود، ولی پولیش دوره‌ای دارد و ممکن است در ۱۰ سال یک بار تعویض شود؛ لمینت گران‌تر شروع می‌شود و معمولاً در همین مدت هزینهٔ دیگری ندارد.

برای کسی که بودجه‌اش محدود است، دندانپزشک زیبایی معمولاً شروع با کامپوزیت و تبدیل آن به لمینت در آینده را پیشنهاد می‌کند، چون کامپوزیت دندان را تقریباً دست‌نخورده نگه می‌دارد.

کار زیبایی دندان درد دارد و چند جلسه طول می‌کشد؟

کامپوزیت معمولاً بدون بی‌حسی و در یک جلسه انجام می‌شود. تراش لمینت با بی‌حسی است و کل کار ۲ تا ۳ جلسه در یکی دو هفته طول می‌کشد.

بلیچینگ در مطب یک جلسهٔ ۴۵ تا ۶۰ دقیقه‌ای است و لیفت لثه یک جلسه با بی‌حسی موضعی.

بعد از هیچ‌کدام معمولاً دردی که کار روزمره را مختل کند، پیش نمی‌آید.

برای کامپوزیت معمولاً بی‌حسی لازم نیست چون دندانپزشک زیبایی به عاج و عصب نزدیک نمی‌شود؛ اگر دندان قبلاً ترمیم عمیق داشته یا حساس است، با یک بی‌حسی کوچک مشکل حل می‌شود.

در لمینت، بعد از جلسهٔ تراش، لمینت موقت روی دندان گذاشته می‌شود تا در فاصلهٔ ساخت، دندان‌ها حساس و بدشکل نباشند.

حساسیت کوتاه به سرما در چند روز اول بعد از چسباندن لمینت یا بعد از بلیچینگ رایج است و خودبه‌خود کم می‌شود.

اگر ترس از دندانپزشکی دارید یا قرار است چند کار پشت سر هم انجام شود، کار با سدیشن هم ممکن است؛ در مطب ما سدیشن با حضور متخصص بیهوشی، دکتر احمد اقبالی زارچ، انجام می‌شود.

برای بیشتر کارهای زیبایی، صحبت قبل از شروع و دیدن مراحل کار کافی است تا اضطراب بیمار کم شود.

برای عروسی یا مراسم از چند وقت قبل شروع کنیم؟

این سؤالی است که هر دندانپزشک زیبایی زیاد می‌شنود و جوابش ساده است: هر چه زودتر، چون تصمیم عجولانه بیشترین دلیل نارضایتی از کار زیبایی است. حداقل زمان‌ها این‌هاست:

• بلیچینگ: دست‌کم ۲ هفته قبل، تا حساسیت رفته و رنگ ثابت شده باشد.
• کامپوزیت: دست‌کم ۱ هفته قبل، تا اگر اصلاح کوچکی لازم شد وقت باشد. اگر بلیچینگ هم دارید، ۴ هفته قبل شروع کنید.
• لمینت: دست‌کم ۴ تا ۶ هفته قبل.
• لیفت لثه و لمینت: ۲ تا ۳ ماه قبل.

نتیجه کار زیبایی چند سال می‌ماند و چطور خراب نشود؟

لمینت سرامیکی معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سال و بیشتر می‌ماند، کامپوزیت ونیر با پولیش منظم ۵ تا ۸ سال، بلیچینگ ۶ ماه تا ۲ سال و لیفت لثه‌ای که اصولی انجام شده دائمی است.

بیشترین چیزی که این عددها را کوتاه می‌کند دندان‌قروچه، گاز گرفتن چیزهای سفت، سیگار و قلیان و رها کردن چکاپ است.

این عادت‌ها کار زیبایی را زودتر از هر چیز دیگری خراب می‌کنند و با کمی دقت قابل کنترل‌اند:

• تخمه شکستن، جویدن ناخن، باز کردن در بطری یا بریدن نخ با دندان‌های جلو
• گاز زدن مستقیم سیب و ساندویچ سفت با لبهٔ دندان‌های جلو؛ بهتر است تکه‌تکه بخورید
• خمیردندان‌های سفیدکنندهٔ زبر که سطح کامپوزیت را خش می‌اندازند و زودتر مات می‌کنند
• نگذاشتن نایت‌گارد در کسی که دندان‌قروچه دارد
• سیگار و قلیان، که رنگ کامپوزیت و مرز کارها را زودتر تیره می‌کند

چکاپ هر ۶ ماه یک بار برای دارندگان کامپوزیت و لمینت فقط یک توصیهٔ کلی نیست.

در این جلسه دندانپزشک زیبایی لبه‌ها، مرز با لثه و چسب را بررسی می‌کند، کامپوزیت را پولیش می‌دهد و ترک‌های ریز را پیش از اینکه به شکستن برسند پیدا می‌کند.

ترمیم یک لبهٔ کوچک ده‌ها برابر کم‌هزینه‌تر از تعویض کل کار است.

اگر تکه‌ای از کامپوزیت یا لمینت پرید، تکه را نگه دارید، از آن سمت چیز سفت نجوید و در اولین فرصت تماس بگیرید.

لمینتی را که سالم جدا شده، دندانپزشک زیبایی گاهی دوباره می‌چسباند.

سعی نکنید با چسب‌های خانگی آن را سر جایش بگذارید؛ این چسب‌ها برای دهان ساخته نشده‌اند و کار را برای چسباندن دوباره خراب می‌کنند.

کلینیک دندانپزشکی زیبایی در تهران؛ مطب دکتر کندری در توانیر

در مطب دکتر کیهان کندری در توانیر تهران، کامپوزیت ونیر، لمینت سرامیکی، بلیچینگ در مطب و خانگی، لیفت لثه، افزایش طول تاج دندان و پولیش انجام می‌شود.

معاینهٔ اول هزینه‌ای ندارد و پیش از آن هم می‌توانید عکس لبخندتان را در واتساپ بفرستید تا بگوییم کدام روش‌ها برای شما ارزش بررسی دارد.

در جلسهٔ اول، دندانپزشک زیبایی از لبخندتان از روبه‌رو و کنار عکس می‌گیرد، رنگ دندان‌ها را با راهنمای رنگ ثبت می‌کند و لثه و ترمیم‌های قبلی را معاینه می‌کند.

بعد گزینه‌ها با هزینه و ماندگاری هر کدام گفته می‌شود. اگر بلیچینگ یا یکی دو کامپوزیت کافی است، همان را پیشنهاد می‌کنیم، و برای کار لمینت، طرح لبخند پیش از هر تراشی روی دندان خودتان ساخته می‌شود تا در آینه ببینید و نظر بدهید.

دکتر کیهان کندری جراح دندانپزشک است و دوره‌های بین‌المللی کامپوزیت، لمینت، بلیچینگ و جراحی زیبایی لثه را گذرانده است.

پرونده‌هایی که به ارتودنسی پیچیده یا درمان تخصصی لثه نیاز دارد، به متخصص مربوط ارجاع داده می‌شود.

برای بیماران مضطرب، امکان انجام کار با سدیشن و حضور متخصص بیهوشی وجود دارد.

مطب روبه‌روی بیمارستان دی است؛ اگر با تاکسی اینترنتی می‌آیید، مقصد را «بیمارستان دی» بزنید.

سؤال‌های رایج درباره دندانپزشک زیبایی

از چند سالگی می‌شود کار زیبایی دندان انجام داد؟

کامپوزیت برای ترمیم لب‌پریدگی یا لکه در هر سنی ممکن است، حتی در نوجوانی.

اما دندانپزشک زیبایی لمینت و لیفت لثه را معمولاً بعد از ۱۸ سالگی انجام می‌دهد، چون تا آن زمان لثه هنوز در حال جابه‌جایی است و مرز کار ممکن است بعداً بیرون بزند. بلیچینگ هم برای زیر ۱۸ سال توصیه نمی‌شود.

در بارداری و شیردهی می‌شود بلیچینگ یا کامپوزیت انجام داد؟

بلیچینگ در بارداری و شیردهی به تعویق انداخته می‌شود، چون مطالعه‌ای که بی‌خطر بودنش را در این دوران نشان بدهد وجود ندارد.

دندانپزشک زیبایی هم کار زیبایی را اورژانسی نمی‌داند و معمولاً انجامش را به بعد از این دوران موکول می‌کند.

درمان پوسیدگی و درد، برعکس، نباید به تعویق بیفتد و در بارداری با هماهنگی انجام می‌شود.

اگر از رنگ یا شکل کار راضی نبودم چه می‌شود؟

دندانپزشک زیبایی برای همین دو مرحله در کار می‌گذارد. پیش از کار، ماک‌آپ روی دندان خودتان شکل نهایی را نشان می‌دهد.

در لمینت، پیش از چسباندن نهایی هم لمینت‌ها با چسب آزمایشی روی دندان امتحان می‌شوند و اگر رنگ یا فرم مشکل داشت، به لابراتوار برمی‌گردد.

کامپوزیت هم بعد از انجام قابل اصلاح است؛ لبه را می‌شود کوتاه یا بلند کرد و رنگ را با یک لایهٔ تازه تغییر داد.

کامپوزیت را می‌شود بعداً به لمینت تبدیل کرد؟

بله، و این یکی از دلیل‌هایی است که شروع با کامپوزیت را برای خیلی‌ها منطقی می‌کند.

چون کامپوزیت معمولاً بدون تراش گذاشته می‌شود، هر وقت خواستید دندانپزشک زیبایی آن را برمی‌دارد و دندان برای لمینت آماده می‌شود.

سیگار و قلیان روی کامپوزیت و لمینت چه اثری دارد؟

روی کامپوزیت زیاد. رنگ دود به‌مرور سطح رزین و مرز آن با دندان را زرد و قهوه‌ای می‌کند و پولیش فقط بخشی از آن را برمی‌گرداند.

لمینت سرامیکی خودش رنگ نمی‌گیرد، ولی مرز چسب و لثهٔ کنار آن ممکن است تیره شود.

اگر سیگار یا قلیان می‌کشید و ترکش در برنامه‌تان نیست، دندانپزشک زیبایی معمولاً لمینت را به کامپوزیت ترجیح می‌دهد.

می‌شود در یک روز لبخند را تغییر داد؟

با کامپوزیت بله؛ یکدست کردن چند دندان جلو در یک جلسهٔ طولانی ممکن است. بلیچینگ در مطب هم در یک جلسه نتیجه می‌دهد.

اما دندانپزشک زیبایی ترکیب بلیچینگ و کامپوزیت را در یک روز توصیه نمی‌کند، چون رنگ دندان بعد از بلیچینگ هنوز ثابت نشده و چسبندگی کامپوزیت در روزهای اول کمتر است.

لمینت هم به ساخت در لابراتوار نیاز دارد و یک‌روزه نیست.

برای مشاوره از راه دور چه عکسی بفرستم؟

سه عکس کافی است: یکی از روبه‌رو با لبخند کامل، یکی از روبه‌رو با دندان‌های روی هم و لب‌های کنار رفته، و یکی از نیم‌رخ در حال لبخند.

عکس را در نور روز و نزدیک پنجره بگیرید، نه با فلاش و نه با فیلتر، و در چند خط بنویسید چه چیزی از لبخندتان را دوست ندارید.

با همین عکس‌ها دندانپزشک زیبایی می‌تواند بگوید مشکل شما بیشتر به کدام روش نزدیک است؛ تصمیم نهایی همیشه بعد از معاینه گرفته می‌شود.

منابع علمی

• Beier US, Kapferer I, Burtscher D, Dumfahrt H. Clinical performance of porcelain laminate veneers for up to 20 years. Int J Prosthodont. 2012;25(1):79–85.
• Demarco FF, Collares K, Coelho-de-Souza FH, et al. Anterior composite restorations: a systematic review on long-term survival and reasons for failure. Dent Mater. 2015;31(10):1214–1224.
• Vig RG, Brundo GC. The kinetics of anterior tooth display. J Prosthet Dent. 1978;39(5):502–504.
• Tjan AH, Miller GD, The JG. Some esthetic factors in a smile. J Prosthet Dent. 1984;51(1):24–28.
• Gargiulo AW, Wentz FM, Orban B. Dimensions and relations of the dentogingival junction in humans. J Periodontol. 1961;32(3):261–267.
• Pontoriero R, Carnevale G. Surgical crown lengthening: a 12-month clinical wound healing study. J Periodontol. 2001;72(7):841–848.
• Cvitko E, Denehy GE, Swift EJ, Pires JA. Bond strength of composite resin to enamel bleached with carbamide peroxide. J Esthet Dent. 1991;3(3):100–102.
• Council Directive 2011/84/EU amending Directive 76/768/EEC concerning cosmetic products (hydrogen peroxide in tooth whitening products).