ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان؛ علت و راه‌های از بین بردن آن
نویسنده: دکتر کیهان کندری، جراح دندانپزشک
بازبینی علمی: دکتر احمد اقبالی زارچ، متخصص بیهوشی با فلوشیپ بیهوشی کودکان، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی (نظام پزشکی ۶۴۵۰۴)
به‌روزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ · زمان مطالعه: ۱۴ دقیقه
ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان رایج است و شما تنها نیستید؛ در یک بررسی روی بیش از ۷۲ هزار بزرگسال، حدود ۱۵ درصد نوعی ترس از دندانپزشکی داشتند و حدود ۳ درصد ترسشان آن‌قدر شدید بود که اصلاً به دندانپزشک نمی‌رفتند.
این ترس درمان دارد: از تکنیک‌های ساده‌ی آرام‌سازی و گفت‌وگو با دندانپزشک تا آرام‌بخشی (سدیشن) برای کسانی که ترسشان شدید است.
یک نکته‌ی امیدوارکننده پیش از شروع: ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان، هر چقدر هم قدیمی و شدید باشد، درمان‌شدنی است.
اگر ترس شما در حدی است که سال‌هاست درمان را عقب انداخته‌اید، دندانپزشکی با بیهوشی در تهران این امکان را می‌دهد که همه‌ی کارها را در خواب سبک و بدون خاطره‌ی بد انجام دهید.
اما بیشتر بزرگسالان با راه‌های ساده‌تری هم ترسشان را کنترل می‌کنند؛ در این صفحه هر دو مسیر را می‌خوانید.
فهرست مطالب
- ترس یا فوبیا؟ تفاوت را بدانید
- نشانه‌های ترس از دندانپزشکی
- علت ترس از دندانپزشکی چیست؟
- ترس از کشیدن دندان
- شما از چه چیزی می‌ترسید؟
- چطور ترس را از بین ببریم؟
- ابزارهای امروزی کاهش ترس
- کارهای روز مراجعه
- کلینیک خوب چه کارهایی می‌کند؟
- چه زمانی سدیشن لازم است؟
- ترس شما به فرزندتان منتقل می‌شود؟
- اگر ترس را درمان نکنیم چه می‌شود؟
- چقدر طول می‌کشد تا ترس برود؟
- باورهای غلط رایج
- برنامه‌ی سه‌قدمی شروع
- سؤالات پرتکرار
ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یا فوبیای دندانپزشکی؟ تفاوت را بدانید
ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان دو شکل دارد و این دو یکی نیستند؛ تشخیصشان مهم است، چون راه کنترلشان فرق دارد.
- اضطراب دندانپزشکی: حس ناخوشایند و دلهره پیش از مراجعه که شایع و خفیف‌تر است. آزارتان می‌دهد، ولی معمولاً مانع درمان نمی‌شود. بیشتر بزرگسالان همین را تجربه می‌کنند.
- فوبیای دندانپزشکی (دنتوفوبیا): ترس شدید، پایدار و فلج‌کننده که باعث می‌شود فرد کاملاً از درمان فرار کند، حتی به قیمت از دست دادن دندان. گاهی فکر کردن به نوبت یا نشستن در اتاق انتظار هم حمله‌ی اضطراب می‌آورد.
طبق یک مرور نظام‌مند بزرگ روی بیش از ۷۲ هزار نفر، حدود ۱۵ درصد بزرگسالان نوعی ترس از دندانپزشکی دارند، حدود ۱۲ درصد ترس بالا و حدود ۳ درصد فوبیای شدید.
این ترس در زنان و افراد جوان‌تر کمی شایع‌تر است. نکته‌ی مهم این است که هر دو، چه اضطراب خفیف و چه دنتوفوبیا، راه کنترل دارند؛ یعنی ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یک بن‌بست نیست، یک مشکل قابل‌حل است.
نشانه‌های ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان
گاهی خودمان هم نمی‌دانیم که دچار ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان هستیم و آن را پشت بهانه‌هایی مثل «وقت ندارم» یا «لازم نیست» پنهان می‌کنیم. برای همین شناختن نشانه‌ها مهم است.
ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان فقط «نرفتن» نیست؛ بدن هم واکنش نشان می‌دهد. این نشانه‌ها شایع‌اند:
- تپش قلب یا بالا رفتن فشار وقتی به مطب نزدیک می‌شوید
- بی‌خوابی یا بی‌قراری شب قبل از نوبت
- تهوع، تعریق یا لرزش در اتاق انتظار
- عقب انداختن مکرر نوبت، یا کنسل کردن در آخرین لحظه
- خجالت از وضعیت دندان‌ها و ترس از قضاوت شدن
- در موارد شدید، گریه یا حمله‌ی پانیک روی صندلی
اگر چند مورد از این‌ها را دارید، قدم اول این است که بپذیرید مشکل واقعی است و جای خجالت ندارد؛ شناختن نشانه‌های ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان، شروع کنترل آن‌هاست.
علت ترس از دندانپزشکی چیست؟
علت ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یک چیز واحد نیست؛ معمولاً ترکیبی از این‌هاست و دانستنش کمک می‌کند بفهمید ترس خودتان از کجاست.
گاهی حتی نوشتن این عبارت به شکل «ترس از دندان پزشکی» هم همان معنا را دارد؛ مهم ریشه‌ی آن است، نه املای آن:
- تجربه‌ی بد گذشته: یک درمان دردناک، تزریق بد یا برخورد سرد دندانپزشک در کودکی می‌تواند سال‌ها در ذهن بماند. این شایع‌ترین ریشه است.
- ترس از درد: ذهن ما خاطرات دردناک را بزرگ‌تر از واقعیت به یاد می‌آورد؛ برای همین درد تصورشده معمولاً بیشتر از درد واقعی است.
- ترس از سوزن و بی‌حسی: برای بعضی‌ها، خودِ آمپول بی‌حسی ترسناک‌تر از درمان است.
- احساس بی‌کنترلی: دراز کشیدن روی صندلی با دهان باز و ابزارهایی که وارد دهان می‌شوند، حس آسیب‌پذیری می‌دهد.
- صداها و بوها: صدای فرز و بوی مواد، در مغز به‌عنوان نشانه‌ی خطر ثبت می‌شوند.
- شنیده‌ها: تعریف تجربه‌های بد دیگران، ترس را پیش از هر تجربه‌ای می‌سازد.
- ترس از قضاوت: ترس از شنیدن «چرا زودتر نیامدی؟» باعث می‌شود کسی که مدت‌ها نرفته، باز هم نرود.
آیا علت ترس از دندانپزشکی همیشه یک تجربه‌ی بد است؟
نه همیشه. بعضی‌ها هیچ خاطره‌ی بد مشخصی ندارند، ولی باز هم می‌ترسند؛ در این افراد، علت ترس از دندانپزشکی بیشتر به اضطراب عمومی، ترس از بی‌کنترلی یا شنیده‌های دیگران برمی‌گردد.
برعکس، بعضی‌ها با یک تجربه‌ی واقعاً بد در کودکی ترسی ساخته‌اند که تا بزرگسالی مانده است. هر دو گروه قابل کمک‌اند؛ گروه اول بیشتر به آشنایی و گفت‌وگو جواب می‌دهد و گروه دوم گاهی به کمک روان‌شناختی هم نیاز دارد.
ترس از کشیدن دندان؛ چرا این یکی بیشتر می‌ترساند؟
در میان همه‌ی شکل‌های ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان، ترس از کشیدن دندان از همه بیشتر است و خیلی‌ها درمان را فقط به همین خاطر عقب می‌اندازند.
دلیلش این است که کشیدن دندان در ذهن با «خشونت» و «صدای شکستن» گره خورده، در حالی که واقعیت فرق دارد:
- با بی‌حسی درست، حین کشیدن دندان فقط فشار حس می‌کنید، نه درد تیز؛ یعنی حتی یکی از شدیدترین شکل‌های ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان هم با بی‌حسی کامل قابل‌مدیریت است.
- آن فشار و صدایی که می‌شنوید، به معنی آسیب نیست؛ جراح در حال جدا کردن آرام دندان از استخوان است.
- اگر وسط کار درد حس کردید، کافی است دست بالا بیاورید؛ کار متوقف و بی‌حسی تکمیل می‌شود.
نکته‌ی مهم: گاهی به‌جای کشیدن، می‌شود دندان را با درمان دیگری نگه داشت. پس پیش از اینکه از ترسِ کشیدن، کلاً درمان را رها کنید، یک بار معاینه شوید؛ شاید اصلاً کشیدن لازم نباشد. و اگر لازم بود و ترستان شدید است، سدیشن همین کار را بدون خاطره‌ی بد ممکن می‌کند.
شما دقیقاً از چه چیزی می‌ترسید؟ انواع ترس از دندانپزشکی
ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یک چیز واحد نیست؛ هر کس از جزء متفاوتی می‌ترسد و راه حل هر کدام فرق دارد. پیدا کردن اینکه کدام‌یک مال شماست، نیمی از راه است:
- ترس از سوزن و بی‌حسی: رایج‌ترین نوع. راه حل: ژل بی‌حسی پیش از تزریق، سوزن نازک، و در موارد شدید، سدیشن که اصلاً سوزن را حس نمی‌کنید.
- ترس از درد: با بی‌حسی کامل، درد تیز حس نمی‌شود؛ اگر هنگام کار درد داشتید، یعنی بی‌حسی باید تکمیل شود، نه اینکه «شما بی‌حس نمی‌شوید».
- ترس از صدا و بو: صدای فرز و بوی مواد، محیط را «دندانپزشکی ترسناک» می‌کنند و محرک قوی ترس‌اند؛ هندزفری و موسیقی بیشترِ این محرک را می‌پوشاند.
- ترس از خفگی و رفلکس تهوع: حس اینکه نمی‌توانید نفس بکشید یا قورت بدهید. با توقف‌های کوتاه، تنفس از بینی و در موارد شدید سدیشن کنترل می‌شود.
- ترس از بی‌کنترلی و قضاوت: حل این دو بیشتر از جنس گفت‌وگوست؛ علامت توقف و دندانپزشکی که قضاوت نمی‌کند.
بیشتر افراد از یکی‌دو مورد می‌ترسند، نه همه. وقتی بدانید کدام است، می‌توانید دقیقاً همان را به دندانپزشک بگویید و روش مناسبش را بخواهید.
چطور ترس از دندانپزشکی را از بین ببریم؟ راه‌های عملی
برای از بین بردن ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان، این کارها را خودِ شما می‌توانید انجام دهید. لازم نیست همه را با هم امتحان کنید؛ یکی‌دو تا را انتخاب کنید که با شما جور است.
۱. دندانپزشک همدل پیدا کنید و ترستان را بگویید
مهم‌ترین قدم در کنترل ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان همین است. دندانپزشک از روی ظاهر نمی‌فهمد شما می‌ترسید، مگر بگویید.
وقتی بگویید، او سرعت کار، توضیح هر مرحله و حتی زمان استراحت را با شما تنظیم می‌کند. پیش از شروع، یک «علامت توقف» قرار بگذارید: مثلاً بالا آوردن دست یعنی «نگه دار». همین حس کنترل، بخش بزرگی از اضطراب را کم می‌کند.
۲. تنفس و حواس‌پرتی
- تنفس شکمی: دست روی شکم بگذارید، آرام از بینی نفس بکشید تا شکم بالا بیاید، چند ثانیه نگه دارید و آرام بیرون بدهید. چند بار تکرار، ضربان قلب را پایین می‌آورد.
- یک کلمه‌ی آرام‌بخش: هنگام تنفس، کلمه‌ای مثل «آرام» را در ذهن تکرار کنید؛ اگر فکر مزاحم آمد، دوباره به تنفس برگردید.
- هندزفری و موسیقی: صدای فرز یکی از بزرگ‌ترین محرک‌های ترس است؛ موسیقی یا پادکست محبوب، آن را می‌پوشاند.
- تصویرسازی ذهنی: با چشم بسته، جای آرامی را تصور کنید تا ذهن از محیط درمان جدا شود.
۳. نوبت را درست انتخاب کنید
نوبت صبح زود را بگیرید تا تمام روز را با نگرانی انتظار نکشید. شب قبل خوب بخوابید و روز مراجعه قهوه و نوشیدنی کافئین‌دار نخورید، چون کافئین اضطراب را بیشتر می‌کند. یک همراه ببرید و نه خیلی زود برسید؛ انتظار طولانی در اتاق، ترس را بیشتر می‌کند.
۴. با قدم کوچک شروع کنید
لازم نیست اولین جلسه درمان باشد. یک جلسه فقط برای معاینه و آشنایی با محیط بروید. وقتی یک تجربه‌ی بدون درد داشته باشید، ذهن کم‌کم ترس قدیمی را با آن جایگزین می‌کند.
مراجعه‌ی منظم برای چکاپ هم باعث می‌شود مشکلات کوچک پیش از بزرگ شدن حل شوند و دیگر درمان‌های سخت و ترسناک لازم نشود.
۵. اگر ترس شدید است، کمک تخصصی بگیرید
اگر ترس شما در حد فوبیاست و روش‌های بالا کافی نبود، سراغ کمک تخصصی بروید. برای دنتوفوبیای شدید، درمان شناختی-رفتاری (CBT) مؤثر است؛ حتی چند جلسه مشاوره می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
این روش کمک می‌کند افکار اغراق‌آمیز درباره‌ی دندانپزشکی به واقعیت نزدیک شوند. دارو هم فقط با تجویز پزشک و در موارد خاص.
ابزارهای امروزی که ترس از دندانپزشکی را کم می‌کنند
بخش بزرگی از ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان از تصویر قدیمی و دردناک دندانپزشکی می‌آید؛ تصویری که اغلب مربوط به سال‌ها پیش است، در حالی که ابزارهای امروزی این تصویر را کاملاً عوض کرده‌اند. دانستن این ابزارها خودش بخشی از آرامش است:
- ژل بی‌حسی پیش از تزریق: لثه پیش از آمپول بی‌حس می‌شود تا سوزن را حس نکنید؛ ساده‌ترین راه برای ترس از سوزن.
- سوزن‌های بسیار نازک و تزریق آرام: فشار و سوزش تزریق را کم می‌کنند.
- لیزر دندانپزشکی: در بعضی درمان‌ها صدای فرز و گاهی نیاز به تزریق را کم می‌کند و برای بیمار مضطرب راحت‌تر است.
- بی‌حسی موضعی پیشرفته: درمان را واقعاً بدون درد می‌کند؛ درد تیز نباید حس شود.
وقتی مرکزی انتخاب می‌کنید، بپرسید کدام‌یک از این‌ها را دارد؛ همین‌ها تفاوت یک تجربه‌ی آرام با یک تجربه‌ی ترسناک‌اند.
روز مراجعه، دقیقاً چه کنم؟ یک راهنمای کوتاه
وقتی برنامه‌ی مشخصی داشته باشید، کنترل بیشتری حس می‌کنید:
- شب قبل: خواب کافی، بدون کافئین بعد از عصر.
- صبح: یک وعده‌ی سبک بخورید (مگر درمانی داشته باشید که ناشتایی بخواهد)، چون معده‌ی خالی اضطراب را بیشتر می‌کند.
- همراه: یک نفر را ببرید؛ هم آرام‌ترید، هم اگر درمانی با آرام‌بخش انجام شد، کسی شما را می‌رساند.
- سر نوبت: به منشی و دندانپزشک بگویید می‌ترسید و علامت توقف را هماهنگ کنید.
- هنگام کار: هندزفری بگذارید و روی تنفس تمرکز کنید.
یک کلینیک خوب برای بیمار مضطرب چه کارهایی می‌کند؟
نیمی از کنترل ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان به عهده‌ی کلینیک است. وقتی مرکزی انتخاب می‌کنید، دنبال این نشانه‌ها باشید:
- به شما وقت می‌دهد ترستان را بگویید و عجله نمی‌کند
- هر مرحله را قبل از انجام توضیح می‌دهد
- علامت توقف را می‌پذیرد و وسط کار به شما استراحت می‌دهد
- از روش‌های کم‌درد مثل بی‌حسی با سوزن نازک و ژل بی‌حسی پیش از تزریق استفاده می‌کند
- محیط آرام دارد و اجازه می‌دهد با هندزفری درمان شوید
- برای کسی که سال‌ها نرفته، او را قضاوت نمی‌کند
- برای ترس شدید، گزینه‌ی آرام‌بخشی (سدیشن) زیر نظر متخصص بیهوشی دارد
اگر مرکزی این‌ها را دارد، در مسیر درستی هستید؛ چنین کلینیکی ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان را جدی می‌گیرد. می‌توانید پیش از نوبت، همین موارد را از منشی بپرسید.
چه زمانی سدیشن یا بیهوشی برای ترس لازم است؟
برای بیشتر موارد ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان، سدیشن راه اول نیست؛ راه کسانی است که با روش‌های ساده‌تر آرام نمی‌شوند.
ولی برای گروه کوچکی که ترسشان واقعاً فلج‌کننده است، همین گزینه فرق میان «درمان شدن» و «از دست دادن دندان‌ها» است.
اگر فوبیای شدید دارید، هر بار روی صندلی دچار حمله‌ی اضطراب می‌شوید، رفلکس تهوع شدید دارید، یا چند درمان عقب‌افتاده دارید که می‌خواهید یک‌جا تمام شوند، سدیشن گزینه‌ی درستی است.
در سدیشن وریدی، در خواب سبک و آرام هستید، خودتان نفس می‌کشید و معمولاً چیزی از درمان به یاد نمی‌آورید؛ همه‌ی کارها در یک جلسه و بدون خاطره‌ی بد انجام می‌شود.
این با بیهوشی عمومی فرق دارد و باید حتماً زیر نظر متخصص بیهوشی و با پایش علائم حیاتی باشد. برای بیشتر بیماران مضطرب، سدیشن کافی است و بیهوشی کامل لازم نمی‌شود.
ترس شما به فرزندتان منتقل می‌شود؟
ترس از دندانپزشکی ارثی نیست، اما رفتار یاد گرفته می‌شود. کودکی که می‌بیند پدر یا مادرش از دندانپزشکی می‌ترسد یا جمله‌های ترسناک درباره‌اش می‌شنود، همان ترس را برمی‌دارد.
اگر خودتان ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان را تجربه می‌کنید، این چند کار از انتقالش به فرزندتان جلوگیری می‌کند:
- پیش از کودک، از درد و ترس دندانپزشکی حرف نزنید و از کلمه‌هایی مثل «آمپول» و «درد» برای ترساندنش استفاده نکنید.
- اولین مراجعه‌ی کودک را زودتر و فقط برای آشنایی بگذارید، نه وقتی دندان‌درد دارد.
- اگر ترس خودتان شدید است، بهتر است همراه دیگری کودک را ببرد تا اضطراب شما منتقل نشود.
اگر ترس از دندانپزشکی را درمان نکنیم چه می‌شود؟
ترس دندانپزشکی بی‌ضرر به نظر می‌رسد، ولی عقب انداختن درمان یک چرخه‌ی باطل می‌سازد: ترس باعث نرفتن می‌شود، نرفتن مشکل را بزرگ‌تر می‌کند، و مشکل بزرگ‌تر درمان ترسناک‌تری می‌خواهد. پیامدها:
- پوسیدگی کوچکی که می‌شد ساده پر شود، به عصب‌کشی یا کشیدن می‌رسد
- عفونت لثه و دندان که درمان‌نشده به استخوان فک می‌رسد
- هزینه‌ی خیلی بیشتر، چون درمان دیرهنگام پیچیده‌تر است
- بوی بد دهان و خجالت از لبخند، که به اعتماد‌به‌نفس و روابط آسیب می‌زند
عفونت‌های دهان درمان‌نشده حتی با بیماری‌های قلبی و دیابت هم ارتباط دارند. برعکس، یک تجربه‌ی درمانی خوب معمولاً نقطه‌ی پایان سال‌ها ترس است.
راه شکستن این چرخه‌ی باطل، یک قدم کوچک است: به‌جای برنامه‌ریزی برای یک درمان بزرگ که بیشتر می‌ترساند، فقط یک نوبت معاینه بگیرید.
وقتی یک بار بدون درد از مطب بیرون بیایید، دفعه‌ی بعد خیلی راحت‌تر است. ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان معمولاً با همین قدم‌های کوچک و پشت‌سرهم شکسته می‌شود، نه با یک تصمیم بزرگ و یک‌باره.
چقدر طول می‌کشد تا ترس از بین برود؟
جواب صادقانه: مدت زمان غلبه بر ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان به شدت ترس و به خودِ شما بستگی دارد، اما معمولاً سریع‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید.
غلبه بر ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یک اتفاق یک‌شبه نیست، بلکه یک مسیر پله‌ای است:
- اضطراب خفیف: اغلب با یک تجربه‌ی درمانی خوب و بدون درد، در همان چند جلسه‌ی اول بهتر می‌شود.
- ترس متوسط: معمولاً با چند بار مراجعه‌ی منظم و آشنا شدن با محیط و تیم، به‌مرور کم می‌شود.
- فوبیای شدید: ممکن است چند جلسه مشاوره‌ی روان‌شناختی لازم داشته باشد؛ در این مدت می‌شود درمان‌های فوری را با سدیشن انجام داد تا دندان‌ها از دست نروند.
نکته این است که منتظر «از بین رفتن کامل ترس» برای شروع درمان نمانید؛ معمولاً برعکس است: اولین درمان موفق، خودش ترس را کم می‌کند.
چند باور غلط رایج درباره ترس از دندانپزشکی
- «من بی‌حس نمی‌شوم.» بدن تقریباً همه بی‌حس می‌شود؛ بی‌حسی ناموفق معمولاً به عفونت، تزریق ناکافی یا اضطراب برمی‌گردد، نه به بدن شما. با روش درست، بی‌حسی کامل می‌شود.
- «ترس من بچگانه است.» ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یک واکنش شناخته‌شده و شایع است، نه ضعف شخصیت.
- «دیر شده، دیگر فایده ندارد.» هر زمانی برای شروع درست است؛ هرچه زودتر، درمان ساده‌تر.
- «بیهوشی کامل تنها راه من است.» بیشتر بیماران مضطرب با روش‌های ساده یا سدیشن سبک آرام می‌شوند و به بیهوشی عمومی نیازی ندارند.
سؤالات پرتکرار درباره ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان
ترس از دندانپزشکی طبیعی است؟
بله، ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان بسیار شایع است؛ حدود ۱۵ درصد بزرگسالان نوعی از آن را دارند. تا وقتی مانع درمان نشود، یک واکنش طبیعی است؛ اگر کاملاً شما را از مراجعه بازدارد، به کمک نیاز دارد.
دنتوفوبیا با ترس معمولی چه فرقی دارد؟
ترس معمولی آزاردهنده است ولی شما بالاخره می‌روید. دنتوفوبیا یک فوبیای واقعی است که باعث فرار کامل از درمان می‌شود و گاهی با حمله‌ی پانیک همراه است. دنتوفوبیا به کمک تخصصی (مشاوره یا سدیشن) بهتر جواب می‌دهد.
چطور ترس از دندانپزشکی را از بین ببریم اگر خیلی شدید باشد؟
با دندانپزشک همدل شروع کنید، تنفس و حواس‌پرتی را تمرین کنید و با قدم کوچک (فقط معاینه) جلو بروید. اگر ترس فلج‌کننده است، درمان شناختی-رفتاری یا سدیشن زیر نظر متخصص بیهوشی راه حل است.
دندانپزشک متوجه ترس من می‌شود؟
اگر بگویید، بله و کمک می‌کند. حتی اگر نگویید، نشانه‌هایی مثل لرزش صدا و تعریق کف دست را می‌بیند. ولی بهترین کار این است که خودتان شفاف بگویید.
ترس از دندانپزشکی در زنان بیشتر است یا مردان؟
پژوهش‌ها نشان می‌دهند این ترس در زنان و افراد جوان‌تر کمی شایع‌تر است، ولی در هر دو جنس دیده می‌شود.
آیا با ترس شدید هم می‌شود ایمپلنت یا جراحی انجام داد؟
بله. برای کسانی که ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان مانع درمان‌های بزرگ مثل ایمپلنت یا جراحی دندان عقل شده، سدیشن یا بیهوشی زیر نظر متخصص بیهوشی این کارها را بدون خاطره‌ی بد ممکن می‌کند.
صحبت با کسانی که تجربه‌ی موفق داشته‌اند کمک می‌کند؟
بله. شنیدن تجربه‌ی مثبت کسی که مثل شما می‌ترسیده و حالا راحت درمان شده، تصویر ذهنی ترسناک را عوض می‌کند و انگیزه‌ی اولین قدم را می‌دهد.
هر بار می‌خواهم نوبت بگیرم منصرف می‌شوم؛ چرا؟
این «اجتناب اضطرابی» است؛ مغز برای فرار از ناراحتی، کار را عقب می‌اندازد. راه شکستنش یک قدم کوچک است: فقط زنگ بزنید و یک سؤال بپرسید، یا نوبت معاینه (نه درمان) بگیرید.
یک برنامه‌ی سه‌قدمی برای شروع
اگر فقط یک چیز از این مقاله بردارید، همین باشد؛ ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان یک بن‌بست نیست و با سه قدم ساده شکسته می‌شود:
- یک نوبت فقط برای معاینه بگیرید، نه درمان. هدف این جلسه آشنا شدن با محیط و تیم است.
- سر همان جلسه ترستان را بگویید و دقیقاً بگویید از چه چیزی می‌ترسید (سوزن، درد، صدا) و علامت توقف را هماهنگ کنید.
- با کوچک‌ترین درمان شروع کنید. یک تجربه‌ی بدون درد، مغز را دوباره برنامه‌ریزی می‌کند و بقیه‌ی راه آسان‌تر می‌شود.
و اگر ترستان شدید است یا چند درمان عقب‌افتاده دارید، سدیشن زیر نظر متخصص بیهوشی اجازه می‌دهد همه را یک‌جا و بدون خاطره‌ی بد تمام کنید.
اگر ترس سال‌هاست درمان‌تان را عقب انداخته، برای یک جلسه‌ی معاینه‌ی بدون فشار تماس بگیرید:
کلینیک دندانپزشکی دکتر کیهان کندری · تهران، خیابان ولیعصر، توانیر، ساختمان پزشکان ۱۸
منبع: Journal of Dentistry (مرور نظام‌مند شیوع ترس از دندانپزشکی در بزرگسالان، ۲۰۲۱)
