مقالات

خونریزی لثه؛ علت، درمان و نشانه‌های خطر

خونریزی لثه معمولاً از جرم است. باکتری‌های پلاکی که کنار لثه می‌مانند لثه را ملتهب و شکننده می‌کنند و با کمترین تماس خون می‌آید.

با یک جلسه جرم‌گیری و مسواک و نخ دندان درست، خونریزی معمولاً ظرف ۱ تا ۲ هفته قطع می‌شود.

اگر بدون مسواک هم خون می‌آید، یا با کبودی بدن همراه است، علت دیگری باید بررسی شود.

برای اینکه بدانید این یک جلسه چقدر هزینه دارد و چه چیزی شامل می‌شود، قیمت جرم‌گیری دندان را جدا نوشته‌ایم.

پایین‌تر می‌بینید خون از لثه است یا از دندان خراب، کی باید آزمایش خون بدهید و از امشب چه کاری خونریزی را کم می‌کند.

خونریزی لثه نشانه چیست؟

بیشتر وقت‌ها نشانه التهاب لثه از جرم است. جرمی که کنار لثه جمع شده، لثه را قرمز و پف‌کرده می‌کند و وقتی مسواک یا نخ دندان بهش می‌رسد، خون می‌آید.

علت‌های کمتر شایع: تغییر هورمون‌ها در بارداری، داروهای رقیق‌کننده خون و به‌ندرت بیماری‌های خونی.

در آزمایش معروف لُئه و همکارانش (۱۹۶۵)، داوطلبانی با لثهٔ سالم مسواک را کنار گذاشتند؛ لثهٔ همه در ۱۰ تا ۲۱ روز ملتهب و خونی شد.

وقتی دوباره مسواک و نخ دندان را شروع کردند، لثه‌ها حدود یک هفته بعد سالم شدند. این یعنی التهاب لثه در این مرحله کاملاً قابل درمان است.

علت خونریزی لثه چیست؟

نشانه‌ای که همراه خون می‌بینید، علت را می‌گوید:

اگر سیگار می‌کشید، کم بودن خون را نشانهٔ سلامت لثه حساب نکنید.

نیکوتین رگ‌های لثه را تنگ می‌کند و بیماری لثه در سیگاری‌ها اغلب بی‌صدا و بدون خون پیش می‌رود.

بعضی داروها هم لثه را بزرگ و پف‌کرده می‌کنند و لثهٔ بزرگ‌شده راحت‌تر خون می‌دهد: داروهای فشار خونِ گروه آملودیپین و نیفدیپین، داروی ضدتشنج فنی‌توئین و سیکلوسپورین که بعد از پیوند عضو مصرف می‌شود.

اگر یکی از این‌ها را می‌خورید و لثه‌تان کم‌کم روی دندان‌ها را گرفته، دارو را خودتان قطع نکنید؛ به دندانپزشک و پزشک معالج بگویید.

در بیشتر این افراد هم تمیز نگه داشتن دندان‌ها بزرگ شدن لثه را کمتر می‌کند.

جرم سخت زرد روی سطح داخلی دندان‌ها

آیا خونریزی لثه و دندان خطرناک است؟ ۵ نشانهٔ هشدار

به‌تنهایی فوری و خطرناک نیست؛ هشدار است. خونریزی وقتی جدی‌تر است که بدون مسواک شروع شود، بند نیاید، یا با نشانه‌های عمومی بدن همراه باشد.

این موارد نیاز به آزمایش خون دارند:

• خونریزی خودبه‌خودی؛ مثلاً لکه خون روی بالش بدون مسواک زدن
• خونی که با گاز تمیز بیش از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بند نمی‌آید
• کبودی‌های بی‌دلیل روی بدن، نقطه‌های قرمز ریز زیر پوست یا خون‌دماغ مکرر
• خستگی غیرعادی، رنگ‌پریدگی یا تب
• لثه‌ای که بدون دلیل روشن به‌سرعت متورم و بزرگ شده

لثهٔ خونی یا خونریزی دندان همراه با این علائم در بیشتر افراد به بیماری خطرناکی ربط ندارد. اما بعضی اختلالات خونی اولین بار با خونریزی لثه خودشان را نشان می‌دهند.

یک آزمایش خون ساده این احتمال را رد یا تأیید می‌کند. در مقابل، خونی که فقط موقع مسواک است و بعد از جرم‌گیری کم می‌شود، تقریباً همیشه از التهاب لثه است.

التهاب شدید لثه و قرمزی اطراف دندان‌ها

درمان خونریزی لثه و بوی بد دهان چیست؟

علت خونریزی لثه و بوی بد دهان معمولاً یکی است: باکتری‌های جرم. یک جلسه جرم‌گیری کامل که جرم بالا و زیر لثه را برمی‌دارد، هر دو را درمان می‌کند.

با مسواک و نخ دندان درست بعد از آن، خونریزی معمولاً در ۱ تا ۲ هفته و بوی بد دهان زودتر از آن قطع می‌شود.

مسواک به‌تنهایی جرم را برنمی‌دارد. جرم پلاکی است که با مواد معدنی بزاق سخت شده؛ دستگاه اولتراسونیک آن را می‌شکند و جدا می‌کند.

در مطب ما بعد از جرم‌گیری با ایرفلو پلاک نرم و لکه‌ها هم شسته می‌شود.

ایرفلو جرم سخت را برنمی‌دارد و جایگزین جرم‌گیری نیست؛ مکمل آن است.

هزینه کل این جلسه، شامل هر دو فک و جرم زیر لثه و پولیش، ۳ میلیون تومان است.

یکی دو روز اول بعد از جرم‌گیری کمی خون ممکن است ببینید؛ طبیعی است.

لثه طی یک تا دو هفته سفت‌تر و صورتی‌تر می‌شود. گاهی کمی جمع می‌شود و فاصله بین دندان‌ها بیشتر دیده می‌شود؛ این فاصله را تورم قبلاً پنهان کرده بود.

اگر دو هفته بعد از جرم‌گیری و با مسواک و نخ منظم هنوز خونریزی لثه ادامه دارد، معمولاً یکی از این سه علت در کار است: جرمی که در عمق لثه مانده و جرم‌گیری عمیق‌تر لازم دارد، فضای بین لثه و دندان که به‌خاطر تحلیل استخوان گود شده، یا علتی بیرون از دهان مثل دیابت کنترل‌نشده یا دارو.

در جلسهٔ کنترل، عمق این فضا با یک ابزار مدرج اندازه گرفته می‌شود تا معلوم شود کدام است.

تفاوت دندان‌های لکه‌دار و تمیز پس از پاکسازی حرفه‌ای

برای خونریزی لثه چه باید کرد؟ درمان خانگی از همین امروز

• مسواک را کنار نگذارید. خیلی‌ها از ترس خون کمتر مسواک می‌زنند و این خونریزی را بیشتر می‌کند. با مسواک نرم و زاویه ۴۵ درجه رو به خط لثه، دو دقیقه مسواک بزنید.
• نخ دندان را هر شب بکشید. چند روز اول خون بیشتری می‌آید. این طبیعی است؛ لثه ملتهب بوده و حالا تمیز می‌شود. اگر تا آخر هفته دوم بهتر نشد، جرم زیر لثه احتمالاً علت است.
• زبان را هم تمیز کنید. بخش زیادی از بوی بد دهان از پوشش پشت زبان است.
• خمیردندان را درست انتخاب کنید. خمیردندان‌های حاوی فلوراید قلع (استانوس فلوراید) در بررسی‌های مروری خونریزی و التهاب لثه را بیشتر از خمیردندان معمولی کم کرده‌اند. ممکن است با مصرف طولانی لک کم‌رنگ روی دندان بگذارند که با جرم‌گیری پاک می‌شود.
• مسواک برقی کمک می‌کند، شرط نیست. طبق مرور کاکرین، مسواک برقی چرخشی در چند ماه اول التهاب لثه را حدود ۱۱ درصد بیشتر از مسواک دستی کم کرده است. با مسواک دستی درست هم به همان نتیجه می‌رسید.
• دهان‌شویه کلرهگزیدین فقط کوتاه‌مدت. اگر دندانپزشک داد، حداکثر دو هفته؛ مصرف طولانی دندان و ترمیم‌ها را تیره می‌کند.
• آب‌نمک ولرم لثه را آرام می‌کند ولی جرم را برنمی‌دارد و درمان نیست.

قرص برای خونریزی لثه وجود دارد؟

برای خونریزی‌ای که از التهاب لثه است، قرصی که آن را درمان کند وجود ندارد.

تا وقتی جرم سر جایش است، خونریزی برمی‌گردد. آنتی‌بیوتیک برای التهاب ساده لثه لازم نیست.

ویتامین C فقط وقتی کمک می‌کند که کمبود واقعی داشته باشید؛ مروری بر کارآزمایی‌های بالینی (۲۰۲۱) نشان داد سطح پایین ویتامین C با تمایل بیشتر لثه به خونریزی همراه است.

پس اگر میوه و سبزی کم می‌خورید، اصلاح رژیم مفید است، ولی جای جرم‌گیری را نمی‌گیرد.

علت خونریزی دندان خراب چیست؟

وقتی از کنار یا داخل یک دندان خراب خون می‌آید، لثه داخل حفره پوسیدگی رشد کرده، یا لبه تیز دندان شکسته لثه کنارش را مدام زخمی می‌کند.

این خونریزی با مسواک و دهان‌شویه قطع نمی‌شود؛ فقط با درمان خود دندان بند می‌آید.

سه حالتی که بیشتر می‌بینیم:

• رشد لثه داخل حفره: وقتی حفره بزرگ و باز می‌ماند، لثه کنارش به داخل رشد می‌کند و توده‌ای صورتی نرم می‌سازد که با جویدن یا مسواک خون می‌دهد.
• بیرون زدن بافت عصب از حفره: در جوان‌ترها گاهی بافت ملتهب عصب از حفره بزرگ بیرون می‌زند. شبیه یک گوشت قرمز کوچک است. درد زیادی ندارد ولی با لمس خون می‌آید و معمولاً نیاز به عصب‌کشی دارد.
• لبه تیز و گیر غذا: دندان شکسته یا پر افتاده، غذا را بین خودش و دندان کناری نگه می‌دارد و لثه بین آن‌ها را ملتهب و خونی می‌کند.

این خونریزی اورژانسی نیست ولی دندانی که به این مرحله رسیده، با گذشت وقت از دست می‌رود.

هرچه زودتر درمان شود احتمال نگه داشتنش بیشتر است. تا آن وقت از سمت دیگر بجوید و بعد از هر وعده دهان را بشویید.

خونریزی دهان از کجاست؟ لثه، دندان یا جای دیگر؟

خونی که از لثه است، کنار خط لثه است و بیشتر بعد از مسواک یا غذا می‌آید.

اگر خون از زخم گونه یا زبان است، محل زخم دیده می‌شود.

خونی که با سرفه بالا می‌آید یا با استفراغ، از دهان نیست و همان روز باید بررسی شود.

برای پیدا کردن منبع، دهان را با آب سرد بشویید و جلوی آینه با نور خوب لبه لثه را دور هر دندان نگاه کنید.

خون تازه از لثه از شیار بین لثه و دندان بیرون می‌زند. خونی که صبح‌ها در بزاق یا روی بالش می‌بینید، اغلب از لثه ملتهب است که در خواب خشک و خونی می‌شود، به‌خصوص در کسانی که با دهان باز می‌خوابند. خونریزی مکرر بدون منبع روشن باید معاینه شود.

خونریزی لثه با داروهای رقیق‌کننده خون؛ دارو را قطع کنم؟

خیر. آسپرین، پلاویکس، وارفارین یا داروهای جدیدتر ضدانعقاد خونریزی را بیشتر و طولانی‌تر می‌کنند ولی علتش نیستند.

قطع خودسرانه این داروها خطر سکته و لخته را بالا می‌برد. لثه را درمان کنید، نه دارو را قطع کنید.

آسپرین و پلاویکس جلوی چسبیدن پلاکت‌های خون به هم را می‌گیرند؛ وارفارین لخته‌شدن را کند می‌کند. با هر کدام، لثه ملتهب راحت‌تر خون می‌دهد.

جرم‌گیری برای بیشتر افرادی که این داروها را دارند بدون قطع انجام می‌شود؛ فقط نام داروها را به دندانپزشک بگویید.

اگر وارفارین دارید، جواب آخرین آزمایش انعقاد خون (آی‌ان‌آر) را همراه بیاورید.

خونریزی‌ای که با این داروها ناگهان خیلی بیشتر از قبل شده یا با کبودی بدن همراه است، باید به پزشک معالج هم گفته شود.

اگر خونریزی لثه درمان نشود چه می‌شود؟

التهاب لثه در همه به جای بدتر نمی‌رسد، ولی در بخشی از افراد به تحلیل استخوان دور ریشه و لقی دندان می‌کشد. برخلاف خود التهاب، استخوان از دست رفته برنمی‌گردد.

نشانه‌های اینکه کار از التهاب ساده گذشته: دندان‌هایی که بلندتر به نظر می‌رسند، فاصله‌های تازه بین دندان‌ها، لقی و بوی بدی که با مسواک و دهان‌شویه نمی‌رود.

در این مرحله جرم‌گیری معمولی کافی نیست و جرم‌گیری عمیق زیر لثه لازم است.

رابطه بیماری لثه با دیابت دوطرفه است: قند کنترل‌نشده لثه را مستعد عفونت می‌کند و التهاب شدید لثه کنترل قند را سخت‌تر.

درباره بیماری قلبی، انجمن قلب آمریکا اعلام کرده که بیماری لثه با بیماری قلبی همراهی دارد ولی ثابت نشده که یکی علت دیگری باشد. پس درمان لثه را برای سلامت خودِ دهان انجام دهید.

مقایسه لثه سالم و ملتهب با خونریزی شدید

درمان خونریزی لثه در تهران؛ مطب دکتر کندری در توانیر

در مطب دکتر کیهان کندری در توانیر تهران، علت خونریزی در معاینه مشخص می‌شود و درمان — از جرم‌گیری با اولتراسونیک و ایرفلو تا جرم‌گیری زیر لثه — همان‌جا انجام می‌شود. معاینه اول بدون هزینه است.

در معاینه لثه دور هر دندان بررسی می‌شود تا مشخص شود التهاب سطحی است یا زیر لثه رفته. اگر لازم باشد، یک عکس رادیوگرافی وضعیت استخوان را نشان می‌دهد.

اگر نشانه‌ای از علت غیردندانی ببینیم، صادقانه می‌گوییم که آزمایش خون یا مراجعه به پزشک لازم است.

اگر مطمئن نیستید خونریزی شما جدی است یا نه، عکسی از لثه‌تان در نور روز را در واتساپ بفرستید.

مطب روبه‌روی بیمارستان دی است؛ اگر با تاکسی اینترنتی می‌آیید مقصد را «بیمارستان دی» بزنید.

سؤالات متداول درباره خونریزی لثه

چرا بعد از شروع نخ دندان خون بیشتر شد؟

چون لثه بین دندان‌ها از قبل ملتهب بوده و حالا برای اولین بار تمیز می‌شود.

اگر ادامه دهید، خون معمولاً در ۷ تا ۱۴ روز کم می‌شود. قطع کردن نخ دندان فقط التهاب را سر جایش نگه می‌دارد.

در بارداری هم علت همین است؟

علت اصلی باز هم پلاک است، ولی هورمون‌های بارداری لثه را به آن حساس‌تر می‌کنند. جرم‌گیری در بارداری بی‌خطر است و بهترین زمانش سه‌ماهه دوم است.

آیا آب‌نمک یا جوش‌شیرین لثه را درمان می‌کند؟

آب‌نمک ولرم لثه را آرام می‌کند ولی پلاک و جرم را برنمی‌دارد. جوش‌شیرین ساینده است و استفاده مکرر روی دندان توصیه نمی‌شود. هر دو کمک موقت‌اند، نه درمان.

جرم‌گیری لثه را لاغر یا دندان را لق می‌کند؟

نه. جرم‌گیری فقط چیزی را برمی‌دارد که نباید روی دندان باشد. لثه‌ای که بعد از آن کمی جمع می‌شود، تورمش خوابیده است.

لقی دندان، اگر وجود داشته باشد، از تحلیل استخوانی است که قبلاً رخ داده بود.

خون آمدن از لثه کودکان نگران‌کننده است؟

در بیشتر بچه‌ها علت همان مسواک نزدن کامل کنار لثه است و با یاد دادن مسواک درست برطرف می‌شود.

اگر کودک کبودی‌های بی‌دلیل، خون‌دماغ یا رنگ‌پریدگی هم دارد، با پزشک کودک مشورت کنید.

خونریزی لثه نشانه کمبود چه ویتامینی است؟

کمبود ویتامین C و به‌ندرت ویتامین K. کمبود شدید ویتامین C (اسکوروی) امروز نادر است و بیشتر در کسانی دیده می‌شود که تقریباً هیچ میوه و سبزی تازه نمی‌خورند.

کمبود ویتامین K هم در بزرگسالان بیشتر بعد از مصرف طولانی آنتی‌بیوتیک یا در بیماری‌های گوارشی پیش می‌آید.

اگر رژیم غذایی معمولی دارید، خوردن مکمل خونریزی را بند نمی‌آورد؛ علت را در جرم جست‌وجو کنید.

خونریزی لثه نشانه دیابت است؟

می‌تواند باشد. قند خون بالا التهاب لثه را شدیدتر و خونریزی را بیشتر می‌کند.

اگر همراه خون لثه، تشنگی زیاد، تکرر ادرار، کاهش وزن بی‌دلیل یا آبسه‌های مکرر لثه دارید، آزمایش قند ناشتا و قند سه‌ماهه بدهید.

اگر دیابت دارید و کنترل‌شده است، خطر لثهٔ شما تقریباً مثل افراد بدون دیابت است.