مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان
نویسنده و بازبینی علمی: دکتر کیهان کندری، دندانپزشک • آخرین بروزرسانی: مهر ۱۴۰۵
مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان در ۲۴ ساعت اول خلاصه می‌شود: همان شب با مسواک نرم مسواک بزنید، غذای نرم و ولرم بخورید و چای، قهوه و سیگار را کنار بگذارید.
حساسیت دندان و خونریزی خفیف لثه طبیعی است و معمولاً ظرف ۲ تا ۳ روز برطرف می‌شود.
جرم‌گیری یک درمان یک‌جلسه‌ای است: همان روز تمام می‌شود، دارو نمی‌خواهد و هزینه جرم‌گیری دندان هم یک‌بار پرداخت می‌شود، نه مرحله‌به‌مرحله.
در این صفحه می‌خوانید
مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان در ۲۴ ساعت اول
| کار | از چه زمانی |
|---|---|
| غذا خوردن (جرم‌گیری معمولی، بدون بی‌حسی) | بلافاصله؛ محدودیتی ندارد |
| اگر بی‌حسی تزریق شده | تا رفع کامل بی‌حسی، ۲ تا ۳ ساعت |
| اگر وارنیش فلوراید گذاشته شده | ۴ ساعت غذای نرم، بدون مسواک |
| مسواک | همان شب، با مسواک نرم |
| نخ دندان | همان شب |
| چای، قهوه، نوشابه، غذای رنگی | ۲۴ ساعت پرهیز |
| سیگار | دست‌کم ۲۴ ساعت |
| خونریزی هنگام مسواک | تا ۳ تا ۵ روز طبیعی است |
| حساسیت به سرما | ۲ تا ۳ روز، حداکثر یک هفته |
مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان در همین ۲۴ ساعت متمرکز است؛ از روز دوم به بعد چیزی جز بهداشت روزانه‌ی معمول لازم نیست.
بیشتر موارد جدول محدودیت چند ساعته‌اند نه چند روزه، و سخت‌گیرانه‌ترینشان همان ۲۴ ساعت پرهیز از چای، قهوه و سیگار است. هیچ‌کدام هم دارو نمی‌خواهد: جرم‌گیری نه بخیه دارد، نه مسکن اجباری، نه آنتی‌بیوتیک.
مهم‌ترین نکته همان ردیف اول جدول است. اگر جرم‌گیری شما معمولی بوده و ناحیه بی‌حس نشده، لازم نیست برای غذا خوردن صبر کنید.
توصیه‌ی رایج «دو ساعت چیزی نخورید» از مراقبت بعد از کشیدن دندان آمده و به جرم‌گیری ربطی ندارد.
یک استثنا وجود دارد. اگر جرم زیر لبه‌ی لثه بوده و دندانپزشک ناحیه را بی‌حس کرده — کاری که به آن جرم‌گیری عمیق یا تسطیح ریشه می‌گویند — لثه بیشتر دست‌کاری شده و مراقبتش کمی سخت‌گیرانه‌تر است: تا رفع کامل بی‌حسی چیزی نخورید و یکی دو روز غذای نرم راحت‌تر خواهید بود.
اینکه کدام نوع جرم‌گیری برایتان انجام شده را دندانپزشک همان جلسه می‌گوید.
چیزی که نباید انتظارش را داشته باشید، ورم صورت است. جرم‌گیری برخلاف جراحی لثه تورم ایجاد نمی‌کند، پس کمپرس سرد و یخ هم لازم ندارد. اگر گونه یا لثه‌تان ورم کرد، این دیگر واکنش طبیعی نیست و باید بررسی شود.
چند ساعت بعد از جرم‌گیری دندان غذا بخوریم؟
اگر جرم‌گیری معمولی بوده و بی‌حسی تزریق نشده، بلافاصله می‌توانید غذا بخورید و هیچ محدودیت زمانی وجود ندارد. فقط در دو حالت باید صبر کنید: بی‌حسی موضعی گرفته‌اید، یا روی دندان‌هایتان وارنیش فلوراید گذاشته شده.
- بی‌حسی موضعی: تا رفع کامل صبر کنید، حدود ۲ تا ۳ ساعت. دلیلش خودِ دندان نیست؛ لب و زبانِ بی‌حس را بدون اینکه بفهمید گاز می‌گیرید و زخم می‌شود.
- وارنیش فلوراید: ۴ ساعت غذای نرم و ولرم، بدون مسواک زدن، تا فلوراید فرصت نفوذ در سطح دندان را پیدا کند.
عدد «دو ساعت» که در بیشتر مطالب درباره مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان تکرار می‌شود، در اصل مربوط به بعد از کشیدن دندان است؛ آنجا باید لخته‌ی خون در حفره تشکیل شود و غذا خوردن آن را به‌هم می‌زند.
در جرم‌گیری زخمی وجود ندارد که لخته‌ای بخواهد، پس آن قانون اینجا موضوعیت ندارد.
چای و قهوه بعد از جرم‌گیری دندان از کِی؟
در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان، چای و قهوه ۲۴ ساعت کنار گذاشته می‌شوند. همین حکم برای نوشابه، آب‌میوه‌ی رنگی، سس‌های تیره و هر خوراکی که روی پارچه لک می‌اندازد هم صدق می‌کند.
علتش پالیش است، نه خودِ جرم‌گیری. روی مینا لایه‌ی بسیار نازکی از پروتئین بزاق نشسته که رنگ‌دانه‌ها را از سطح دندان دور نگه می‌دارد.
پالیش این لایه را برمی‌دارد و بزاق چند ساعت وقت می‌خواهد تا دوباره بسازدش؛ دندان در همین فاصله رنگ را راحت‌تر جذب می‌کند.
بعد از ۲۴ ساعت محدودیتی نیست. با این حال چای کم‌رنگ کمتر از پررنگ لک می‌گذارد و چای سبز کمتر از سیاه، چون رنگ‌دانه‌ی کمتری دارد.
مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان: مسواک و نخ دندان از همان شب
بله، همان شب. مسواک زدن بعد از جرم‌گیری نه‌تنها اشکالی ندارد، بلکه لازم است؛ صبر کردن فقط به پلاک فرصت می‌دهد دوباره روی سطح تازه تمیزشده بنشیند. نخ دندان هم از همان شب.
- مسواک نرم با فشار کم. نه به این دلیل که خطری هست، بلکه چون لثه‌ی ملتهب زیر فشار درد می‌گیرد.
- خمیردندان معمولی فلورایددار. سفیدکننده و ساینده در روزهای اول نه؛ سطح دندان تازه پالیش شده و به سایش بیشتر نیازی ندارد.
- نخ دندان، آرام و بدون فشار. نخ را کنار سطح دندان بلغزانید، نه اینکه به زور داخل لثه فرو کنید.
اگر موقع نخ کشیدن خون آمد، دلیلی برای کنار گذاشتن نخ دندان نیست؛ دقیقاً برعکس. مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان با نخ دندان کامل می‌شود نه با مسواک تنها، چون جرم دوباره از همان فاصله‌های بین دندانی شروع می‌شود که مسواک به آن‌ها نمی‌رسد.
اگر دندانپزشک دهان‌شویه کلرهگزیدین تجویز کرده، حدود ۳۰ دقیقه بعد از مسواک استفاده کنید، نه بلافاصله؛ مواد موجود در خمیردندان اثر این دارو را خنثی می‌کنند.
بدون تجویز هم سراغش نروید، چون مصرف طولانی‌مدتش روی دندان لکه‌ی قهوه‌ای می‌گذارد.
حساسیت دندان بعد از جرم‌گیری؛ چرا و تا کِی؟
حساسیت بعد از جرم‌گیری معمولاً ۲ تا ۳ روز طول می‌کشد و حداکثر ظرف یک هفته کامل برطرف می‌شود. شکلش تیر کشیدن کوتاه با سرماست، نه درد مداوم؛ لحظه‌ای می‌آید و با برداشتن محرک می‌رود.
دلیلش آن چیزی نیست که اغلب تصور می‌شود. جرم‌گیری مینای دندان را نه می‌تراشد و نه نازک می‌کند.
آنچه حساس شده سطح ریشه است، نه تاج دندان. جرم مدت‌ها مثل یک پوشش روی این سطح نشسته بود و حالا که برداشته شده، سطح ریشه — که پر از مجراهای بسیار ریز است و به عصب دندان راه دارد — برای اولین‌بار مستقیم در معرض سرما و گرما قرار گرفته.
به همین دلیل حساسیت در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان عارضه به حساب نمی‌آید؛ نشانه‌ی این است که سطحی که مدت‌ها زیر جرم پنهان بود، حالا تمیز شده. هرچه جرم بیشتر و قدیمی‌تر بوده باشد، این حس در روزهای اول شدیدتر است.
اما سه حالت وجود دارد که دیگر طبیعی نیست و باید معاینه شوید:
- درد خودبه‌خود بیاید، بدون اینکه چیز سرد یا گرمی به دندان خورده باشد
- بیش از یک هفته ادامه پیدا کند
- فقط در یک دندان مشخص باشد، نه پراکنده در چند دندان
در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان، ساده‌ترین کار برای این چند روز این است که آب یخ و نوشیدنی خیلی سرد نخورید و غذا را از سمت کم‌حساسیت‌تر بجوید.
اطلاعات بیشتر درباره‌ی حساسیت دندان را می‌توانید در راهنمای انجمن دندانپزشکی آمریکا بخوانید.
خمیر دندان بعد از جرم‌گیری: ضدحساسیت بخرم؟
اگر حساسیت آزارتان می‌دهد بله، اما با دو شرط: ماده‌ی مؤثر را درست انتخاب کنید و انتظار اثر فوری نداشته باشید.
- روی بسته دنبال «پتاسیم نیترات» یا «استانوس فلوراید» بگردید. کلمه‌ی «ضدحساسیت» روی جعبه به‌تنهایی معنایی ندارد؛ آنچه کار می‌کند ماده‌ی مؤثر است.
- دو هفته مصرف منظم لازم دارد. پتاسیم نیترات عصب دندان را آرام می‌کند و استانوس فلوراید همان مجراهای ریز سطح ریشه را می‌بندد؛ هر دو تدریجی‌اند و از بار اول اثر نمی‌کنند.
- بعد از مسواک تف کنید، ولی دهان را آب نکشید. شستن دهان ماده‌ی مؤثر را پیش از آنکه فرصت اثر پیدا کند از روی دندان می‌برد.
در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان، خمیردندان سفیدکننده بدترین انتخاب است. ساینده است و بعضی انواعش پراکسید دارند؛ هر دو حساسیت را بیشتر می‌کنند، نه کمتر.
خونریزی لثه بعد از جرم‌گیری تا کِی طبیعی است؟
۳ تا ۵ روز. خونریزی خفیف هنگام مسواک زدن در این مدت طبیعی است و بعد خودبه‌خود قطع می‌شود.
خونریزی یعنی لثه از قبل ملتهب بوده، نه اینکه جرم‌گیری به آن آسیب زده. لثه‌ی سالم با مسواک خون نمی‌دهد، حتی همان شب. جرم باکتری را به لبه‌ی لثه چسبانده بود و حالا لثه چند روز وقت می‌خواهد تا التهابش بخوابد و دوباره به دندان بچسبد.
در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان برای این چند روز: دهان‌شویه آب‌نمک ولرم، یک قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب، دو تا سه بار در روز. غرغره‌ی محکم و مکیدن لثه نه.
مصرف رقیق‌کننده خون مثل آسپرین یا وارفارین، خونریزی را بیشتر و طولانی‌تر می‌کند.
این دو حالت در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان طبیعی نیست و باید معاینه شوید:
- بعد از یک هفته هنوز با هر بار مسواک خون می‌آید
- خونریزی خودبه‌خود اتفاق می‌افتد، بدون مسواک و نخ دندان
لق شدن دندان بعد از جرم‌گیری و فاصله‌ای که آشکار می‌شود
دندان‌هایتان لق نشده‌اند. جرم مثل چسب دور دندان‌ها را گرفته بود و آن‌ها را سفت نگه می‌داشت. حالا که برداشته شده، دندان کمی حرکت می‌کند و همین حرکت به نظرتان لقی می‌آید. چند روز بعد دیگر آن را حس نمی‌کنید.
فاصله‌ی بین دندان‌ها هم از قبل بوده؛ جرم پرش کرده بود و شما نمی‌دیدید. در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان، این فاصله دو حالت دارد:
- لثه ورم کرده بود. ورم که بخوابد، لثه دوباره بالا می‌آید و فاصله کم می‌شود. دو تا چهار هفته طول می‌کشد.
- استخوان زیر لثه کم شده. لثه چیزی ندارد که رویش بایستد، پس فاصله می‌ماند. جرم فقط جلوی دیدش را گرفته بود.
کدامش هست؟ دندانپزشک موقع کار با یک وسیله‌ی باریک و مدرج، عمق اطراف دندان را اندازه می‌گیرد و می‌فهمد. اگر به شما نگفته، بپرسید.
اگر فاصله ماندنی است، مسواک و نخ دندان به همه‌اش نمی‌رسند و جرم دوباره از همان‌جا شروع می‌شود. برای این حالت برس‌های کوچک بین‌دندانی هست — شبیه یک سیم‌شوی کوچک که بین دو دندان می‌رود.
از اینجا به بعد، این برس بخشی از مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان شماست. پر کردن ظاهری فاصله با کامپوزیت هم فقط وقتی معنا دارد که لثه سالم شده باشد.
نمای پشتی دندان‌های پایین، جایی که جرم زودتر از هر جای دیگر جمع می‌شود
مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان: چه کارهایی نکنیم
فهرست «نکن»ها در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان کوتاه است و بیشترش فقط یک روز طول می‌کشد:
- سیگار و قلیان، دست‌کم ۲۴ ساعت. دود هم لثه‌ی ملتهب را دیرتر خوب می‌کند و هم روی سطح تازه پالیش‌شده زودتر لک می‌گذارد.
- غذای رنگی، ۲۴ ساعت. سس گوجه، زعفران، ادویه‌ی زرد و هر چیزی که دست و ظرف را رنگی می‌کند.
- خوراکی چسبناک و شیرین، دو سه روز. کارامل، تافی و شکلات نرم روی دندان می‌مانند و پلاک را زودتر برمی‌گردانند.
- وارسی لثه با زبان یا خلال. جایی که لثه ملتهب است را با زبان مدام لمس نکنید؛ خلال هم لثه را زخم می‌کند و خونریزی را طولانی‌تر.
- دهان‌شویه‌ی الکل‌دار، چند روز. الکل لثه‌ی ملتهب را می‌سوزاند؛ آب‌نمک ولرم همان کار را بدون سوزش انجام می‌دهد.
- بلیچینگ و سفید کردن دندان، یک هفته. دندان در این روزها حساس‌تر است و مواد سفیدکننده حساسیت را چند برابر می‌کنند.
کِی باید به دندانپزشک زنگ بزنم؟
بیشتر آنچه در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان پیش می‌آید خودبه‌خود خوب می‌شود. این موارد استثناست.
همین امروز تماس بگیرید اگر
- تب دارید یا از لثه ترشح چرکی می‌آید
- لثه یا گونه ورم کرده و ناحیه گرم و قرمز است
- خونریزی خودبه‌خود است و با فشار دادن یک گاز تمیز روی محل بند نمی‌آید
اگر بعد از چند روز هنوز ادامه داشت
- دردی که با مسکن معمولی آرام نمی‌شود یا بیش از ۲ روز مانده
- حساسیتی که از یک هفته گذشته، یا فقط در یک دندان است
- لبه‌ی تیزی حس می‌کنید یا نخ دندان مدام در یک نقطه گیر می‌کند
هیچ‌کدام از این‌ها بخشی از مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان نیست و با صبر کردن بهتر نمی‌شود.
برای معاینه: ۰۲۱۸۸۷۸۱۹۷۸ | واتساپ ۰۹۹۱۲۹۵۳۸۸۵
پرسش‌های پرتکرار درباره مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان
بعد از جرم‌گیری آنتی‌بیوتیک لازم است؟
خیر. جرم‌گیری معمولی آنتی‌بیوتیک نمی‌خواهد. فقط اگر عفونت فعال دارید یا بیماری قلبی خاص و سیستم ایمنی ضعیف دارید، دندانپزشک تجویز می‌کند. مصرف خودسرانه‌ی آنتی‌بیوتیک در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان نه لازم است نه بی‌ضرر.
مسکن بخورم؟ کدام؟
اگر درد دارید، ایبوپروفن یا استامینوفن با دوز معمول کافی است. آسپرین نخورید، چون خونریزی لثه را بیشتر می‌کند. اگر درد با مسکن آرام نشد یا بیش از دو روز ماند، باید معاینه شوید.
دندان‌هایم بعد از جرم‌گیری سفیدتر می‌شوند؟
روشن‌تر به نظر می‌رسند، اما سفید نمی‌شوند. جرم‌گیری لکه‌ی چای، قهوه و سیگار را برمی‌دارد و رنگ واقعی دندان را نمایان می‌کند. تغییر خودِ رنگ دندان کار بلیچینگ است، نه جرم‌گیری.
جرم‌گیری، پالیش و بلیچینگ سه کار جدا هستند و نتیجه‌ی یکسانی ندارند
همان دندان‌ها پیش از درمان و بلافاصله پس از آن
بوی بد دهانم برطرف می‌شود؟
اگر منشأ بو جرم و التهاب لثه بوده، بله؛ معمولاً ظرف چند روز. اگر بعد از یک هفته بو ماند، علتش جای دیگری است: پوسیدگی درمان‌نشده، خشکی دهان یا مشکل گوارشی.
بعد از جرم‌گیری ورزش کنم؟
ورزش سبک همان روز اشکالی ندارد. ورزش سنگین را ۲۴ ساعت عقب بیندازید؛ بالا رفتن فشار خون می‌تواند خونریزی لثه را بیشتر کند.
باردار هستم، مراقبت فرقی می‌کند؟
نه. فقط لثه در بارداری راحت‌تر ورم می‌کند، پس خونریزی ممکن است کمی بیشتر و طولانی‌تر باشد. مسواک نرم و آب‌نمک ولرم همان کار را می‌کنند. هر دارو یا مسکنی را پیش از مصرف بپرسید.
روکش، لمینت یا ایمپلنت دارم؛ مراقبت فرق می‌کند؟
مراقبت روزانه همان است، با یک تفاوت: نخ دندان معمولی زیر بریج و اطراف ایمپلنت نمی‌رود. از نخ مخصوص یا برس بین‌دندانی استفاده کنید. اگر بعد از جرم‌گیری لبه‌ای زبر شده، همان هفته به دندانپزشک بگویید.
بچه‌ام جرم‌گیری کرده، مراقبتش فرق دارد؟
قوانین همان است، با دو نکته: مسواک زدنش را خودتان نظارت کنید، و تا رفع کامل بی‌حسی مراقب باشید لب و گونه‌اش را گاز نگیرد. این شایع‌ترین آسیب بعد از درمان در کودکان است.
دفعه‌ی بعد کِی باید بیایم؟
دندانپزشک همان جلسه می‌گوید. فاصله‌ی نوبت بعدی به عمق لثه، سرعت جرم گرفتن و بهداشت روزانه‌ی شما بستگی دارد، نه به یک عدد ثابت. اگر نگفته، در مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان این سؤالی است که باید بپرسید.
جمع‌بندی مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان
مراقبت‌های بعد از جرم‌گیری دندان در ۲۴ ساعت اول متمرکز است: مسواک نرم از همان شب، و پرهیز از چای، قهوه، سیگار و غذای رنگی تا فردا. از روز دوم به بعد چیزی جز بهداشت روزانه لازم نیست.
حساسیت ۲ تا ۳ روز و خونریزی خفیف ۳ تا ۵ روز طول می‌کشد؛ هر دو طبیعی‌اند و خودبه‌خود می‌گذرند. تب، ترشح چرکی، ورم گرم و قرمز، یا خونریزی خودبه‌خود جزو این روند نیست و باید معاینه شود.
