| چه چیزی حس میکنید | طبیعی است؟ | یعنی چه |
|---|---|---|
| درد مبهم و کوفتگی، روز اول و دوم | بله | بافت اطراف ریشه دستکاری شده و در حال ترمیم است |
| درد هنگام گاز گرفتن که هر روز کمتر میشود | بله | التهاب رباط نگهدارندهٔ دندان، در حال فروکش کردن |
| حساسیت دندانهای کناری و لثهٔ اطراف | بله | اثر بیحسی و فشار ابزار روی لثه، چند روزه برطرف میشود |
| کوفتگی فک و درد جلوی گوش | بله | نتیجهٔ باز ماندن طولانی دهان، ربطی به دندان ندارد |
| درد هنگام گاز گرفتن که بعد از یک هفته هنوز هست | نه | ترمیم از سطح دندانهای دیگر بلندتر مانده و فشار روی همان دندان جمع میشود |
| درد ضرباندار که شب بیدارتان میکند | نه | فشار عفونت در نوک ریشه هنوز تخلیه نشده |
| دردی که هر روز بدتر میشود | نه | عفونت کنترل نشده یا کانالی باقی مانده که تمیز نشده |
| تورم لثه یا صورت، رو به افزایش | نه | عفونت از نوک ریشه به بافت اطراف پخش شده |
| ترشح، طعم بد دائمی یا تب | نه | عفونت فعال است و خودبهخود جمع نمیشود |
| شکستن یا افتادن ترمیم موقت | نه | کانال باز مانده و باکتری دوباره وارد آن میشود |
| بیحسی لب که بعد از چند ساعت برطرف نشده | نه | تحریک عصب فک، باید بررسی شود |
روند درد مهمتر از شدت آن است: درد متوسطی که هر روز کمتر میشود، طبیعی است؛ درد خفیفی که هر روز بیشتر میشود، نیست.
درد طبیعی بعد از درمان ریشه چند روز طول میکشد؟
درد طبیعی بعد از درمان ریشه ۲ تا ۳ روز است. شدیدترین حالت آن در ۲۴ ساعت اول است و از روز دوم رو به کاهش میگذارد.
اگر عفونت یا آبسه داشتید، این مدت تا حدود ۱۰ روز طول میکشد.
حساسیت خفیف هنگام گاز گرفتن ممکن است تا همان روز دهم باقی بماند، اما باید هر روز کمتر از روز قبل باشد.
بعد از ۱۰ روز نباید هیچ دردی داشته باشید.
کدام علائم بعد از عصبکشی خطرناک است؟
این علائم اورژانس دندانپزشکیاند و همان روز باید بررسی شوند:
- تورمی که به چشم، زیر چانه یا گردن کشیده شده
- سختی در باز کردن دهان یا درد هنگام بلع
- تب همراه با لرز یا احساس بیحالی شدید
- تورمی که ظرف چند ساعت بزرگتر میشود
- تغییر صدا یا احساس تنگی نفس
سه علامت دیگر اورژانس نیستند اما باید طی همان هفته بررسی شوند: بیحسی لب یا چانه که بعد از چند ساعت برطرف نشده، لق شدن دندان درمانشده، و برجستگی چرکی روی لثه که برمیگردد.
پخش شدن عفونت به فضاهای عمقی صورت و گردن، جدیترین عارضهٔ رها کردن عفونت دندان است و با آنتیبیوتیک خانگی متوقف نمیشود.
چرا دندان عصبکشیشده باید ترمیم و روکش شود؟
دندانی که عصب ندارد شکننده است؛ هم بخش زیادی از بافتش برای درمان برداشته شده و هم دیگر از داخل تغذیه نمیشود، پس فشار جویدن روی دیوارههای نازک باقیمانده جمع میشود.
روکش این دیوارهها را دور تا دور میگیرد و مانع شکستن میشود.
بدون روکش، دندان دیر یا زود میشکند و خطرناکترین حالتش شکستگی عمودی ریشه است؛ ترکی که از تاج تا ریشه پیش میرود و با هیچ درمانی قابل نگهداشتن نیست.
نتیجه، کشیدن دندان و بعد ایمپلنت است؛ از دست دادن دندانی که درمان ریشهاش موفق بوده، فقط بهخاطر نگذاشتن روکش.
دندان عصبکشیشده چند سال دوام میآورد؟
دندان عصبکشیشدهای که روکش شده باشد ۱۰ تا ۲۰ سال دوام میآورد و بیش از ۹۰ درصد این دندانها بعد از ۱۰ سال هنوز در دهان باقیاند؛ بدون روکش، معمولاً ظرف چند سال میشکند.
سه عامل تعیینکنندهاند: کیفیت پر شدن کانال ریشه، گذاشتن بهموقع روکش، و نخ دندان کشیدن روزانه از لبهٔ روکش — با نخ سوپرفلاس اگر روکش به دندان کناری متصل است.
پوسیدگی این دندانها از لبهٔ روکش شروع میشود و چون دندان بدون عصب درد هشداردهنده ندارد، بیسروصدا پیش میرود.
آیا درمان ریشه دندان همیشه موفق است؟
نه همیشه. موفقیت درمان ریشه دندان بین ۸۶ تا ۹۸ درصد است و نتیجهٔ قطعی آن با گذشت زمان مشخص میشود: اولین ارزیابی با رادیوگرافی یک سال بعد انجام میشود و ترمیم کامل استخوان اطراف ریشه گاهی تا ۴ سال طول میکشد.
سه دلیل اصلی شکست وجود دارد:
- کانالی جا مانده باشد: بعضی دندانها کانال اضافه یا فرعی دارند که در رادیوگرافی معمولی دیده نمیشود و درماننشده باقی میماند.
- درزی برای ورود باکتری باقی مانده باشد: نشت از لبهٔ ترمیم یا روکش، راه بازگشت باکتری به کانال و عفونت مجدد را باز میکند.
- کانال کامل تمیز نشده باشد: باقی ماندن بافت عفونی یا باکتریهای مقاوم مثل انتروکوکوس فکالیس، عفونت را زنده نگه میدارد.
نشانههای شکست درمان ریشه
- درد برگشتی چند ماه یا چند سال بعد از درمان، بهویژه هنگام گاز گرفتن
- برجستگی یا فیستول چرکی روی لثهٔ کنار همان دندان که برطرف و دوباره ظاهر میشود
- تورم موضعی لثه یا احساس فشار مداوم در ناحیهٔ ریشه
- طعم و بوی بد مداوم از یک نقطهٔ مشخص
- ضایعهٔ نوک ریشه در رادیوگرافی که بعد از یک سال کوچکتر نشده یا بزرگتر شده — این مورد اغلب هیچ علامتی ندارد و فقط در عکس دیده میشود
درمان مجدد ریشه چه زمانی لازم میشود؟
وقتی عفونت باقی مانده یا برگشته باشد: ترمیم قبلی و مواد داخل کانال خارج میشود، کانالها دوباره شستوشو و ضدعفونی میشوند و از نو پر میشوند.
اگر دندان روکش داشته باشد، در بیشتر موارد درمان مجدد از سوراخ کوچکی روی خود روکش انجام میشود و نیازی به برداشتن آن نیست.
عصب کشی بهتر است یا کشیدن دندان؟
تا وقتی ریشهٔ دندان سالم است و بافت کافی برای روکش باقی مانده، عصبکشی بهتر است؛ چون ریشه در استخوان باقی میماند، تحلیل استخوان فک اتفاق نمیافتد و دندانهای کناری به فضای خالی حرکت نمیکنند.
کشیدن دندان فقط وقتی انتخاب درست است که شکستگی عمودی ریشه وجود داشته باشد، پوسیدگی تا زیر لثه پیش رفته باشد یا آنقدر از تاج دندان مانده باشد که هیچ روکشی روی آن بند نشود.
ممکن است مجموع عصبکشی، ترمیم و روکش به اندازهٔ ایمپلنت خرج بردارد، اما باز هم نگهداشتن دندان خودتان بهتر است: طول عمر ایمپلنت حدود ۱۳ تا ۱۵ سال است و هرچه دیرتر به آن برسید، بهتر است.
بعد از کشیدن، جای خالی باید با ایمپلنت یا بریج پر شود و ایمپلنت هم به استخوان کافی نیاز دارد — استخوانی که با نگهداشتن ریشهٔ دندان طبیعی از دست نمیرفت.
مراقبتهای بعد از عصبکشی دندان
- تا رفع کامل بیحسی موضعی چیزی نخورید؛ لب و گونهٔ بیحس را ناخودآگاه گاز میگیرید و زخم آن چند روز طول میکشد
- مسکن را قبل از شروع درد و پیش از پایان اثر بیحسی بخورید، نه بعد از شدت گرفتن درد بعد از عصبکشی
- تا گذاشتن ترمیم نهایی یا روکش، با آن سمت چیز سفت و چسبنده نجوید؛ دندان بدون عصب شکننده است و ترک برمیدارد
- اگر ترمیم موقت شکست یا افتاد، منتظر نوبت بعدی نمانید؛ کانال ریشه نباید باز بماند چون باکتری دوباره وارد آن میشود و عفونت مجدد شکل میگیرد
- مسواک و نخ دندان را همان شب اول از سر بگیرید؛ پلاک اطراف دندان درمانشده و لبهٔ ترمیم، شروع پوسیدگی ثانویه است
- آنتیبیوتیک تجویزشده را تا پایان دوره ادامه دهید، حتی اگر درد از روز دوم برطرف شد
- جلسهٔ کنترل و رادیوگرافی یک سال بعد را فراموش نکنید؛ شکست درمان ریشه اغلب بدون درد است و فقط در عکس با ضایعهٔ نوک ریشه دیده میشود
سؤالهای پرتکرار دربارهٔ عصب کشی دندان و درمان ریشه
آیا عصب کشی دندان در بارداری بیخطر است؟
بله. درمان ریشه با بیحسی موضعی در بارداری انجام میشود و بهترین زمان آن سهماههٔ دوم است. رادیوگرافی دندانی هم با پیشبند سربی ایمن است. رها کردن عفونت دندان در بارداری خطر بیشتری دارد تا خودِ درمان. حتماً باردار بودن خود را به دندانپزشک بگویید.
دندان عصبکشیشده تیره میشود؟
گاهی بله. اگر بقایای عصب و مواد پرکنندهٔ کانال کامل از داخل تاج دندان پاک نشود، رنگشان بهمرور در بافت دندان نفوذ میکند و دندان از داخل تیره میشود. تمیز کردن کامل داخل تاج در پایان درمان، از این تیرگی جلوگیری میکند.
بعد از عصب کشی دندان میتوان ورزش کرد؟
۲۴ ساعت اول ورزش سنگین را کنار بگذارید. فعالیت شدید فشار خون را بالا میبرد و درد ضرباندار ناحیهٔ ریشه را بیشتر میکند. پیادهروی و فعالیت سبک از همان روز اول مانعی ندارد. اگر تورم دارید، تا کنترل کامل عفونت ورزش را عقب بیندازید.
سیگار بعد از عصب کشی دندان چه اثری دارد؟
سیگار خونرسانی بافت اطراف ریشه را کم میکند و ترمیم استخوان را کند میکند. مطالعات نشان میدهند احتمال شکست درمان ریشه در افراد سیگاری بیشتر است. دستکم تا ۴۸ ساعت بعد از درمان سیگار نکشید و بعد از آن هم تعدادش را کم کنید.
اگر عصب کشی را نیمهکاره رها کنم چه میشود؟
کانالی که باز مانده یا فقط ترمیم موقت دارد، دوباره آلوده میشود و عفونت برمیگردد. ترمیم موقت بیش از چند هفته دوام ندارد و با نشت آن، درمان انجامشده بیاثر میشود. در این حالت معمولاً درمان مجدد ریشه لازم میشود.